şükela:  tümü | bugün
  • katılmı$ oldugu bir toplantıda ru$tiye mezunu oldugunu yuzune vurmak icin,kendisine sorulan
    "acaba siz hangi universiteden mezunsunuz" sorusuna "vallahi ben herhangi bir universiteden mezun degilim ancak istanbul turkiyat enstitusu benden mezundur.." diyerek yanıt vermi$ unlu edebiyat tarihcisi..
  • demokrat parti'nin dört kurucusundan biri olan fuat köprülü 6 eylül 1957'de partisinden istifa etmiştir. basına verdiği demeçte ise, "programından ayrılmış, eski hüviyetini tamamen değiştirmiş olan bugünkü dp zihniyeti ile uyuşmak benim için imkansız olduğu cihetle dp'den çekiliyorum... demokrasi nizamına iman etmiş bütün türk vatandaşlarının, aralarındaki her türlü ihtilafları bir tarafa atarak bu gaye [menderes'i devirmek] uğrunda işbirliği yapmaları bir vatan borcudur."demiştir.

    demokrat parti'den istifa eden eski kurucu fuat köprülü bir buçuk ay sonra 22 ekim'de hürriyet partisi'nin balıkesir mitinginde adnan menderes'e karşı alenen bayrak açtığını şu sözlerle dile getirmiştir: "bu seçim mücadelesi tek parti, tek şef sistemini canlandırmak isteyen bir adama karşı koca bir milletin mücadelesidir"
  • siyasete atılması talebeleri tarafından pek de tasvip edilmeyen, hatta onlardan birinin, "politikacı fuad köprülü, büyük alim, hoca köprülüzade mehmed fuad'ı öldürdü" demesine "denize düşen çocuğunu kurtarmak için suya atılan bir babaya hiç kimse, 'sen ilim adamısın, suya atılmayı başkasına bırak!' diyemez. bugün bütün memleket bir diktatörlük denizinde- boğulurken onu kurtarmaya koşmamak da hiçbir türk münevverine teklif edilemez. şimdi her türk münevverine düşen vazife, memleketi bu totaliter idareden kurtarmaktır" diyerek cevap veren kisi
  • bir köprülü olmasından mütevellit yazdığı kitaplarda kaynakça gösterirken "kaynak şahsi kütüphanem" diyebilecek yeryüzündeki az sayıda insandan biri ve osmanlı'dan cumhuriyete geçişi, tarihçilik alanında başararak hatta modern anlamda türkiye'de tarihçiliği kurarak yerine getiren kişidir aynı zamanda. geliştirdiği metodoloji dönem için o kadar ilericidir ki, başlarda kabul görmez, daha sonraysa resmi tez haline gelir.

    oryantalist ve batılı tarihçilere özellikle de herbert gibbons'a neredeyse yüz yıl önce verdiği ayar ise, hala osmanlı tarihi tartışmalarında refere edilmekte ve kulakları çınlatılmaktadır. malum ayarın konusu, osmanlı medeniyeti'nin kökeninin tamamen bizans medeniyeti'ne dayandırılmasıdır, kısaca türkler medeniyet falan kuramazlar ancak yıkabilirler dolayısıyla osmanlı medeniyeti varsa bunun nedeni türklerin bizans'ın yaptıklarının üstüne yatmasıdır diye özetlenebilir. köprülü tüm tezleri örneklerle ve belgelerle birer birer çürütür. kendisini o dönemde ilk alkışlayanlar da annales okulu mensupları olup, onu fransa'ya davet etmişler ve hocalık yaptırmışlardır. osmanlı devleti'nin kuruluşu adlı meşhur eseri paris'de verdiği seminerler sonucunda ortaya çıkmıştır.

    bugün gibbons ve saz arkadaşlarına eskisi kadar kibar davranılmamakta ve kendisi bizzat batılı tarihçiler tarafından dahi açıkça ırkçı olarak suçlanmaktadır.
    (bkz: herbert gibbons/#14813251)
    (bkz: leslie peirce)
    (bkz: rudi paul lindner)
    (bkz: cemal kafadar)
    (bkz: paul wittek)

    hamiş: politik köprülü'yü tüm söylediklerimin dışında tutarım. ancak şunu da söylemek lazım, köprülü ne olursa olsun akademik hayatına politikanın etki etmesine izin vermemiş ve çeşitli kavgalara girmiştir. mesela güneş dil teorisi veya yunanlıların atalarının da türk olduğu gibi iddialar karşısında, dönemi için çok tehlikeli hareketler olmasına rağmen alenen karşı çıkmıştır. (bkz: halil berktay)
  • müthiş bir polemik ustasıdır. cengiz han'ın türklük meselesiyle ilgili zeki velidi togan ile girdiği polemik ders niteliğindedir. togan'ın cengiz han'ın türk olduğunu savunan 8 sayfalık makalesine 110 sayfalık makale ile cevap vermiştir. yine mükrimin halil yinanç ile, yıldırım bayezid'in timur tarafından demir kafese koyulup koyulmaması ve bayezid'in yüzüğündeki zehri içerek intihar etmesi meselesi üzerine girdiği polemik akıllardan çıkacak gibi değildir. köprülü bu konuda yazdığı ve belleten'de yayımlanan makalesinin sonuç bölümünde, bu basit ve gereksiz gibi görünen konuda polemiğe girmesinin sebebini açıklar. aynı kaynaklardan ve aynı verilerden hareket ederek nasıl farklı sonuçlara ulaşıldığını anlatır ve kaynak tenkidinin önemini vurgular. tenkid edilmemiş bir kaynağın kişiyi farklı ve yanlış yönlere götüreceğini söyler. tüm bilgi birikiminden öte köprülü, bir tarih metodolojisi üstadıdır.

    edit: imla
  • hakkındaki şöhreti; değeri, liyakati sonuna kadar hak eden bir dönemin beynelmilel tarihçisi.

    meşrutiyet, cihan harbi, millî mücadele, atatürk devirlerinin sessiz tanığı. yıllar öncesinde bir röportajında yaptığı şu 2 yerinde tespiti bile halimizi özetlemeye yeter de artar.

    "-meselâ cehalet.. cehalet, geriliğimizin sembolüdür.. yalnız, yanlış anlaşılmasın halkın köylünün cehaletinden bahsetmiyorum.. türkiye'de, hakiki mânada edebiyat, fikir ve fen adamı yoktur.. avrupa'da bu sınıf idare edici sınıftır ve vardır."

    "-türkiye'de yüksek tahsil diye birşey yoktur da ondan.. bizim üniversiteler gecekondu üniversiteleridir.. onun için ilim adamı ve hakikî münevver yetiştirmez.. türkiye'de hakikî mânasiyle kitap yoktur.. birtakım neşriyat için kitap sözü bilmeyerek sarfediliyor.."
  • "bugün mefkûreci türk genci görüyor ve duyuyor ki, asrımız milliyetçilik asrıdır. fakat aynı zamanda şuna da kanidir ki, milliyetperverlik telakkisi menfi bir hisden ibaret kalamaz. insan milliyetperver olabilmek için evvela kendi milliyetinin neden ibaret olduğunu, yani tarihini, coğrafyasını, içtimaiyatını, lisan ve edebiyatını bilmelidir."
  • hocaların hocasıdır. halil inalcık, osman turan, abdülbaki gölpınarlı talebelerindendir.
  • niyazi berkes "atatürk ve devrimler" adlı kitabının (yky, 2016) başında yer alan "kişisel anılar" başlıklı bölümde köprülü'yü genel olarak olumsuz niteliklerinin öne çıktığı, atatürk karşıtı olan, iflah olmaz bir dönek olarak değerlendirir. berkes'e göre köprülü

    -ziyadesiyle ünlü olmasına bağlı olarak, çıkan kitaplarında adının altına "sovyet sosyalist şuralar akademisi üyesi" sözcüklerini koymadan edemeyen, (s.25)

    -yararlı çok eseri olan, fakat son derece kendini beğenmiş ve her istediğine çatabilen, (s.25)

    -türk tarihçiliği bağlamında atatürk'ten farklı düşünmesine (ve bu konuda herkese çatmasına) rağmen atatürk'ün üniversite ziyaretinde, karşısında sus pus olan (bu berkes'e göre bir "tersine-dönüş" örneğidir), (s.26-27)

    -balkan savaşı'ndan önce, istanbul'daki edebiyat çevresindeyken, selanik'te ziya gökalp çevresinde toplanan ilk türkçülere saldıran, ancak ittihatçı türkçülüğünün balkan savaşı kaybından sonraki dönüşünü sezerek kolaylıkla ziya gökalp ve partisinin yanına sokulan, (s.27)

    -istanbul üniversitesi'ndeki hocalığını kaybetmemek için atatürk'ün yeni tarih görüşünü benimseyen ve halk partisi'nde girerek milletvekili olan (ancak berkes'e göre hiçbir zaman atatürkçü olmamıştır), (s.27)

    -ankara'daki halkevi'nde görev alan berkes gibi gençlerin yanındayken atatürk ve onun tarih görüşünü alay ederek eleştiren, (s.27)

    -atatürk'ün ölümünden sonra halk partisi içinde kalmakla beraber, partinin yandaş dergisi olan ülkü'yü yönetirken partiyi ve ismet inönü'yü çekiştirmeyi huy edinen, (s.27)

    -halk partisi'ne karşı demokrat parti'nin kurucuları arasında yer alan (s.27) (berkes'e ek olarak daha sonra demokrat parti ve menderes'e de muhalif olan) (bak. n. uzman, iktidardan muhalefete m. fuad köprülü'nün siyasi mücadelesi (1956-1966): pdf - http://www.gaziakademikbakis.com/…icle/view/208/188)

    bir şahsiyettir.

    berkes'in bu değerlendirmesi, kendisinin de belirttiği üzere, köprülü'nün eserleriyle tarihçiliğimize sağladığı yararı ortadan kaldırmıyor.
  • türkiye'de modern tarihçiliğin öncüsü, türkiye'nin modern anlamdaki ilk türkologu.