şükela:  tümü | bugün sorunsallar (4)
2224 entry daha
  • almanya ile türkiye karşılaştırılır iken en çok değerlendirilen konulardan biri de vergi oluyor. bunun için temel birkaç karşılaştırma yapayım;

    almanya’da bekar ve 3000 euro brüt maaş alan biri olduğunuzu duşunun. bu durumda alacağınız net maaş yaklaşık 2000 euro olacaktır. bu rakam yaşanılan eyalete göre 50 euro azalabilir de artabilir de. türkiyede bekar ve ay 3000 tl brüt maaş alan biri ise aydan aya değişmekle beraber yaklaşık ortalama 2250 tl net maaş alacaktır.

    almanya’da evli 3000 euro brüt maaş alan biri için ise net rakam yaklaşık 2200 euro olacaktır. türkiye’de evli 3000 tl brüt maaş alan biri için ise yaklaşık 2300 tl net maaş alacaktır.

    yani kısaca bu durumda tablo su şekilde olur;

    almanya (bekar) -> 3000 brüt -> 2000 net
    türkiye (bekar) -> 3000 brüt -> 2250 net

    almanya (evli) -> 3000 brüt -> 2200 net
    türkiye (evli) -> 3000 brüt -> 2300 net

    bu durumda almanya’da evli olmak bir avantajken türkiye’de evli veya bekar olunmasının çok ciddi bir avantajı bulunmamakta. almanya evli ve çocukluya güzel. diğer taraftan da ciddi bir vergi uçurumu yok iki ülke arasında. sadece almanyada brüt alıp vergisi göstere göstere kesildiğinden daha çok göze batıyor. türkiye'de vergi isini çalışan yerine işveren hallediyor. birçok kişi ödediği vergiyi bilmiyor, pesine de koşmuyor, karşılığını da beklemiyor.

    ama bu rakamları karşılaştırırken bir de ödenen vergi ve sigortanın niteliğine bakmak gerekir. yani bu ödenen vergi ne şekilde kişiye geri donuyor. işte bu nokta da almayanın büyük avantajları öne çıkıyor ve iste o zaman anlıyorsunuz bu gurbetçiler neden bu kadar ağlayıp da türkiye’ye geri dönmüyorlar.

    örneğin çocuk parası örneğini inceler isek; almanya’da her aile çocuk başına devletten aylık 210 euro para alır. ve bu parayı zengin fakir herkes otomatik olarak çocuğu doğduktan sonra almaya baslar. bu para çocuk 18 yaşına gelinceye kadar ödenir ve bir çocuk 18 yaşına geldiğinde toplam devlet tarafından o çocuk için 45.360 euro ödenmiş olur. tabi daha fazla çocuk varsa da ne kadar çocuk olursa olsun bu rakam her çocuk için ayrı ayrı ödenmiş olur. türkiye de ise bir kavram karmaşası var, çocuk parası diye ödenen para doğum yardımı ve ilk çocuk için “tek sefere mahsus” 300 tl ödenir. diğer çocuklar için giderek artar.

    yani kısaca almanya’da yasayan 3 çocuklu bir ailede 3000 euro alan bir kişi 11 yılda maaşından kesilen parayı sırf çocukları için geri alır. yani 11 yıl bürüt maaş almış hiç maaşından para kesilmemiş gibi olur.

    simdi ikinci büyük konuya gelelim, yani sağlık sigortasına. almanya’da isteyen özel sağlık sigortası yapabilmekle beraber devlet tarafından herkes için yapılan sigortayı kullanan daha çoktur. çünkü özel sağlık sigortası ile devlet sigortasının pek bir farkı yoktur. neyi kapsar bu sigorta? tüm özel ve devlet hastanelerine cüzdanını yanına almadan gidebilir, tüm eczanelerde temel ilaçlarını ücretsiz alabilirsin. yaslanınca evde veya özel bir kurumda bakim hizmeti alabilir. doğum gibi durumlarda da tüm masraflar, hatta bebeğin ilk birkaç günlük bez, kıyafet gibi ihtiyaçları ücretsiz karşılanır. yani doğuma giden anne baba da yanına cüzdanını alması gerekmez. hatta anne zor bir hamilelik geçirirse, ve veya doğum sonrası toparlanmakta zorlanırsa sigorta ücretsiz o anneye bir ebe gönderir, bebek bakımından basit hijyen konularına anneye yardımcı olur. ve doğumdan sonra anne 1 yıl boyunca çalışmaz ve maaşını alır. baba için ise bu izin 2 ay.

    türkiye'de ise özel hastanelerin fiyatları zaten çok uçuk. özellikle doğum gibi durumlarda devlet hastanelerinin tercih edilmeme nedeni konusunda pek bilgim yok. ama yaşlı bakim hizmeti gibi hizmetlerin de türkiye'de yapıldığını biliyorum, ama içeriği hakkında çok bir bildim yok.

    almanya’nın sağlık konusunda en büyük problemi ise özel veya devlet fark etmez randevu almanın çok zor olması, hizmetin çok yavaş olması. bazen soğuk algınlığı için doktora gitmek isteseniz haftalar sonrasına randevu veriliyor olması. bu almanya için büyük bir problem. ama oluyorum bitiyorum, çalışamıyorum denilirse randevu almadan gidilebilir birçok yere.

    bir diğer önemli konu ise işsizlik. almanya’da issiz kalırsanız is kurumuna başvurmanız şartı ile en son aldığınız net maaşın %60 ini almaya devam edersiniz. örneğin 3000 euro brüt alan bir kişi isten kovuldu ve 1 yıl boyunca aylık 1200 euro almaya devam eder. bu sırada is bulması konusunda devletten desteklenir ve is görüşmelerine yönlendirilir. türkiye'de ise ayni kişi 1050 tl alıyor. ama ne kadar sure bu maaşı alacağı ise daha önceden çalıştığı sureye göre belirleniyor. yaklaşık olarak 3 yıl çalışan biri 1 yıl maaş alabiliyor.

    tabi bunlar en önemli konular, tabi bir de almanya ve türkiyede de geçimini zor karşılayanlar için çeşitli destekler mevcut.

    simdi tipik bir almancı aile tablosu çizelim 3 çocuklu evin babası bir yerde isçi olarak çalışıyor olsun ve 3000 euro brüt maaş alsın. eline 2000 euro net maaş geçer. 630 euro da çocuk parası alır bunun üstüne. yani toplam 2630 euro evin kasasına girer.

    harcamalarına gelir isek çocukları 1 yaşından üniversite eğitimlerinin sonuna kadar ücretsiz eğitim alır ve bunun için bir şey ödemezler. eyaletten eyalete farklı olmakla beraber belki 6 yaşına kadar çocuklar için aylık 150 euro çocuk yuvası bakıcı parası öder ama bu rakamı da sene sonunda vergi iadesi olarak geri alır, yani aslında cebinden çıkmaz.

    ortalama bir ev için 800 euro kira ödeyecektir bu almancı aile. tabi ise gitmek için toplu taşıma kullanacaktır ama aylık 50 euro olan toplu taşıma bileti parasını sene sonunda vergi iade olarak geri alacaktır. bu vergi iade kısmini almancı aileler pek dillendirmezler. ama birçok konuda harcadıkları parayı sene sonunda vergi dairesinden geri alırlar. hatta bir çoğu evin bir odasını bazen home office için kullanıyorum derler 300 euro gibi o oda için vergi iadesi alabilirler, genelde beyaz yaka çalışanlar bunu yapar. ama bizim aile babasi mavi yaka oldugu icin bu gibi ivir ziviri hesaba katmayalim. yani kısaca şimdiye kadar bu ailenin cebinden çıkan para 800 euro oldu.

    almanya’da ortalama bir aile için eve 50 euro elektrik, ortalama 100 euro ısıtma, 50 euro da çöp, su vs. derken 200 euro da ekstradan çıkar. telefonu, interneti vs. denilince de 250 euro da öyle gitti diyelim. yani harcanan 1050 euro oldu.

    simdi bu 5 kişilik ailenin aylık market harcaması yaklaşık olarak 400 euro olacaktır. yani kilosu 5 eurodan yaklaşık 80 kilo kıyma alacak kadar bir bedel. ayni aile türkiye'de yasasaydı ayni miktardaki kıymayı almak kilosu 35 tl olan kıyma için cebinden 2800 tl gibi bir rakam çıkacaktı. yani kısaca almanya’da 400 euro’nun karşılığı türkiye'de 2800 tl gibi bir şey oluyor. yani türkiye'de 2800 tl ye ne alıyorsanız marketten onu aldığını düşünün bu ailenin de. simdi bu ailenin harcaması 1450 euro oldu.

    bu tek başına çalışan, karisinin çalışmadığı bu babanın harcayabileceği hala 1200 eurosu daha var. biraz da giyim için harcasınlar. almanya’da giyim konusunu türkiye ile karşılaştırmak zor çünkü türkiye'de semt pazarları gayet uygun olabiliyor. ama sunu dürüstlükle ifade edebiliri ki orta, veya orta-alt seviyedeki 5 kişilik bir almancı ailesinin giyim için harcayacağı aylık rakam aylık 400 euro gibi olur. yani 1850 gibi bir rakam harcadılar, ve ellerinde 800 euro gibi bir rakam kaldı.

    artık bu 800 euro’yu kişisel zevkleri için harcamaları zamanı. ailelerine 10.000 euro bedeli karşılığında 2014 model bir temiz bir volkswagen golf aldılar. aylık 300 euro taksit ödüyorlar onun için. 100 euro da vergisi, kaskosu, senelik bakimi için gidiyor. bir 100 euroluk içine benzin attılar ve ayda 1000 km yol gezebilirler. köprü otoban ücreti yok, bunun için ekstra hesap yapmaları gerekmez, zaten bu köprü ve otoban yapmak için devlet maaşından vergi kesmemiş miydi, niye bir de para ödesin değil mi. hatta belki de türkiye’ye de arabayla giderler. yani bu araba ayda 500 euro yedi ve ellerinde hala 300 euro daha var.

    bu 300 euro’yu da kenara koysunlar, çünkü sene sonunda tatile çıkacaklar aydan aya biriktirdikleri ve sene sonunda 3600 euro olan paraları ile. büyük ihtimalle de türkiye'de memleketlerine bir iki hafta uğrayıp antalya’da 5 yıldızlı bir otelde harcayacaklar o parayı.

    bu tipik orta sınıf ailede sadece bir kişinin çalıştığı, 3 çocuklu almancı bir ailenin bütçesi. bu standart yakalamak için, yani ortalama bir ev, golf model ortalama bir araba, 3 çocuk ve masrafları için türkiye'de üniversite mezunu beyaz yaka, kari koca çalışarak bu standart yakalayıp yakalayamadığını bir durup düşünün derim.

    işte bu nedenle almancı ailenin babası almanya’da biz sürünüyoruz dese de o rahatını bırakıp türkiye’ye dönemiyor, en fazla “emekli olunca döneriz vatana” diyor. ama emekli olunca da dönmeyecek aslında, “çoluk çocuk hep almanyada, nasıl dönelim” diyecek ve yine dönmeyecek. ama belki bir yazlık alır türkiye'de, yazdan yaza uğrarlar.

    not: rakamlarda bir hesap hatasi yaptıysam bilgilendirirseniz sevinirim.

    "@anan anan" hatirlatmasi uzerine alman ailede adamin maasini 200 euro az hesaplamisim (adamin net maasi 2200 olacakti, ben 2000 hesaplamisim). adami cebinde ay sonunda +200 euro daha kaliyor. bir de bu ailede adam 3000 brut aliyor, ki bu da yillik 36000 brut yapar. bu almanyada niteligi olmayan bir iscinin maasidir. ornegin bir fabrikada 10 yil ve ustu tecrubesi olan ve bir ustaligi olan (ornegin kaynakci vs.) aylik 5.000 brut alacaktir ve o da yaklasik 3300 aylik net yapacaktir. yani kisaca bu aile babamiz bir ustalik alirsa ve 10 yil gibi calisti ise golf arabasini yenileyip soyle guzel bmw 5 serisi veya mercedes e serisi ile turkiye tatiline gidebilir, veya hanıma da bir araba alabilir. hele bir de hanimi da çalışıyorsa kazandigi parayi gonul rahatligi ile turkiyede insaata, tarikatlara, fadil akgunduze, veya deniz feneri gibi derneklere yatırabilir.

    edit:
    simdi bircok elestri aldim almanyadaki ailenin ekstra masraflari da var diye, ornegin cocuklar geziye gidiyordur, ya da 3 cocuk da ayni anda universite okuyordur vs, bu nedenle de elbette ekstra masraflar olacak. ama burada dikkat gereken orta-alt sinif bir isci ailesini dusundugunuzde olusan tablo. yani karsilastirmayi yaparken turkiyede emsali olan isci ve tek babanin calistigi ailede aile bu gibi durumlarda neler yapiyorsa onun karsiligini dusunun. ornegin turkiyede 3 cocuk da universite okuyorsa bu emsal ailede bu cocuklar yazin calisip kendi masraflarini karsilar. ornegin giyim gibi harcamalardan kisilir, bu almanci aile de ayda 400 giyim harcamasi yerine 200 yapsin bu durumda. ya da 2014 golf araba almak yerine 2000 model golf araba alabilir. ya da ayda 1000 km yol gidecegine 500 gidebilir ve masaflari kisabilir. bunlar detay seyler. elbette bunlarda hesaba katilir turkiye icin de almanya icin de. ama almanyada kucuk bir tasarruf ile bu masraflar bir sekilde karsilanabilir.

    bir diger mevzu ise almanyada universite harclari. bunlar yaklasik olarak donemli 400 euro gibidir. ama bunun icinde eyalet tren bileti gibi ek avantajlar da vardir. universite okuyan cocuk da bi zahmet yazin 1 ay calisip bu donemlik parasini cikarsin. turkiyede universite ogrencisinin de masrafi var, ikisi bas basa denk geldiginden hesaba katmadim. ayrica almanyada universite burs olanaklari cok daha zengin, detayina girmeyeyim. ornegin berlin de ilk okuldan itibaren cocuklarin ogle yemekleri okul tarafindan verilir.

    almanci ailelerin en buyuk yanilgilarindan biri de bu oluyor, argumanlari genelde markette sebze su kadar, giyim bu kadar, universitede cocuk okutuyoruz vs. iyi de bunlar turkiyde de bedava degil. ayni seyi turk isci ailesindeki baba da yapiyor, ve sene sonunda luks otele 3000 euro tatil parasi olarak harcamak yerine evin ekstra masarlarini karsiliyor.

    bu yazidaki asil amac orta veya orta-alt sinif bir ailenin minimum yasam sartlarini ortaya koymak. elbette turkiyenin de almanyanin da zengini de var fakirir de. ama orta sinif cok onemli, orta sinifin nasil yasadigi, hayat guvencesi, yasam kalitesi, cocuklarina nasil gelecek hazirlayabilecegi cok onemli. iste almanya orta sinif bir aileye sundugu imkanlarla one cikiyor, iste bu orta sinif isci ailesi almanci aile bu nedenle turkiyeye geri donmuyor.

    yani karsilastirmayi isci bir ailede tek kisi calisan babanin almanyadaki ve turkiyedeki durumu olarak dusunun. ben iki tarafin da biliyorum, turkiyede bir isci baba 3 tane cocugu tek gelirle bakiyor ise o cocuklar babasindan harclik bile isteyemez, evde paranin lafi bile gecmez. cocuklar bu ailede giyim gibi harcamalarini kendi cozmeli, gerekirse yazin calismalidir. yaz tatili gibi harcamalar, ailenin golf gibi araba almasi vs ancak orta-ust sinif, daha cok beyaz yaka kari-koca calisan ailenin erisebilecegi seylerdir. ama alman ailede bunlar orta-alt sinifin da hakkidir. karsilastirma yapilir ise iki emsal sinif birbiri ile karsilastirilmali.

    edit: rakamlarin gercek olmadigi konusunda o kadar elestiri aldim ki bunu eklemek zorunda kaldim. kimisi aslida bir yerde 2000 demissiniz ama 1968 euro olmali o, kimisi de 2200 demissiniz ama 2228 olmali demis. bu rakamlar -50 euro asagi +50 euro yukari yaklasik rakamlar, cunku her eyalette degisiyor kesilen vergi ve yaklasik 50 euro yukari veya asagi oynuyor. sonucta bu ailenin elinde ay sonunda 300 euro kaliyor, kiminde 100 euro kalir kiminde 500 euro kalir. kimi her ay 400 euro giyim icin harcar, kimi 300 euro harcar, kimi 1000 euroluk evde kalir, kimi 600 euroluk evde kalir. ama "yaklasik" olarak orta sinif isci ailesinin butcesi ve harcamalari bu sekildedir.
2418 entry daha