şükela:  tümü | bugün
  • bu muhakeme tipi bizim inandığımız doğrulara paralel bilgilere, yani bunu destekleyecek bilgilere sorgusuz sualsiz inanmamıza ve desteklememize yarıyor. ancak ters düşen bilgileri yoğun bir süzgeçten geçirmemizi, bilginin doğruluğunu sorgulamamızı ve pozitif sonuç çıksa bile bilginin kaynağını suçlamamıza neden oluyor. bir şekilde ters düşen bilgiyi güdülenmiş muhakememizle yok sayıyoruz ya da uzun araştırmalar süresince doğruluğunu teyit ediyoruz.

    ülkemizde siyasetin çoğunluk tarafından güdülenmiş muhakemeyle yürüdüğünü düşünüyorum. sorgulama özelliğimizin seçici olması, inandığızın bilgilere ayrımcılık yapmak insanın çözmesi gereken bir zaafı. gelişme konusunda atmamız gereken öncelikli adımlardan biri olabilir.
  • "insanlar, aksi yöndeki kanıtlarla karşı karşıya kalsalar da inandıkları bir şeyi değiştirmek konusunda hata veriyorlar ve bu durumun kaynağı psikolojimizdeki derin bir kusura dayanıyor. kısaca özetlersek; psikologların ortaya koydukları üzere, var olan inançlarımıza zıt düşen bir bilgiyi işleme şeklimiz, inançlarımızı destekleyen bilgileri işleme şeklimizden farklı. işte bu tuhaf duruma “güdülenmiş muhakeme” deniyor. var olan inançlarımıza (ya da doğruluğuna inanmak istediğimiz şeylere) uyum sağlayıp, doğru olduklarını işaret eden verilerle karşılaştığımızda bunları hemen “gerçekler” kategorisinde ele alıyoruz. bu veriyi, önceden var olan gerçeklerle aynı kategoride değerlendirip, var olan inancı doğrulayan bir kanıt gibi görmekteyiz. diğer taraftan, el üstünde tuttuğumuz bu inançlara ters düşen bir bilgi görünce bu kadar aceleci davranmayıp, ince eleyip sık dokuyarak bilginin kaynağını dikkatlice inceleme eğilimine giriyor, derinlemesine kontrol ediyoruz. beklenildiği üzere, böyle bir yaklaşımın içindeyken karşımızdaki bilginin kusurlarını bulmaya odaklandığımızdan, en ufak bir hata görürsek tamamını göz ardı edip onunla çelişen inancımıza bağlılığı sürdürüyoruz. psikolog tom gilovich bu süreci incelikli bir şekilde ele alıp, zihinlerimizin iki şaşırtıcı soruyla harekete geçirildiğini gördü. enformasyon, inandığımız şeyle örtüşüyorsa; “buna inanabilir miyim?“, ters düşüyorsa “buna inanmalı mıyım?” sorusuna yoğunlaşıyoruz."

    devamı: https://blog.metu.edu.tr/…turk/gudulenmis-muhakeme/
  • hangisinin "hata" olacağı sonuç öngörüsü yapılabilirse çözülebilecek, etki altında bırakamaz duruma gelecektir.

    öngörü ise objektif bakışın önceliği altında zamanla kazanılan bir yetenektir.