şükela:  tümü | bugün
  • a$agidaki linkten butun detaylarina ula$ilabilecek deneydir.

    http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/…v/airtim.html

    ozetle, cismin hizi arttikca onun icin zamanin yava$layacagini ispatlayan deneydir.

    erken bo$alan biri ne kadar hizli pompalarsa durdugunda hatunun gelmi$ olacagini ongoren kuraldir. cunku sizin icin 1 dakika hatun icin 20 dakika olmu$tur. bu tur yapilan deneyler ise hurafe and atiyirsing experiment olarak adlandirilir..
  • einstein'ın özel görelilik teorisi'nden altmış yıl sonra 1971'de amerikalı iki bilim insanı joseph hafele ve richard keating tarafından zaman genleşmesinin etkilerini saptamak için gerçekleştirilen deney.
    özetle; birbirlerine senkronize edilmiş üç atom saatinden ikisini birbirlerine zıt yönde biri doğuya diğeri batıya olacak şekilde uçağa bindiriler. üçüncüsü ise havaalanında bırakılır. uçaklar iniş yapar ve üç atom saati kontrol edilir; artık senkronize değillerdir. doğu yönünde uçan uçağın saati, havaalanında kalana kıyasla saniyenin milyarda 59'u kadar geridir. batı yönünde uçan ise saniyenin milyarda 273'ü kadar geridir. bu farkları önemsiz bulma ihtimaline karşı hemen belirtelim: üç saatin birbirinin yanında kalıp böylesi bir uyumsuzluğun olması için 300.000.000 milyon yıldan fazla bir süre geçmesi gerekecekti! dahası, aradaki farkın daha büyük olmasını arzu ediyorsanız uçaklardan çok daha hızlı uçmanız ve dünyadan çok daha güçlü kütleçekimine sahip cisimlerin yakınına gitmeniz gerekir.

    peki bu deneyin gösterdiği uyumsuzluğun nedenleri neledir?
    1) hız. üç saatin göreli hızları, einstein'in özel görelilik teorisi'nde tahmin ettiği gibi, bir zaman genleşmesi etkisi meydana getirmişti.
    2) kütleçekim. dünya'nın uzay-zaman üstündeki etkisi, dünya yüzeyine yakın yerlerde, uçakların uçtuğu gökyüzünün yükseklerine kıyasla daha belirgindir ve bu da zamanın farklı irtifalardaki akışını etkiler.
    einstein'in büyüklüğü şurda ki bu iki etkiyi de hafele ile keating'in deneyinden önce zaten saptamıştı. demişti ki dünya'daki saate kıyasla doğu yönünde giden saat, saniyenin milyarda 60'ı kadar geri kalacak; batı yönünde giden ise saniyenin yaklaşık milyarda 275'i kadar ileri gidecek! allah mısın, sen kimsin ulan!