şükela:  tümü | bugün
  • ucuz mal alacak kadar zengin olmama. lüks tüketim maddelerine yönelip az ama öz alisveris yapma. sürümden kazanmanin baltalanmasi.
  • baslikta bircok yazarin guzelce aciklamis olmasina ragmen halen "pahaliysa kalitelidir" mantigi ile hareket edilerek alinan lüx tuketim urunleri oldugu saniliyor bu urunlerin. zaten ekonomi sizin sandiginiz gibi islemiyor. lux urun bile olsa pahalilandigi icin talebi artan pek sey yoktur. sadece pahalilanmasina ragmen talebi pek de degismeyen urunler olabiliyor.

    neyse giffen mallara gelecek olur ise, bu urunler aslinda asiri inferior mallardir ve fakir olmanin ne kadar zor oldugunu gozlerimizin onune sermektedir. fiyati artikca talebi artmaktadir ama sor bakalim neden artmaktadir? insanlar cilgin ya da mal olduklarindan degil herhal. talep artiyor cunku fakir adamcagiz zaten parasinin yarisini ekmege, patatese harciyordu karnini az cok doyuruyordu; kirk yilin basinda kiyma alip azicik et yiyebiliyordu. simdi patatesin ekmegin fiyati artar ise ne olur? bu adamin gelirinin bu temel gida maddelerine ayirmasi gereken orani artar. bu oran arttigi zaman et, kiyma falan komple hayal olur. doyabilmek icin daha cok patates, ekmek almak zorunda kalir cunku `fiyatlari artsa bile halen en ucuz gidalar bunlardir.`

    sonuc olarak buyuk ihtimalle gecmis yuzyillarda daha cok gorulen bir fenomen idi, gunumuzde ucuzun da ucuzu oldugu icin pek de yasanmasi olasi degil ama cok fakir ulkelerde imkansiz da degil.

    giffen mal olabilmesi icin bazi sartlari yerine getirmesi gerek urunun:
    1. bu urun inferior bir mal olmali (e mantiken, yoksa zaten adam almaktan komple vazgececek, eti almaktan vazgectigi gibi)
    2. bu urun yerine gecebilecek baska seyler olmamasi (ekmek yerine ne yesin adamcagiz pasta mi?)
    3. urune ayrilan para adamin gelirinin onemli bir bolumunu olusturmali, ama o kadar da onemli bir bolumunu olusturmamali ki ilk durumda az da olsa et met yenilebiliyor olsun. (ahaa, zurnanin zirt dedigi yere geldik. adamin ilk durumda pattes-ekmek ikilisi disinda az da olsa farkli seyler de tuketiyor olmasi gerek ki, pattes-ekmek fiyati arttiginda bu tukettigi diger seyleri tuketemez hale gelsin. eger adam zaten en basta sadece pattes-ekmek tuketiyorsa, ikinci durumda yapabilecegi tek sey daha az pattes-ekmek tuketmek olacaktir bu da giffen good olmadigi anlamina gelir.
  • açlıktan ölmek yerine patates yemek talep kanununa göre çelişki/paradoks oluştursa da esasında bir paradoks içermez.
  • alkol zamlarindan sonra her kose basina acilan kahveci ve caycilarin, fiyatlarinin* hic dusuk olmamasina ragmen hinca hinc dolu olmasinin da bu paradoksla bir paralelliği var.

    girdi* fiyatlarinin artmasiyla pahalanan cigkoftenin, yeni cigkofteci acilmasini engellememesi ve talebin hic dusmemesi de enteresan. buralarin ogrenci beslenme noktalari olmasi da bu paradoksa dahil edilebilir oldugunu gösteriyor.*
  • iktisat derslerinde öğrendiğimiz bir konudur. ekonomik kriz ortamlarında fiyatı en çok yükselen ürünler, fiyatı en düşük olan ürünlerdir. bunlara örnek olarak makarna, patates, soğan ve domates gösterilebilir.

    sebebi ise satın alma gücü düşük insanların kriz dolayısıyla fiyatı düşük ürünlere yönelmesidir.dolayısıyla talep arttıkça fiyat da yükselmektedir.

    son günlerde patates ve soğan fiyatlarının bu kadar yükselmesinin ülkemizde bir ekonomik kriz olduğunun göstergesi olduğunu düşündürmekte.
  • gelir etkisinin ikame etkisinden daha yüksek olduğu mallar (bkz: erdal ünsal)
  • bir şeyin fiyatı arttığı zaman tüketimi azalması beklenir fakat bu paradoksa göre hayati ihtiyaç olan şeyler için geçerli değildir, fiyatı artıkça hatta tüketimi artmaktadır.

    100 birim paranız var, siz bu para ile patates, et ve meyve alacaksınız. siz bunu en fazla ihtiyaçtan en az ihtiyaca dağıtırsınız. peki her şeyin fiyatı artarsa, siz bu sefer az ihtiyaçları, ya az alırsınız yada almazsınız. fakat karnınızı doyurmak için fiyatı yükselmiş ama yine düşük fiyatlıdan çok alırsınız. patates çok alır, eti azaltır, meyveyi hiç almazsınız.

    gördüğünüz gibi patates tüketimi, fiyatı yükselmesine rağmen artış göstermiş oldu. çünkü beslenme için diğer kaynaklara ulaşamıyorsanız, diğerlerine göre ucuz olanı tercih edersiniz. bu sefer patates çok talep gören besin olduğu için fiyatı daha çok artmaya başlayacak. böyle bir döngüye girmiş olacak.

    pazarda dikkat ederseniz, zamanı olmamakla birlikte karpuz, elma gibi ürünlerin fiyatı düşük, çünkü talep yok. o para ana ihtiyaçlara gidiyor, ucuz olsa dahi o ürünlere para kalmıyor.
  • satılan simit sayısındaki artış ekonominin iyiye değil kötüye gittiğini gösterir. gelir ya da gelirin satınalma gücü düştükçe düşük mallara olan talep artar; çünkü pahalı mal daha az alınabilir duruma gelir.
  • inferior dediğimiz adi,düşük mallar olarak adlandırılan malların gelir seviyesi düşüklüğü ve fiyat artımı olsa dahi taleplerinin artmasından kaynaklı olarak ileri sürülmüş bir paradokstur.
    örnek verecek olursak:
    sümeyra huqqa da fettucine arabiata yiyen bir bacımızdır. corona nedeniyle, aldığı trollük maaşı azalmış artık bu mekanda daha fazla takılamaz olmuştur. aynı dönem de bulgur fiyatı ve fettucine fiyatı artmıştır. ikisindede beklenen talep düşüşü sadece fettucine de gerçekleşmiştir çünkü bulgur adi mal dediğimiz lüks olmayan sınıftadır. bulgur anadoludur candır vazgeçilmezdir.
    sonuç: troller piçtir, dönemimir inferior dediğimiz mallara olan talebi ciddi oranda arttıracaktır. hatta zam dalgası geldiğinde dahi daha fazla stok etme niyetinden dolayı artmış bir talep gözlemlenecektir.