şükela:  tümü | bugün soru sor
  • 1644-1669 yılları arasında süren, giritin osmanlılarca fethiyle sonuçlanan savaştır.

    savaşın başlıca nedeni, giriti elde tutan venediklilerin malta şövalyeleri gibi osmanlı sularında ciddi sıkıntı yaratan hristiyan korsanlara yataklık etmeleri, giriti bir korsanlık üssü haline getirmeleridir. osmanlı devleti venediği birçok defa uyarmış ve tehdit etmiş olmasına karşın sonuç alamamış, en nihayet giritten kalkan maltızların birçok harem üyesini taşıyan bir osmanlı gemisini ele geçirmeleri de bardağı taşıran son damla olmuştur.

    savaşın 25 yıl sürmesinin nedeni hem venediklilerin giriti (özellikle de kandiyeyi) en son teknik istihkamlarla donatmış olması, hem yelkenli kalyonlardan kurdukları yeni filolarıyla osmanlı ulaşım hatlarını kesmeleri, hem de osmanlı imparatorluğundaki iç sıkıntıların sefere tam yoğunlaşmayı engellemesidir. venedik bu savaşta ayrıca louis xiv fransası dahil hemen tüm katolik devletlerden askeri ve mali yardım görmüştür.

    osmanlı imparatorluğu köprülülerin reformlarıyla iç çelişkilerini bir nebze olsun giderince savaşı sonuçlandıracak sıklet merkezini oluşturmayı başarır. en nihayet sadrazam köprülü fazıl ahmet paşanın bizat komuta ettiği son bir saldırıyla kandiye kalesi de teslim olur. giritte balkan savaşına dek sürecek osmanlı hakmiyeti böylece başlar.
  • 1669 yılında köprülü fazıl ahmet paşa'nın girit'i fethi ile sonuçlanan savaştır. klasik osmanlı fetihlerinden farklı olarak fethi tam 24 yıl sürmüştür. 24 yıl sürmesinin nedenleri arasında devletin kendi içinde yaşadığı sorunlar gösterilebilir. savaşın başlama nedeni ise 1645 yılında görevden alınan kızlarağası sünbül ağa'nın mekke kadısı mehmet efendi ile hacca gitmekte iken uğradıkları malta korsanları saldırısıdır. malta korsanları gemiden elde ettikleri ganimetleri venedik yönetiminde olan girit valisi ile paylaşmaları üzerine osmanlı venedik'e savaş açmıştır. hanya bölgesi osmanlıların denetimine girmiştir. fakat bunun üzerine venedik çanakkale boğazını abluka altına almış ve imparatorluğun payitahtını tehdit etmiştir. bozcaada ve limni adalarını kuşatma altına almıştır. 1661 yılında sadrazamlık görevine getirilen köprülü fazıl ahmet paşa 15 mayıs 1666'da edirne'den ayrılarak girit'e yönelmiş ve başarılı stratejisinin ardından kandiye kalesini de alarak girit'in fethini tamamlamıştır.
  • kendisinden (bkz: deli huseyin pasa) bahsedilmeden girit fethi eksik kalır.

    --- spoiler ---

    halk arasında “gazî” ve bilhassa gözünü budaktan sakınmaz tavrı ve hareketleri neticesinde “deli” lakabı ile tanınmış olan hüseyin paşa, kuvvetli bir vücut yapısına sâhip, cesur bir vezirdi.

    özellikle revan ve bağdat seferleri ile girit’in fethinde gösterdiği kahramanlıklar, kendisine büyük bir şöhret kazandırdı. girit’te 12 yıl geceli gündüzlü cephede kalmış ve bütün parasını adanın îmârına harcamıştı. bu sebeple halk arasında ziyâdesiyle sayılıp seviliyordu.

    bilhassa girit rumları arasında islâmiyetin yayılmasına gayret etmiş ve onun gösterdiği adâlete hayran kalan hıristiyanlar, kitleler halinde islâm'a girmişlerdir.

    bu, arnavutluk ve bosna-hersek’tekinden sonra balkan kavimleri arasında üçüncü toplu islâmlaşma hareketidir. bâzı kiliseleri câmiye çevirtip, hanya ve ele geçilirince kandiye başta olmak üzere pek çok yerde câmi yaptırdı.

    hüseyin paşa, son derece kuvvetliydi. rivâyete göre istanbul’a gelen iran elçisi memleketinden getirdiği bir yayı sultan ıv. murâd’a takdim etmişti. kurulu bir vaziyette bulunan yayın özelliği, boşaltıp yeniden kurmanın son derece zor olmasıydı. nitekim sarayda tertip olunan bir müsabakada hiçbir şahıs bu yayı boşaltamamış ve pâdişâh yayın ağa kapısına asılmasını ve bu işi yapacak olan şahsın kendisine bildirilmesini istemişti. bu arada ağa dâiresinde hizmet etmekte olan hüseyin paşa, yayı[3] kurup boşaltmış ve durum sultan murâd’a bildirilmişti. hüseyin paşa, daha sonra aynı hareketi sultan’ın ve iran elçisinin huzurunda birkaç defa tekrarlayınca, sultan, pek beğendiği bu genci bir daha yanından ayırmamıştı.

    boğdurularak idam edilen baltaoğlu deli hüseyin paşa'nın düşmanları tarafından bir fitneye kurban gittiği devrin padişahı tarafından anlaşılınca , bu durumdan üzüntü duyan devrin padişahı girit'e yapılan ikinci camiye baltaoğlu deli hüseyin paşa camii adını vermiştir. oğlu sarı mustafa paşa sultan ııı. ahmed’in kızı sâliha sultan’la evlenmiştir.[2] eski nüfus kayıtlarına göre akçapınar köyü, yenişehir, inegöl ve bursa'da yaşayan uysal sülalesi deli hüseyin paşa'nın günümüze ulaşan torunlarıdır.
    --- spoiler ---

    (bkz: http://www.wiki-zero.com/…gvsav9iw7xzzxlpbl9qycwfyq)