şükela:  tümü | bugün
33 entry daha
  • [1/9]
    steven runciman denen sir ilan edilmis ama komik soyadindan kurtulamamis zat, “fall of constantinople, 1453” isimli kitabinda epey guzel anlatiyor bu dususu ya da fethi. bir iki sey daha okumustum konuyla ilgili ama bu bizans manyaginin uslubunu begendigim icin ve unutmamak icin bir ozetini yazayim dedim (yoksa sizin guzel hatriniza degil)

    once biraz olayin gecmisi...bizans taa 6.yydan beri orta asyadaki turklerden haberdar ama asil heyecan selcuklularla basliyor. selcuklular bizans imparatorluguyla pek papaz olmak istemiyorlar, fakat bizansla iyi iliskiler icinde olan misir ve suriyedeki fatimilere karsi mucadele etmek icin abbasilerin bagdata davetini de kacirmiyorlar. iste bu ikilem sirasinda alparslan efendi, imparator romen diyojen'in hareketinin fatimilerle kurulmus bir ittifak olma ihtimalini dusunerek malazgirte dogru yollaniyor. oysa bizans’in asil derdi sinir boylarinda akinlar duzenleyip duran turk gruplarini dagitmak ve korkutmak. yani iki tarafin da saldirgan olmadigi bir durumda savas goz gore gore, alparslan da allah allah diye geliyor, ben de lan yapmayin etmeyin diyerek bakiyorum ve evet, alparslan yeniyor.

    kendisi suriyeye donuyor ama turk beylikleri ve gaziler firsattan istafe anadoluya iyice yayiliyorlar. (bu gaziler, savasta yaralanan dedeler degil, din adina savasan sinirdaki kontrolsuz savascilar, zamane sovalyeleri gibi) selcuklular kilic arslani bu gazileri kontrol altina almak icin yolluyorlar ve bizansa pek bulasmiyorlar ama 1243’teki mogollar selcuklulari hacemat edince bu merkezi yapilanma da yokoluyor. karamanlilar ve germiyanogullari gibi bazi beylikler bu selcuklularin devami olduklarini iddia ededursunlar (gunun fiili, ededurmak, bitisik mi ayri mi onu dahi bilemedim), sinirdaki gazilerin bu pek umrunda olmuyor.

    peki bu aralar bizansin durumu nasil? hamdolsun, sizleri sormali. (dayanamadim ulen napayim) 11. yy’a kadar istanbul hala onemli bir kuvvet ve roma imparatorlugunun mirasini hakkiyla devam ettiriyor. zaten onlar kendilerini bizans diye ayri bir imparatorluk olarak gormuyorlar, bu daha sonra tarihciler tarafindan yakistirilmis bir ayrim. fakat bu yuzyildan baslayarak hem batidan baski yiyor hem de dogudan turklerin gocuyle surekli toprak kaybediyor bizans. 1204 yilinda da meshur dorduncu hacli seferi, misira gitmek icin yola cikip borc batagina saplaniyor ve hristiyanlik ugruna ciktiklari yolculugu, gunun anlam ve ehemmiyetine uygun bicimde avrupanin ve hristiyanligin en zengin sehri istanbulu ele gecirip yagmalayarak noktaliyorlar.

    buyrun sekil 1a: http://www.shsu.edu/~his_ncp/1204.html
    sekil 1b: http://en.wikipedia.org/wiki/fourth_crusade

    hatta bu linklere goz gezdirirken haberim oldu, papa hem 2001 hem de 2004 yilinda, yani hem seferin baslangicinin hem de istanbulun 3 gunluk korkunc yagmasinin yildonumunde ortodokslardan ozur dilemis. ben de yeni haberim olmasina ragmen ozrunu kabul ediyorum, buyukluk bizde kalsin.

    haclilarin bu hareketinin etkisi buyuk oluyor, imparator ancak 50 sene sonra iznikten geri donebiliyor baskentine; ticaret yollari, ekonomik yapilar degisiyor kalici bicimde degisiyor. taa 1400lerde bile sehrin nufusu ancak 100 bin ve azaliyor. oysa 12. yy’da 1 milyondu. artik bu tarihlerden sonra imparator, yunan dunyasindaki birkac prensten fazlasi degil; trabzonda ayri bir imparatorluk var, cenevizliler ve venediklilerin kontrolu artmis, vs. avrupali gucler arasinda daha da aciz; uzun sure boyunca hemen kuzeydeki sirbistan kralliginin bizansi yutma ihtimali epey yuksekmis.

    iste bu sartlar altindaki bizansa komsuluk eden gazilerden biri de osman efendi. tabii bu osman beyin gecmisi hakkinda binbir turlu efsane var ama hepsi osmanli guce kavusunca ortaya cikiyor, saftirik olmayin, inanmayin. adam bildigin sinir savascisi iste. osman’in kucuk beyliginin avantaji yeri; hem ticaret acisindan hem de bizansin yaninda oldugu icin diger gazilere kariyer imkani sunmasi acisindan. geriye bakildiginda bizans’in izleyebilecegi iyi bir strateji, bu sinir topraklarini bosaltip, deniz kuvvetine agirlik vermek olabilirmis. boylece gazilerin gazi zamanla sondurulebilir, anadolunun kaynaklari osmanlida bu kadar odaklanmazmis. gecmis olsun.
260 entry daha