*

şükela:  tümü | bugün
  • 1929-1979 yılları arasında yaşamış peştun asıllı afgan politikacı.

    1 ağustos 1929'da pegman'da doğdu. üniversitede matematik öğretmenliği okudu. columbia university'de master of arts için eğitim alırken sosyalist düşünceleri tanıyıp benimsedi. memleketine döndüğünde afganistan demokratik halk partisi üyelerinden biri olup partinin radikal halk grubunda bulundu. halk grubunun nur muhammed taraki'den sonraki en önemli adamı oldu.

    savr devrimi'nden sonra amin, dış ileri bakanı ve başbakan yardımcısı oldu. devrimden üç ay sonra partinin ılımlı perçem grubu, halk grubu tarafından tasfiye edilince amin, babrak karmal'dan boşalan başbakanlık koltuğuna oturdu. zamanla devlet başkanı taraki ile araları açıldı.

    sscb'yle daha yakın ilişkiler kurmaya yönelen taraki, aralık 1978'de sscb ile bir dostluk antlaşması imzaladı. sscb ile imzalanan antlaşmanın afganistan'ı sscb işgaline açık hale getireceğini düşünen başbakan amin liderliğindeki darbeciler, devlet başkanı taraki'yi 14 eylül 1979'da indirip tutukladılar. amin yeni cumhurbaşkanı oldu. taraki, 8 ekim 1979'da amin'in emri ile yastıkla boğularak öldürüldü.

    amin iktidara geldikten sonra rejimin islam karşıtı olmadığını göstermek için dini özgürlük vaat etti ve taraki yönetimine göre daha ılımlı bir iç politika izledi. ama ılımlı politikaları işe yaramadı ve komünist rejime karşı ülke içindeki muhalefet büyüdü. amin, ülke genelindeki kontrolü zamanla kaybetmeye başladı.

    ülkenin sscb'ye olan bağlılığını azaltmak için pakistan, iran ve abd ile olan ilişkileri güçlendirmeye çalıştı. sscb, ülkenin abd tarafında geçmesini engellemek için 27 aralık 1979'da operation storm-333 isimli harekatı ile sovyet-afgan savaşını başlattı. amin, spetsnaz birlikleri tarafından aynı gün öldürüldü. yerine sürgündeki perçem grubundan sscb yanlısı babrak karmal geçti.

    https://tr.wikipedia.org/wiki/hafızullah_amin
    https://en.wikipedia.org/wiki/hafizullah_amin
  • 2500 asker tarafından korunduğu sarayında baskın yediği sırada ruslardan yardım isteyen radikal marksist afgan devlet başkanı. sarayı basanların rus olduğunu anladığında ise çok geçti. öncesinde iki defa zehirlenmesine rağmen ruslara güvenmesi ne kadar aptal ve salak olduğunun kanıtı. ve yine sscb tavsiyesi üzerine kabil merkezindeki başkanlık sarayından ayrılıp şehir dışındaki tajbeg sarayına taşınmıştır. bu operasyonda bir saat gibi kısa bir sürede yüzlerce afgan askeri öldürülürken, ruslar afganistan'a girdikten birkaç gün sonra ilk kanı bu şekilde akıtmış oldular. daha sonraki 10 yıl boyunca bu işgalin bedelini çok ağır ödeyeceklerinin farkında değildiler.