şükela:  tümü | bugün soru sor
  • bu yazıda evrim ile hümanizm arasındaki bağıntı incelenecektir.

    evrim denen mekanizma insanoğulunun bugüne gelmesinde başat rol oynamıştır. şempanzeler ile olan son ortak atamızdan ayrılıp yeni bir tür olarak isimlendirilmemizin üstünden 5 milyon yıl geçti. bu süreçte insanların ensefalizasyon oranı diğer primatlara göre daha artıp zirveye çıktı bunun sonucunda insanlar günümüz uygarlığını yarattı.

    peki, humanism bu sürecin neresinde doğdu? öncelikle humanism ne demek onu bir anlayalım. humanism insana, insan olduğu için değer verme demektir. yani insan olmanın utanılacak bir yanı olmadığını söyler. bu kavram doğada zaten var olan bir olgunun adlandırılmasıdır. neden? çünkü zaten diğer canlılarda kendi türünden olan canlılara değer verirler. bunun nedeni ise kendi türünden olan canlılarla birlik oluşturup hayatta kalma olasılığını arttırmaktır. yani "acımak" doğal seleksiyon mekanizmalarına karşı oluşturulmuş bir mekanizmadır. acımak ile hümanismide bağdaştırabiliriz. ancak humanism insan denen canlıda yeteri kadar oturmuş bir kavram değildir. neden? insanlar diğer canlılara göre daha bencil, çıkarcı, ben(birey)merkezci olduğu için aslında humanism kavramı insanlar için içi dolu bir kavram değildir. insanlar birbirine, çevreye, diğer türlere zarar verme konusunda aşmış bir türdür. diğer canlılar ise kendi türlerinde ve diğer canlılara zarar verme konusunda daha temkinli ve mantıklıdırlar.

    şu gerçeği görmekte yarar olduğunu görüyorum. humanismin bozulmaya yüz tutmuş hali olan kör hümanism görüşü insana doğayı istediği gibi kullanma hakkını veren bir görüştür. ne yazık ki bu yanlış. insanlar ve insan haricindeki diğer canlıların hepsi bir evrimsel hayatta kalma savaşı vererek bu noktaya geldiler yani onlarda bizim kadar başarılı. bizim daha büyük bir ensefalizasyon oranına sahip olmamız bizi daha haklı veya daha güçlü kılmaz. dünya bizim olduğu kadar tüm canlılarındır. dünyayı bencilce amaçlar için kullanamayız. bir gerçeği daha görmek gerekli. bizim var olmamız koşullu bir olasılığın sonucu. ne demek istedim? biz ancak ve ancak dünya var olduğu sürece var olabiliriz. bizim var olmamız dünyanın var olmasına bağlı. bunun sebebi de dünya gibi üzerinde canlılığın gelişebileceği bir gezegen bulmanın çok zor olması. yani biz dünyaya muhtacız.

    günümüzde olan humanism kavramının değiştirilmesi gerekli. nedeni yukarıda anlatıklarımda açıkça görülüyor. hümanism kavramının tüm dünyayı, tüm canlıları içine alcak şekilde düzenlenmesi acil. yoksa dünyayı ve içindeki tüm canlıları büyük bir tehlikenin içine atacağız.