şükela:  tümü | bugün
  • ermenistan'in turkiye sinirindaki sehri. aras'in dogu tarafinda kalir. yuzyillar boyunca turk egemenliginde kaldiktan sonra 93 harbi ile birlikte ruslara birakilmis, ekim devriminin akabinde ve 1920'de olmak uzere iki defa tekrar turklerin eline gecmis, ancak 2 aralik 1920 tarihinde imzalanan gumru antlasmasi ile tasnak ermeni hukumetine iade edilmis ve ermenistan'da yonetimin bolseviklere gecmesi ile birlikte sscb'ye birakildigi moskova anlasmasi ile teyid edilmistir.
  • (bkz: kumru)
  • sovyetler birliği yıllarında bir süre leninakan olarak isimlendirilen kent. güneşli bir günde ığdır'ın tuzluca ilçesindeki tuz dağı'ndan tek tek evlerin bile net olarak görülebildiği şehir.
  • 7 aralık 1988 ermenistan depremi ile yerle bir olmuş ve hala kendine gelememiştir. anush babajanyan'ın fotoğrafları gayet de güzel anlatır bu durumu.
  • 7 ayımı kendisine bakarak geçirdim. tepesinde alagöz dağı... kocasını yıllar önce kaybetmiş halamın hüznü vardı kendisinde, biraz dalgın, biraz sessiz, fevkalade soğuk ve de onun kadar renksiz.
  • oncelikle ermenistan'a gitme karari alarak ekşın sever biri oldugunuz icin tebrik ediyorum. gerilim türünden de hoslaniyorsaniz buraya kara yolunla gurcistan uzerinden sirasiyla aktas-bavra sinir kapilarindan gecerek gidiniz. bavra sinir kapisina gelince karsilasacaginiz delik tesik yollari, bir sopa diregine asilmis yirtik bir ermeni bayragi ve bir kulubede pasaport kontrolu yapan sikecek bakisli polislerle karsilasiyorsunuz. bir sekilde arabalara el atarak ya da taksi bulabilirseniz gumru'ye gelebilirsiniz. sehre vardiktan sonra sokaklarda volta atan rus askerleri ve ermeni polislerini bol bol goreceksiniz lada ve moskovic arabalar delik tesik asfalt, mutsuz insanlar kisicasi fakirligin dibine sahit olacaksiniz. ermenistan'in 2. buyuk sehrinde hava karinca 1 saat kadar sadece meydani aydinlatmalari sonrasinda oraninda isiklari kesilmesi ne bir sokak lambasi ne de bir hayat belirtisi olmaksizin hayalet bir sehirle karsi karsiya kalmanizla iyice ucbucuk seslerini hissedeceksiniz. en luks oteli olan aleksandropol hotelde 80 dolara kral dairesinde kaldiktan sonra sabah kahvaltisini otelin restoraninda hamam bocekleri esliginde yeme keyfi yasayabilir bir yandan sizi sehre birakan taksicinin surekli telefonla sizi arayip gezdirmek istemesi ve hic guvenilir bir tipe benzememesi dolayisiyla 1 gunu bile tamamlamadan burdan nasil kacarim dusuncesine kapiliyorsunuz ve parasi neyse bir taksi tutup dogru gurcistana kaciyorsunuz.
  • erivan ne kadar renkli ve modernse bu sehir de o kadar solgun ve kasvetlidir. ben burda sadece bir kac saat gecirdim, bir sonbahar günü ögleden sonrasiydi. merkezin yürüyerek biraz disina ciktiginizda, sagda solda harabeler gözünüze carpar. bu kadar eski ve tarihi bir kentin 1988 spitak depreminden sonra gecen onca yila ragmen kendine gelememis olmasi insanin icini burkar.

    sehir meydaninda elinde kiliciyla hücuma kalkmis bir atli süvari heykeli vardir. sehrin biraz disinda da elinde misir kocani tutan ermeni ana heykeli.

    bir de merkezin yakinindaki dükkanlarin oldugu yerde yol kenarini modifiyeli arabalarini cekmis, müzik dinleyip piyasa yapan ermeni genclerini de sadece burada gördüm. arkadasa "bu nedir ya?" diye sordugumda aldigim cevap su oldu.

    "sorma.. depremden sonra durumu olan herkes erivana göc etti. buralarda bosalan evlere de cevrenin köylüleri dolustu. bunlar da onlarin kekolari"
  • ermenistan'nın ikinci büyük şehridir.tarihi boyunca ismi pek çok kere değişmiştir. bilinen ilk ismi kumayri veya gyumri'dir, (1840-1924) yılları arasında alexandropol, rus devrimi'nden sonra leninakan (1924-1990), sovyetler birliği dağıldıktan sonra gyumri ismini tekrar aldı.

    bugün modern gümrü'nün bulunduğu yerdeki en eski yerleşim biriminin yunan kolonistler tarafından mö 5. yüzyılda kurulmuş olduğu düşünülmektedir bir başka görüşse şehrin kimmerler tarafından m.ö 6. yüzyılda kurulduğudur. sonra sırasıyla persler, makedonyalılar, romalılar ve bizanslılar tarafından yönetilen şehir m.s 11. yüzyılda selçuklular'larla birlikte türk egemenliği altına girdi. 24 aralık 1638’de imzalanan kasr-ı şirin antlaşması'yla iran'a bırakıldı.

    1837-1924 arasında aleksandropol olan kentin adı, önce leninakan, bağımsızlığın kazanılmasından sonra (1991) kumayri'ye (gümrü) dönüştürüldü. kurtuluş savaşı sırasında türkiye ile ermenistan arasındaki savaşın türkiye lehine sona ermesinin ardından barış antlaşması kentte imzalandı.

    (bkz: ermenistan)