şükela:  tümü | bugün
  • bireylerin yeni yiyecek maddelerini deneme korkusuna verilen isim.

    food neophobia kavramsal açıdan insanların yeni yiyecekleri tüketmede veya denemede isteksiz bir şekilde davranmasına dayanıyor. bu aslında beynimizin bize uyguladığı bir savunma mekanizması cünkü içgüdüsel olarak kendine zarar verebileceğini düşündüğün potansiyel zararlı yiyecekleri tüketmekten kaçınıyorsun. dolayısı ile kişinin, kendisine zarar verebileceğini düşündüğü yeni yiyeceği reddetmesi sayesinde olası kötü sonuçlardan kaçınması mümkün olabiliyor.
  • food neophobia-yeni besin korkusu, bilinmeyen besinleri yemenin reddi olarak tanımlanır (1). aynı zamanda, yeni besinlere maruz kalındığında endişe ve isteksizlik yaşama eğilimini ifade eder (2). evrimsel bir bakış açısına göre ise, insanların bilinmeyen yiyecekleri denemekte dikkatli olmalarıdır, çünkü bu yiyeceklerin zehirli ya da başka şekilde zararlı olup olmadıkları insanlar tarafından bilinmemektedir (3). her ne kadar evrimsel olarak faydalı olsa da, gıda güvenliğinin güvence altına alındığı modern bir toplumda, yeni besin korkusuna sahip bireyler yeni besinleri denemekten kaçınıp beslenme çeşitliliği olmadığından besin seçimlerini olumsuz yönde etkileyebilir (4). bu sebeple de potansiyel yararlı besinlerden tam olarak yararlanamamaya yol açabilmektedir (5).
    hem yetişkinlerde hem de çocuklarda görülen yeni besin korkusunun seviyesi yaş, eğitim, kentleşme derecesi, gelir ve kültür, yiyecek tecrübesi ile değişmektedir (6). artan besin çeşitliliğine maruz kalmanın yeni besin korkusu düzeyini azalttığı belirtilmektedir (7). çocuklarda az miktarda yabancı besinler için düzenli ve tekrarlanan önerilerin, maruz kalınan besinlerin hem beğenilerini hem de tüketimini arttırdığını göstermiştir. besinlerin çocuklarca kabul edilmeden önce 10 ya da daha fazla kez önerilmesi gerekebilir (8).
    yeni besin korkusunun farklı yönlerini ve yabancı besinleri denemeye istekliliğini ölçen çeşitli araçlar mevcuttur. araçlardan biri, pliner ve hobden tarafından geliştirilen besin neofobi ölçeğidir (fns) (9).
    1. giordano s, clodoveo ml, gennaro bd, corbo f (2018) factors determining neophobia and neophilia with regard to new technologies applied to the food sector: a systematic review, ınternational journal of gastronomy and food science, 11, 1–19.
    2.elkins a, zickgraf hf (2018) picky eating and food neophobia: resemblance and agreement in parent/young adult dyads, appetite, 126, 36-42.
    3.fenko a, leufkens jm, hoof jjv (2015) new product, familiar taste: effects of slogans on cognitive and affective responses to an unknown food product among food neophobics and neophilics, food quality and preference, 39, 268–276.
    4.laureati m, bertoli s, bergamaschi v, leone a, lewandowski l, giussani b, battezzati a, pagliarini e (2015) food neophobia and liking for fruits and vegetables are not related to ıtalian children’s overweight, food quality and preference, 40, 125–131.
    5.ceylan v, akar şahingöz s (2019) yetişkin bireylerde gıda neofobi düzeyinin belirlenmesi, journal of tourism and gastronomy studies, 7, 2, 772-784.
    6. jaeger sr, rasmussen ma, prescott j (2017) relationships between food neophobia and food intake and preferences: findings from a sample of new zealand adults, appetite, 116, 410-422.
    7. siegrist m, hartmann c, keller c (2013) antecedents of food neophobia and its association with eating behavior and food choices, food quality and preference, 30, 293–298.
    8.quick v, lipsky lm, laffel lmb, mehta sn, quinn h, nansel tr (2014) relationships of neophobia and pickiness with dietary variety, dietary quality and diabetes management adherence in youth with type 1 diabetes, eur j clin nutr. 68, 1, 131–136.
    9.damsbo-svendsen m, frøst mb, olsen a (2017) a review of instruments developed to measure food neophobia, appetite, 113, 358-367.
  • özellikle ebeveynlerin (daha çok annelerin) muzdarip olduğu bir durumdur aslında.
    bu zorluklarla karşı karşıya olanların okumasını tavsiye ederim.

    yiyecek veya "gıda neofobisi"*, bir çocuğun yeni yiyeceklerden korkması veya yemeyi reddetmesidir. bu davranış, çocukların gelişiminin belirli bir aşamasının önemli ve karakteristik bir özelliğidir.

    yiyecek neofobisine ne sebep olur?
    yeni yiyecekleri denemeye yönelik bu isteksizlik, insanlar dahil tüm omnivor türlerin karakteristiğidir. bizi potansiyel çevresel tehlikelerden korumak için doğuştan gelen bir tepkidir. doğal ortamımızda birçok gıda zehirli olabilir. bu nedenle, yeni yiyeceklerle karşılaştığımızda doğal tepkimiz ihtiyatlı olur. mümkün olduğunca yeni gıdalardan kaçınırız ve bunun yerine tanıdık yiyecekler tüketiriz. bu nedenle, yiyecekleri yalnızca birkaç kez denedikten sonra güvenli kabul ederiz.

    bir başka olası neden de lezzet öğrenme sürecidir. insanların dört temel lezzet reseptörü vardır: tuzlu, acı, ekşi ve tatlı. tatlı ve tuzlu ağırlıklı tatlar, bebekler tarafından bile, doğar doğmaz yani doğuştan gelen bir yetenekle tercih edilmektedir. çocuklar tatlılara, yetişkinlerden daha meyillidir.

    lezzet öğrenimi aslında doğumdan önce başlar. bu nedenle bebekler, hamile annenin tükettiği belirli tatları tercih etme eğilimindedir. hamilelik gibi bebekler de emzirme yoluyla tatları keşfederler. bazı tatlar anne sütünden geçer. bu nedenle, hayatın bu aşamasında, bu tatlara maruz kalmak, bir bebeğin ilk lezzet derslerini oluşturur.

    peki gıda neofobisi isimli durumun özellikleri nelerdir?

    yiyecek neofobisi temel olarak iki kritik aşamada ortaya çıkar:
    sütten kesme (4-8 aylık) ve özerklik (15-36 aylık).
    ilk aşamada anne-çocuk bağı, çocuk kendini güvende hissettiği için gıda neofobisini önlemeye yardımcı olur. en sorunlu aşama, bir bebeğin 15 aylık büyüklüğe eriştiği dönemde ortaya çıkar.

    yiyecek neofobisinin özelliklerinden biri, çocukların yeni yiyeceklerin tatsız olacağına inanmasıdır. bu nedenle, çocuğunuz ile yeni yiyecekler denemek söz konusu olduğunda, onun için olumlu deneyimler yaratmak önemlidir.
    mesela, taklit yönteminin kullanılması, iyi sonuçlar verme eğiliminde olacaktır. örneğin, sizin belirli bir yemeği yediğinizi ve onu sevdiğinizi gösteren işaretleri görürse, büyük olasılıkla çocuğunuz da onu denemeyi kabul edecektir.

    yeni yiyecekleri denemeye yönelik bu isteksizlik, aşağıdaki durumlar söz konusu olduğunda daha sık ortaya çıkar:

    *hayvansal kökenli yiyeceklere karşı hayvansal olmayan yiyecekler denenmesi.
    *çiğ ve pişmiş yiyecekler arasındaki değişimler.
    **tatlılara karşı ekşi veya acı tatların denenmesi.

    gıda neofobisi ile baş etmenin en iyi yolu nedir?

    araştırmalar, ebeveynlerin çocuğun davranışına yönelik tutumunun, çocukların yemek tercihlerinin gelişimi üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. bu nedenle, yararlı bir diyetin geliştirilmesini teşvik etmek için, ebeveynlerin çocuklarına sundukları yiyeceklerin her biri hakkında önyargıları olduğunu akılda tutmak önemlidir. örneğin, lezzetli yiyeceklere karşı kısıtlayıcı bir tutum, bir çocuğun bu yiyeceklere olan eğilimini ve bu yöndeki tercihini de artırır. ancak belirli yiyeceklere karşı liberal bir tutum, tam tersi bir etkiye sahip olma eğilimindedir.

    çocuğun ebeveynleriyle yeni yiyecekleri tattığı zevkli durumlar, bu durumlarda tüketilen yiyeceklerle olumlu ilişkilere katkıda bulunma eğilimindedir ve bunun tersi de geçerlidir. bütün bunlar, ebeveynlerin çocuklarının yeme alışkanlıklarına verdiği tepkinin, sağlıklı gıda tercihlerinin geliştirilmesi söz konusu olduğunda ne kadar önemli olduğunun kanıtıdır.

    yiyecek neofobisi genellikle çocuk 5 veya 6 yaşına geldiğinde azalır. bununla birlikte, çocuğun ebeveynlerinin, bunun üstesinden gelebilmeleri ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarını benimseyebilmeleri için onlara karşı sabırlı olmaları gerekir.kaynak
hesabın var mı? giriş yap