şükela:  tümü | bugün
  • kalıtıma ilişkin araştırmalarıyla bilinen din adamı. bugünden bakınca önemli görülen çalışmaları, kendisi yaşarken pek dikkate alınmamıştır. 40 yıl kadar sonra çalışmaları keşfedilince, genetiğin kurucusu olarak anılmaya başlanmıştır. zamanında kıymetinin bilinememesinin nedeni 1850'de kabul edilmiş bir evrim kuramının olmayışıdır. gerçekten de evrim yoksa bu çalışma, yalnızca birkaç bezelye yetiştiricisnden başka kimseyi ilgilendirmemelidir. ortak atadan söz etmiyorsak, her varlık bağımsız ortaya çıktıysa insanda ya da ondan geçtim karpuzda kalıtımın aynı yasalara uyduğunu neden kabul edelim ki? (bkz: theodosius dobzhansky)
  • gercekten cok sansli bir adamdir. zira inceledigi ozellikler*** hep ayri genler uzerinde yer almistir, yani genler arasinda baglanti yoktur, yani inceledigi ozelliklerin fenotipik olusumu birbirini etkilememektedir. eger bu ozellikleri secmeseydi ve bagli genler uzerine calissaydi, muhtemelen bulduklari yanlis olurdu. essek sansi varmis zira adamda.
  • lisedeki biyoloji dersinden aklımda kalan nadir şeylerden birisini* keşfeden süper bilim adamı. (diğeri malum endoplazmik retikulum) bezelyelerle yaptığı deneyler sonucu dominant ve resesif genleri ortaya çıkarmış ve çocupumuz kocamızdan mı yoksa sütçüden mi daha kolay bir şekilde bulmamıza yol açmıştır. teşekkür ederiz ¦

    http://www.seriouseats.com/…20100210-peasinapod.jpg
  • doğum gününü ailecek her yıl bir tencere bezelye yemeği yaparak kutluyoruz. nasıl oluyor da denk geliyor bilmiyorum. bezelye yemeğinin kokusu mutfaktan gelirken google'ın hazırladığı mendel bezelyelerini görmemle koşarak mutfağa gitmem bir oldu ve annemle birlikte mendel için bir dakika saygı duruşunda bulunduk. nur içinde yat mendel. mendel.
  • deney yaptığı bezelyeleri kendisine sormadan pilava kattığı için eşiyle sık sık tartıştığı bilinen bir gerçektir.
  • genetik bilminin temellerini atan mendel, deneyleri için 24.000 dolayında bitki yetiştirmiştir. çaprazlama deneylerinin sonucunda iyi ve güzelin baskın çıkacağını düşünüyordu. ayrıca yaşadığı dönemde yaptığı deneylerin büyük bir yankı uyandıracağına inanıyordu. ne yazık ki bu öngörülerinde yanılıyordu. bilim dünyasında 35 yıl boyunca hiç etki yaratamadı. kendi özel çabasıyla 49 kadar bilim adamına ve dergiye deneylerini anlattı; ancak bu kalıtımcı abilerin hiçbiri yeterli düzeyde konuya hakim değillerdi çünkü kalıtımcılar istatistiksel yöntemi hiç kullanmamışlardı.
  • mendel ilk defa bezelyelerle ilgili deney yapmayi planladiginda yuzyillar sonra isminin paris banliyolarinda bir liseye verilecegini ya da universitelerde okutulan kalitim ve genetik derslerinin en cok sozu edilen kisisi olacagini elbette ki bilmiyordu. ancak fotograflarina baktiginizda uzerindeki rahip elbisesiyle beraber cok farkli seyleri uman ve bunlari elde etmek icin manastirlara kapanip matematik, fizik, doga kanunlari ve hatta meteroloji bilimiyle yillarini gecirebilecek dirayete sahip oldugunu anlamak cok da zor olmasa gerek

    belki de hicbir zaman nasil bir sonuc elde edecegini bilmiyordu. cagdasi olan diger bircok bilim adami gibi yasarken calismalari hakettigi degeri bulmamisti. olumunden ancak 34 sene sonra yaptigi deneyler bilim cevreleri tarafindan kabul edilmeye basladi. aslinda kabul edilmeye baslamisti demek yanlis bir kavramdi bunun yerine anlasilabilmeye basladi diyebiliriz, o donemin bilim adamlari onun fikirlerine ve ortaya koydugu deney sonuclarina ancak 34 sene sonra gerektigi degeri vermeye basladilar. mendel genel olarak bilim cevrelerinde genetik biliminin kurucusu olarak kabul edilir.

    basarili ve merakli bir ogrenci olmasina karsin ailesinin maddi durumu yeterince iyi olmadigi icin bir manastirda egitimine devam etti. elbette aklinda bilim yapma istegi ve dusuncesi olan her insan gibi ne manastirin kalin ve yuksek duvarlari ne de hayatin monoton akisinin rehaveti onu durdurmaya yetti.

    ilk olarak ise buldugu bir sus bitkisini diger siradan otlarin arasina dikmekle basladi. o zamanlar aklinda lamarck’in calismalari vardi. lamarck’a gore cevresel etkenler canlilarin kazandigi ozellikler uzerinde etkiliydi, ancak yetistirdigi bitkinin tohumlari kusaktan kusaga aktarildikca sahip olduklari farkli ozellikleri kaybetmiyorlardi aksine bu ozellikleri diger bitkilerden farkli olarak dis gorunuslerine yansiyordu, iste gunumuzde cok yaygin olarak kullandigimiz kalitim, dna, rna, genetik bilgi, translasyon ve transkripsiyon olaylarinin temelleri ta o zamanlardan mendel’in kafasinda olusmaya baslamisti.

    ilk baslarda kafasi karisikti elbette, yukseklerde yetisen bitkileri inceliyordu, daha sonra ovalara iniyordu orada bitkileri gozlemliyordu. uzun bitkilerle, kisa bitkileri caprazlayarak orta boylu bitkiler elde etmeyi dusunuyordu, sadece dogadan ilham aliyordu degilmiydi ki her seyin en guzeli en dogrusu dogada bulunurmus. ancak isler bekledigi gibi gitmedi, yaptigi caprazlamalarin sonucunda elde ettigi bitkilerin hepsi de uzun boyluydu, gunlerce uyumadi, yemek yemedi, tahta mandallarla camasir iplerine tutturulmus elbiseler gibi savruluyordu, neden boyleydi.... yillar sonra bu calismasinin sonucunda dogadaki bazi genlerin baskin digerlerinin cekinik olabilecegi sonucuna varacak ve defterlerinin arasina soyle bir not alacakti “en basit bitkilerde bile arzu edilen ozellikleri saglayan genler digerlerine gore daha baskin, bu yuzden insanligin kotuluge evrilecegini dusunup kotumserlige kapilmak yerine; iyiligin – kotuluge baskin gelecegine emin olup, umutlarimizi tekrardan yesertmemiz daha akla uygundur...”

    sayisiz basarisiz girisimin ardindan mendel bezelyeleri ve fareleri caprazlamaya basladi ve sasirtici olarak genetik ozelliklerin her defasinda belirli bir oranda dollerine aktarildigini belirledi. buda klasik kalitim kanunlarini yazmasina yetecek verileri elde etmesine yetti.

    mendel oleli yuzlerce yil oluyor, ardindan sayisiz buluslar, kesifler yapildi hucrelerin icerisine girildi, makromolekuller, mikromolekuller ayristirildi, fizigin, kimyanin, biyolojinin kurallari en bastan, defalarca yazildi. icerisinde insanoglunun da bulundugu onlarca canli organizmanin genetik haritasi cizildi, genetik sifreler cozulmeye basliyor, yeni arastirma kapilari aciliyor, insanlar birikimlerini kutuphanelere, universitelere aktariyorlar, yeni bir dunya kuruluyor belkide, mendel’in asirlar once ongordugu gibi iyilige evrilen, bir oncekinden daha anlasilabilir, daha az sirlari olan bir dunya.
  • on ismi icin roger mi george miydi seklinde bi ikilem icindeyken sordugum ilk kisi gregor oldugunu soyledi, hemen hatirladim.
    unlu bezelye calismasi oncesinde de evrimle ilgilenen biridir, lamarck'in tezini test etmek amaciyla bir takim calismalar yaptigi da yazilmistir. yine bitkilerle yaptigi deneyde tipik olmayan ozellikler bir sus bitkisini yetistigi yerden alip diger birornek bitkilerin yetistigi yere dikmis, ardil nesillerde de onun tipik olmayan ozellikler gostermeye devam ettigini tespit etmistir. (bu anlamda oldukca sabirli biri oldugu anlasilabilir, ne de olsa rahiptir, sasirmamak gerekir)
    bezelyelerle yaptigi calismaya da kisaca deginirsek, hermafrodit bir bitki olan bezelyenin kendi kendisini polenlemesini engellemek icin polenleyici kisimlari keser ve digerleriyle caprazlayarak sonuclari kontrol eder. (istatiksel calismayi da biyolojiye ilk sokan insanlardan biri oldugunu tahmin ediyorum, biyoistatistik kitaplarina bakmak gerek acaba credit veriyorlar mi) gerisini ve buraya kadar olanin cogunu ilkogretim seviyesinde biyoloji egitimi herkesin bildigini varsayiyorum.
  • bir dil sürçmesi sonucu biyoloji hocamin manav dedigi bezelyeci adam.
  • 1822 - mendel dogdu
    1840 - opava gymnasium'dan mezun oldu
    1843 - olomouc felsefe enstitusu'nden mezun oldu
    1843 - brno'daki augustinuscu aziz thomas manastirina katildi
    1848 - rahiplerin yurttaslik haklarinin genisletilmesini talep eden dilekceyi imzaladi
    1851 - doga tarihi egitimi icin viyana universitesi'ne girdi
    1853 - ogretmenlik yapmak uzere brno'ya geri dondu
    1853 - bitkilerde kalitim uzerindeki arastirmalarina basladi
    1862 - havayla ilgili gozlemlerini avusturya-macaristan doga bilimleri cemiyeti'nin dergisinde yayimladi
    1865 - bitki melezleriyle ilgili makalesi brno doga bilimleri cemiyeti'nin dergisinde yayimlandi
    1868 - basrahip napp oldu ve mendel brno manastirinin yeni basrahibi secildi
    1870 - moravya ve silezya tarim cemiyeti merkez komitesi'ne secildi
    1884 - mendel oldu
hesabın var mı? giriş yap