şükela:  tümü | bugün
  • tcmb'nin, bankalararası para piyasasında, borç veren son merci fonksiyonu çerçevesinde temmuz 2002'de başlattığı ve bankaların 16.00 - 16.30 saatleri arasında teminatları çerçevesinde limitsiz olarak borç alıp verebilmelerine imkan tanıyan uygulama.
    bu uygulama sadece bankalara özgü olup, kıçı her açıkta kalanın yararlanması sözkonusu değildir.
  • kullaniminda "ben nallari dikiyorum" veya "dispomu tutturamadim oyle de salagim ki" anlami cikan bir penceredir. hem bu nedenle, hem de acitan faizinden kelli; nadir kullanilir. halbuse fed discount window oyle mi? resesyon ayagina coluk cocuga bile para verir oldu koskoca reserve.
  • tcmb tarafından 1 temmuz 2002 tarihinden itibaren bankalararası para piyasalarında 16:00-16:30 saatleri arasında “borç veren son merci” fonksiyonu çerçevesinde “geç likidite penceresi” uygulamasına başlanmıştır. burada işlemler o/n(gecelik) vadede yapılmaktadır. bankalar, geç likidite penceresinden teminatları karşılığında limitsiz olarak borç alabilmektedirler. tcmb’nin ilan ettiği geç likidite alış kotasyonu gün içine göre daha düşük, satış kotasyonu ise daha yüksektir.
  • bu gece itibariyle adını daha fazla duyacağımız faiz uygulaması.
  • an itibarıyla uygulama oranı %15 olmuştur.
  • hesaplarını kapatmak ya da ellerinde bulunan parayı borç vermek için son ana kadar bekleyen bankalara uygulanan caydırıcı nitelikteki faiz oranlarıdır.
  • doların tl'ye karşı ciddi bir yükseliş gerçekleştirdiği bugünlerde tcmb tarafından faiz illüzyonu*yaratmak için kullandığı araç olmuştur.
    tcmb; normal faizi yükseltmeden, bankalar arası piyasada borç alma limitini 11 milyar tl'ye düşürüp daha yüksek faizle geç likidite penceresinden sınırsız likidite sunarak dolaylı yoldan piyasaya yüksek faizli para girişini zorunlu kılmış, doların yükselişini bu yolla kırmaya çalışmıştır.
  • dolar kurunda yaşanan gerilim karşısında "sopa" olarak kullanılan fon imkânı.

    kullanmaya yanaşacak hatta niyet bile edecek bankacılara şu uyarıda bulunulur: adamın götünden kan alırlar kamil kan (ilgili video için bkz)

    uğur gürses'in "merkez bankasının manevrası neydi" başlıklı yazısı mevzuyu gayet güzel açıklamış.

    buyrunuz:

    ***

    döviz kuru artışını politik nedenleri dışında kısmen dizginlemenin merkez bankası açısından etkili yolları var. en etkili yol tl likiditeyi sıkmak, sıkılaştırmak. böylece, spekülatif amaçlı olarak döviz alacak olanların maliyetlerini yükseltmek; hem bulabilme, bulduğunda da fiyatını artırmak.

    bizde şöyle ‘deneniyor’; para miktarını sıkalım ama fiyatı (faizi) değiştirmeden yapalım. bu mümkün değil. merkez bankası’nda başçı dönemindeki ‘deneylerden’ sonra, çetinkaya da yeni bir ‘deneyin’ içine girmiş görünüyor.
    bankacılık sistemi, ihtiyacı olan likiditeyi merkez bankası’ndan farklı kanallardan sağlıyor. haftalık vade ve gecelik vadede. gecelik olanı da iki ayrı pencereden alıyor; bist’te gecelik repo ile merkez bankası bünyesindeki bankalararası para piyasası’ndan. gün sonunda yani saat 16’da hala para bulamamış bankaların, durumlarını anlatır bir mektupla başvurdukları yer ise ‘geç likidite penceresi’.
    merkez bankası’nın piyasaya verdiği likiditenin kabaca yüzde 40’ı haftalık olarak veriliyor, gerisi yani yüzde 60’ı gecelik vadede veriliyordu. haftalık maliyet yüzde 8, gecelik maliyet ise yüzde 8.50’de.

    piyasaya verilen paranın tamamı gecelik vadeye kaydırılarak yüzde 8.50 ile maliyetlendirilse de döviz kuru üzerine etki yapacak bir piyasa koşulları yok. nitekim banka bunu denedi, perşembe günü haftalık repo açmadı, dün de açmadı.
    ilkin geçen hafta, kendi bünyesinde olan ve çoğunlukla gecelik borç para verdiği bankalararası para piyasası’nda bankaların limitlerini azalttı. bunun fiili sonucu, 9-10 milyar tl para vermesiyle sonuçlandı. gecelik vadede ayrı kanaldan para verdiği bist’teki repo piyasasından para vermeye devam edecekse etkili olmayacaktı.
    perşembe haftalık repo açmadı. daralan alanda, kalan ihtiyaçlar için tek likidite kanalı bıst bünyesindeki gecelik repo kanalı idi. orası açıktı.
    peki, perşembe günü dolar kuru 3.93’e vurduktan sonra 3.75’e düşüren asıl merkez bankası ‘eylemi’ neydi?

    bankacılardan teyit ettim; perşembe günü, merkez bankası’nın haftalık repo ihalesi açmadığı belli olduktan sonra bankaları arayarak “geç likidite penceresinden para alma imkanınız var biliyorsunuz değil mi?” demiş olması. dün akşam saatlerinde de bunu kamuoyuna ilan ederek resmileştirdi. buradaki faizin yüzde 10 olduğunu not düşelim. bu oran para politikası aracının fiyatı değil, ‘afişe olma’ tabelasıdır.

    geç likidite penceresine iki tür banka ‘düşer’. biri, arızi olarak hesabını kitabını yapamamış ve gün sonunda tl likiditesini kapatamamış, borçlarını ödeyebilmek için akşam saatinde merkez bankası’ndan para almadan kapanamayacak olanlar. ikincisi de, mali durumu bozuk olduğu için likiditesi kalmayan zor durumdaki bankalar.

    merkez bankası perşembe bankaları arayarak, mealen şöyle demiş oluyor; “bankalararası piyasada limitleri daralttım, fiilen gecelik vadede alınabilecek parayı sınırladım. bugün de haftalık repo açmadım. son kanal olan bist’te sadece gecelik repo olanağınız kaldı. orayı da sıkarsam açıkta kalacaksınız; ‘etiketli’ geç likidite penceresine düşeceksiniz”.

    hiçbir banka geç likidite penceresinden para alır duruma düşmek istemez. faizin yüzde 10 olmasının önemi yoktur. yukarıdaki iki nedenden dolayı etiketlenir çünkü. bu duruma düşecek bankanın yöneticilerini de kovarlar.

    böyle bir ‘ima’, merkez bankası’nın bankaları ‘kötü yola düşürmekle’ terbiye etmeye kalkmak demek. hiçbir merkez bankası bu kanalı para politikası kanalı olarak kullanmaz. 1990’dan bu yana geçen 7 bini aşan işgününde sadece 9 geç likidite kullanımı olmuş.

    merkez bankası’nın tüm para verme kanallarını kapatarak, bankaları ‘likiditesi olmayan bankalar’ penceresine itmesi bir para politikası aracı olamaz.
    bir merkez bankası eski başkanı, “geç likidite penceresine düşecek bir bankaya merkez bankası müfettiş yollar” diyor. ya merkez bankası bankaları buraya iterse? bir başka eski başkan da, bunun doğru olmadığını ifade ediyor.

    2008’de lehman’ın batışı ve devamındaki süreçte, abd merkez bankası fed, birçok para politikası aracı ilan etti. ayrıca ‘iskonto penceresi’ diye adlandırdığı bir pencere açtı. bankalar bu pencereden para kullanmak istemediler. çünkü buradan para almak, o bankaların ‘likidite zorluğu içinde’ olduğunun ilanı demekti.

    merkez bankası yöneticileri, yine ‘faiz artırmadan’ artırılmış gibi bir etkinin, yani ‘simya’ peşindeler. fiyatını düzeltmediği piyasayı, likidite belirsizliği ile ‘terbiye’ etme çabası, ilk ağızda mevduat ve kredi faizlerini hızla yükseltir. sonunda ‘faiz artırılmadı’ denilebilecek mi?

    ***
  • %10^dan %11'e çıkarılan son fonlama opsiyonu.

    tcmb'nın son anda açıkta kalan bankalar için kullandığı bu pencere şu anda (tayyip'e faiz arttırmadık demek için) gayri resmi olarak belirleyici faizi olmuş durumda.

    peki gerçek anlamda bir likidite krizi olursa da buradan bankalar faydalanmak isterse ne olacak . onu da o zaman görürüz.
  • aciklanan son verilerde gecen haftaya gore rezervler artmasina ragmen dolarin sabit kalma nedeni. gosterge faizi 8.5 olup fonlama maliyetin yuzde 12 olmasi sebebiyle gecici bir frenleme saglandi gibi gorunuyor. ozellikle dolar endeksi yukseldigi halde tlnin pozitif ayrismasi nadir gorulen bir doga olayi. reisin talimatina istinaden artik haftalik repo yapmayan bir merkez bankamiz oldu. su varlik fonundaki joleli daldi mi piyasaya onu merak ediyorum. fonun yaptiklarini gorebilecek mekanizma da yok ki. devlet sirri mubarek.