şükela:  tümü | bugün
6 entry daha
  • bazi noktalardan detayli aciklamalar yapilmi$, genel olarak toparlamak gerekirse de $u an icin 4 ana durumun etkili oldugu du$unulmektedir:

    buharla$ma: sicak su, ilik olan suyun ba$langic sicakligina kadar isi kaybederken, bir yandan da daha fazla miktardaki molekulunu buharla$ma yoluyla kaybedecektir. bu noktadan itibaren degerlendirildiginde daha az kutleyle ba$langic sicakligi ilik olan sudan daha kisa surede donmaa noktasina ula$ip donmaya ba$layabilecektir. ancak genel durumlarda gecerli olan bu durum, kapali ortamlarda yapilan ve kutlenin korundugu deneylerdeki durumu aciklayamamaktadir.

    cozunmu$ gazlar: gazlarin sudaki cozunurlugu egzotermik oldugu icin sicak suda ilik suya gore ba$langicta daha az gaz cozunmu$ durumdadir. bu durumun da suyun ozelliklerini degi$tirip molekuller arasinda konveksiyon akimlari olu$turdugu du$unulmektedir (bkz: isi ta$inimi); boylece soguma ya da belirli bir kutledeki suyu dondurmak icin gereken isinin azalabilecegi tahmin edilmektedir. bunu destekleyen deneyler olsa da kanit niteliginde degildir ve teorik hesaplamalari tamamlanmami$tir.

    konveksiyon: cozunmu$ gazlar degil direkt konveksiyon yonunden incelenirse; su sogudukca konveksiyon akimlari ortaya cikacak homojen olmayan bir isi dagilimi yaratacaktir. +4° c'den itibaren de isinan suyun yogunlugu azaldigi icin sicak kisimlar yuzeyde toplanacak, suyun ust kismi sicak kalacaktir. suyun da yuzeyden isi kaybettigini du$unursek; ba$langicta sicak olan suyumuz, ilik suyun ba$langic sicakligina ula$tiginda ondan farkli olarak daha sicak bir yuzeye sahip oldugundan soguma hizi daha fazla olacaktir. bu durum sicak suyumuza arap ati gibi sonradan acilmak ozelligini kazandiriyor olabilir.

    cevre: bu ilginc olay sadece sularin kendisi degil de, cevreleriyle ili$kili olarak da bazi ozellikler ta$ir. ba$langicta sicak olan su, etrafindaki cevreyi (daha fazla olan sicaklik farkindan dolayi) ilik suya gore daha fazla degi$tireceginden, bu da durumu etkiliyor olabilir.

    son olarak bir de supercooling denen mevzu var ki, bu da suyun tam 0° c'de degil de biraz daha altinda donmasiyla alakali bir durum ve bazi deneyler gosteriyor ki sicak suyun donmasi sirasinda bu "superdonma" olayi daha az gercekle$iyor, yani ortalamada sicak su daha yukari bir sicaklikta donma gercekle$tiriyor, bu da belki de tek ba$ina yeterli olmasa da sonucu etkileyebilecek bir etken olarak kar$imiza cikiyor.

    sonuc olarak, yapilan deneyler gostermi$tir ki bu olay gercekten dogrudur, ancak her sicaklik ve her ortamda olacak diye bir $art yoktur.

    benim icin gosterdigi en onemli sonuc ise suyun ozelliklerinden ote insanlarin bilime yakla$im bicimiyle alakali. bu ornekten gordugumuz uzere ne "owww bilim dunyasi sarsiliyor" diyip mpemba etkisi'ni mucizevi bir i$aret olarak gormek dogru, ne de "olur mu lan oyle $ey q=mc(t - t') i$te" diye kestirip atmak zekice bir yakla$im.

    basitce suyun donmasi bile olabildigince kari$ik bir cok alt etkeni bunyesinde barindirirken, ve bu tarz deneylerde cok ufak degi$iklikler sonucu etkileyeceginden olcum yapmanin zorla$masindan dolayi "aha da i$te bu yuzden" demek ve basitce bir formulle bunu ifade etmek zordur. dahasi i$in icine molekuler yapilar da girdiginden durum iyice karma kari$ik bir hal almaktadir.

    bu da suyun donmasini ortaokulda kareli defterine cizdigi lineer grafikle acikladigini du$unen ve artik bundan otesini goremeyenlere muhtemelen iyi bir ders olmu$tur bilim tarihinde.
40 entry daha
hesabın var mı? giriş yap