şükela:  tümü | bugün
301 entry daha
  • yeni banknot türlerinin tedavüle çıkarılması kuşkusuz enflasyon ile ilişkilidir. başlığın ilk açıldığı dönem olan 5 yıl öncesinde 500 tl'lik banknotun çıkarılmasının pek akla mantığa yatan yanı yoktu. çünkü daha en değerli banknot olan 200 tl bile yaygın kullanılmaz, gayrimenkul veya araba alım satımı haricinde öyle ha deyince her yerde görülmezdi. bunun sebebi, piyasa şartlarına göre halen lüzumsuz derecede değerli olmasıydı. 200 tl banknot ilk çıktığı dönemde; 2,5 tanesi, 5 yıl öncesinde ise 4 tanesi asgari ücrete denk geliyordu. yani orada burada, market alışverişinde falan göremezdiniz.

    aradan geçen 5 senede enflasyonun artışı artık herkesçe kabul edilen bir gerçek. burada bunun sebeplerine falan girerek başka niyetler okumaya veya okutmaya çalışmayacağım. derdimiz sebeple değil, sonuçla olmalı:

    basitçe incelemek gerekirse; bir ekonomide yeni bir paranın basılmasının gerekip gerekmediğini anlamak için hem banknot hem de madeni paraların en büyüklerinin dolaşım sıklığına ve en küçüklerinin alım gücüne bakmak gerekir.

    evet, aradan geçen yıllar içinde (özellikle son 1 yıl) 200 tl'lik banknotlar dolaşımda eskisinden daha sık görülür olmuş ve fakat halen daha 500 tl gibi daha yüksek değerli bir banknotun basılmasını gerektirecek boyutta "ele ayağa" düşmemiştir. bunu en iyi asgari ücret ve ev kiralarından anlayabiliriz. 200'lük banknot şu an asgari ücretin 10'da biri ve ne kadar değer kaybı yaşasa da halen dolaşımda tabana yayılmadı. ne zamanki asgari ücret 4000'e, taşra şehirlerindeki orta halli evlerin kirası 2000'e dayanır, işte o zaman 500 tl'lik banknot gerçekten gerekli olur. lakin şu an için yakın gelecekte böyle bir durum gözükmemekte. bunun haricinde en küçük banknot olan kağıt 5 tl'lerin alım gücü gözle görülür şekilde düşmüştür.

    madenilerde ise, 1 tl'nin alım gücü (ekmeğin fiyatından anlayabileceğiniz üzere) kalmamış olup; ilk çıktığında bile esamesi okunmayan 1 kuruş bir yana, 5 hatta 10 kuruşlar bile dolaşımda kalmayacak kadar değersizleşmiştir. şüphesiz ki, dolaşıma girmeyip evlerin kenarında köşesinde kalan madeni paralar makro anlamda devlet hazinesine külfetten başka bir şey olmamaktadır.

    sonuç olarak yukarıda belirttiğim gibi, 500 tl'lik banknot henüz gereksiz olsa da; 1, 5 ve 10 kuruşların tedavülden kalkıp yerine madeni 2,5 ve 5 liraların tedavüle sokulması ve tabi ki kağıt 5 liraların da tarihe karışması şu an için en uygunudur.
70 entry daha