şükela:  tümü | bugün soru sor
  • gazlı söndürme sistemleri, hem ortamın sıcaklığını düşürerek hem de ortamdaki oksijen miktarını yanma sınırının altına indirerek yangını söndürmektedir. uygulandıkları mahallere zarar vermedikleri, esnek kullanım seçenekleri sundukları ve mahallerde bulunan donanımların kullanımlarının söndürme işleminin akabinde sağlayabildikleri için yaygın kullanım alanları bulunmaktadır.

    gazlı söndürme sistemleri aşağıdaki hacimlerde yaygın olarak kullanılmaktadır:

    - kesintisiz güç kaynağı (ups) odalarında,
    - bilgisayar, sunucu (server), kontrol odalarında,
    - türbinlerde (hes, termik santral, rüzgâr türbinlerinde),
    - trafolarda,
    - elektrik dağıtım pano odalarında,
    - arşiv ve müzelerde,
    - laboratuvarlarda,
    - jeneratör, kompresör, havalandırma ünitelerinde,
    - kablo galerilerinde,
    - doğalgaz dağıtım istasyonlarında,
    - yüzer ve sabit platformlarda,
    - gemilerde.

    söndürme ajanı konfigürasyonu oldukça zengin olan gazlı söndürme sistemlerinde, hfc (hidroflorokarbon) grubu gazlar, novec1230, karbondioksit ve inergen gazlar söndürme ajanı olarak kullanılmaktadır.

    hfc (hidroflorokarbon) grubu gazlar ve novec1230 söndürme sıvısı gibi elektriksel iletkenliği olmayan, buharlaştıktan sonra atık bırakmayan, uçucu sıvı veya gaz halindeki söndürücü maddeler “temiz gazlı söndürme sistemleri” olarak adlandırılmaktadır. bu tür ajanlar ortam sıcaklığını düşürerek tutuşma sıcaklığının altına indirmektedirler.

    fm 200 (hfc227ea):

    heptafluoropropane (fm 200 (hfc227ea)), halokarbon gazların kullanımlarının sınırlandırılmasının ardından yaygın olarak kullanılan söndürme temiz gazlı söndüre sistemi ajanlarından biridir. oksijen oranını yüksek oranlarda düşürmediği için içerisinde insan bulunan mahallerde uygulanabilir. bu ajan depolandığı silindirler içerisinde azot (n2) basınçlandırılması ile sıvı halde bulunur ve ajanın silindirden nozula olan akımı basınçlandırmada kullanılan azot (n2) sayesinde olur. fm 200 nozullardan gaz fazında boşalır.

    heptafluoropropane (fm 200 (hfc227ea)) gazı;
    - renksizdir, kokusuzdur ve iletken değildir.
    - ozona zarar vermez.
    - boşalım sonrası artık bırakmaz temizlik gerektirmez.
    - az yer kaplar.
    - hızlı söndürme sağlar (boşalma süresi 10 sn.).

    hfc-125 :

    pentafluoroethane (hfc-125); halokarbon gazların fiziksel özelliklerine yakın olması nedeni ile mevcut halokarbon sisteminin borulamasını kullanabilme kapasitesine sahip bir temiz gazlı söndürme sistemi ajanıdır. oksijen oranını yüksek oranlarda düşürmediği için içerisinde insan bulunan mahallerde uygulanabilir. bu ajan depolandığı silindirler içerisinde azot (n2) basınçlandırılması ile sıvı halde bulunur ve ajanın silindirden nozula olan akımı basınçlandırmada kullanılan azot (n2) sayesinde olur. hfc 125 nozullardan gaz fazında boşalır.

    pentafluoroethane (hfc-125) gazı;
    - renksizdir, kokusuzdur ve iletken değildir.
    - ozona zarar vermez.
    - boşalım sonrası artık bırakmaz temizlik gerektirmez.
    - az yer kaplar.
    - hızlı söndürme sağlar (boşalma süresi 10 sn.).
    - 40 ile +54 c ye kadar ortamlarda stoklanabilir (soğuk iklimlerde avantajlıdır.).

    fe13 (hfc 23):

    fluoroform fe13 (hfc 23) ; yüksek basınçlı bir temiz gazlı söndürme sistemi ajanıdır dolayısı ile basınçlandırılmak için başka bir gaza ihtiyaç duymaz. oksijen oranını yüksek oranlarda düşürmediği için içerisinde insan bulunan mahallerde uygulanabilir.

    fluoroform fe13 (hfc 23);
    - renksizdir, ayırt edilebilir kokudadır ve iletken değildir.
    - ozona zarar vermez.
    - boşalım sonrası artık bırakmaz, temizlik gerektirmez.
    - insanlı mekânlarda güvenle kullanılabilir.
    - hfc (hidroflorokarbon) sınıfı gazlar içerisinde insanlar için emniyet faktörü en
    yüksek olanıdır.
    - 7.6 metre(25ft) yüksekliğe kadar tek seviyede nozul kullanılabilir.
    - -40 ile +54 c’ye ortamlarda stoklanabilir.(soğuk iklimlerde avantajlıdır).
    - hızlı söndürme sağlar (boşalma süresi 10 sn.)

    novec 1230 (keton):

    novec 1230; söndürme ajanı sıvı halde depolanabilmesi ve nakledilmesi nedeni ile tercih edilen alternatif bir söndürme ajanı haline gelmiştir. novec 1230 çevre dostu olduğu kanıtlanmış temiz gazlı söndürme sistemidir. atmosferik ömrü diğer hfc (hidroflorokarbon) sınıfı gazların aksine kısadır. novec 1230 söndürme sıvısı azot (n2) ile basınçlandırılır ve ajanın silindirden nozula olan akımı basınçlandırmada kullanılan azot (n2) sayesinde olur.

    3m tm novec 1230 söndürme sıvısı;
    - renksizdir, kokusuzdur ve iletken değildir.
    - ozona zarar vermez.
    - atmosferik ömrü kısadır (5 gün).
    - boşalım sonrası artık bırakmaz temizlik gerektirmez.
    - az yer kaplar.
    - hızlı söndürme sağlar (boşalma süresi 10 sn.).
    - yüksek söndürme kapasitesine sahiptir.
    - yeniden dolumu kolaydır.
    - oda sıcaklığında sıvı haldedir.
    - taşınması kolaydır.

    karbondiosit ve inergen grubu gazlar fiziksel olarak söndürme yaparlar. bu tip söndürücü ajanlar; uygulama yapılan mahal içerisindeki oksijen seviyesinin %21’den %14 seviyesine hacimsel olarak indirgenmesi (çoğu yanma türleri bu düşük seviyelerde tutuşma yaratamaz.) ve soğutma etkisi ile ortamda oluşan ısıyı soğurması sayesinde, muhtemel yangınları başarılı bir performans ile söndürür.

    karbondioksit (co2):

    gazlı sabit yangın söndürme sistemlerinde kullanılan en eski ve en yaygın söndürme ajanı karbondioksit (co2) gazıdır. atmosferik basınçlardaki karbondioksit (co2), renksiz, kokusuz ve iletken olmayan, alanı veya hacmi korumak için hızlıca ve etkili bir şekilde nüfuz edebilen bir gazdır. yoğunluğu, havanın yoğunluğunun bir buçuk katı kadardır. hem boğucu etkisi hem de havadan ağır olması nedeni ile insan bulunan mahallerde kullanılması önerilmez. ani soğutma etkisinden dolayı narin elektrikli ve elektronik cihazların bulunduğu mahallerde, ayrıca boğma etkisinden dolayı insanlı mahallerde kullanılması sakıncalıdır. lokal (bölgesel) uygulamalarda kullanılmasına izin verilen tek söndürme ajanıdır. karbondioksit (co2) gazlı söndürme sistem düşük basınç ve yüksek basınç sınıflarında uygulanabilmektedir. yüksek miktarda söndürücüye ihtiyaç duyulan sistemlerde depolama kapasitesinin yüksekliği nedeni ile düşük basınçlı karbondioksit sistemleri kullanılmaktadır.

    karbondioksit (co2) ;
    - renksizdir, kokusuzdur ve iletken değildir.
    - ozona zarar vermez.
    - boşalım sonrası artık bırakmaz temizlik gerektirmez.
    - lokal veya hacimsel söndürme sistemleri için uygulanabilir.
    - yüksek söndürme kapasitesine sahiptir.
    - yeniden dolumu kolaydır.

    inergen grubu gazlar:

    doğada kendi başlarına bulunan azot ve argon gazlarının yalnız başlarına ya da hem bir birleri ile hem de karbondioksit ile belirli oranlarda karıştırılması ile inergen gaz ajanları elde edilir. bu söndürme ajanları mahalde bulunan oksijen oranını yanma sınırının altına indirmekte ve yangını söndürmektedir. boğucu etkilerinin insan nefes alma sınırlarında kalması nedeni ile insan bulunan hacimlerde kullanılabilir. yoğunlaşma veya ısı şokları yaşatmaz dolayısı ile narin elektrikli ve elektronik cihazların bulunduğu mahallerde de kullanılmasına izin verilir. inergen grubu gazlar toksik değildir ve söndürme sırasında toksik ve korozif parçalara ayrışmaz.

    inergen gazlar;
    - renksizdir, kokusuzdur ve iletken değildir.
    - ozona zarar vermez.
    - boşalım sonrası artık bırakmaz temizlik gerektirmez.
    - yüksek söndürme kapasitesine sahiptir.
    - insan bulunan mahallerde uygulanabilir.
    - yeniden dolumu kolaydır.

    not: yangının oluşabilmesi için yanıcı maddelerin belirli bir sıcaklığa ulaşabilmesi ve ortamda yeterli miktarda oksijen miktarının bulunması gerekmektedir. temiz bir ortamdaki havada % 20,9 oranında oksijen vardır. yanma olayının gerçekleşmesi için bu oranın %16'nın altına düşmemesi gerekir. oksijen oranının %16'nın altına inmesiyle yanma reaksiyonu yavaş yavaş sönmeye yüz tutar. oksijen oranının %14'ün altına düşmesi halinde yanma sonlanır.
  • (bkz: fm200)
    (bkz: halon)