*

şükela:  tümü | bugün
  • güneydoğu anadolu bölgesi, kuzey suriye ve kuzey irak’ın bir bölümünde kurulmuş, şii islam devletlerindendir.

    abbasi halifeliğinin zayıflaması ile bazı eyaletler ve emirlikler kendi hanedanlıklarını kurmuş özerkliklerini ilan etmişlerdir. hamdaniler de bu özerk devletlerin en önemlilerinden biridir. ataları mezapotamya da yaşamış, hristiyan banu taglib kabilesidir. ilk emirleri ise bu devlete adını veren hamdan bin hamdûn'dur. 885 yılında kurulan bu devlet çevresindeki diğer devletlerle sürekli mücadele içinde olmuş 1104 yılında da fatimiler tarafından hakimiyetlerine son verilmiştir.
  • hamdaniler daha türkler bu coğrafya'da yok iken kurulmuş bir arap alevi devletidir.

    hamdanoğulları hanedanı üyeleri arap ve aleviydi. hükümdarlarının en ünlüsü büyük alevi seyyidimiz el hüseyin bin hamdan el-hasibi k.a.s'ın manevi oğlu ve öğrencisi seyfüddevle'dir `(devletin kılıcı`).

    hamdaniler; ırak/musul'u, diyarbakır'ı, kuzeydoğu mezopotamya'yı, halep'i ve halep'in kuzeyından toroslara kadar olan bölgeyi içine alan kuzeydoğu akdeniz sahillerine kuzeybatıda bizans topraklarına, güneybatıda filistin ve şam'a kadar uzanan bir arap islam devleti kurdular.

    bizans akınlarını püskürttüler ve bizans topraklarına akınlar düzenlediler. bizanslıların güçlü olduğu dönemde birçok bizans şehrini fethettiler. kürtlere müdahale ederek onları kontrol altına aldılar. mezopotamya'ya ve şam'ın kırsal kesimine yayılmıs olan nüfusça zengin, kuvvetli arap kabilelerine boyun eğdirdiler ve onların üzerinde hakimiyet kurdular.

    hamdanoğulları'nın efendisi ve önderi seyfüddevle idi. seyfüddevle'nin veziri ve başkumandanı ise ebu firas'tı. ebu firas savaşlarda ve ülkeyi yönetmede seyfüddevle'nin tam güvenini kazanmıştı. seyfüddevle ve ebu firas saltanat sevdalısı ya da taht düşkünü sıradan devlet adamları değillerdi. her ikisini bizans'a karşı savunmaya iten güçlü dini duyguları ve vatanseverlik duyguları vardı.

    ebu firas, seyfüdsevle'ye kasidesinde şöyle hitap etmiştir;

    ''eğer ki kalırsam sağ islam'ın bahtınadır.
    bekçisiyim çünkü ben, ona hizmetim vardır."

    islam ve araplık bağının çözüldüğü bir dönemde ancak seyfüddevle ve amcasının oğlu ebu firas gibi iki büyük şahsiyet, içerisinde arap ve islam ilimlerinin olağanüstü geliştiği güçlü bir arap islam devleti kurabilirlerdi.

    bir yanı bizanslılarla, diğer yanları güçlü ihşidiler ve büveyhoğullarıyla kuşatılmış olan; içi karmatilerin ve haricilerin propaganda ve fitneleriyle, kürtlerin ve arap kabilelerinin akınları ve fesatlarıyla dolup taşan bir bölgede böylesine güçlü bir devlet kurmayı başaran bu iki eşsiz adam adlarını tarihin kendisi sayfalarında saygı ve iftiharla ölümsüzleştirmiştir.

    unutulmaması gereken şudur ki;
    ''türkler 1071 malazgirt savaşı ile anadolu'ya ayak basarlarken hamdaniler 890-1104 yılları arasında bu topraklarda onlardan önce hüküm sürmüşlerdir."

    edit: geç farkedilen imla hatası.
  • farabi gibi saygın bir bilimadamını uzun yıllar sarayında ağırlamış arap alevi devleti.

    (bkz: farabi/#66527467)
  • bilim ile çok içli dışlı olan devlet.

    arap alevi hamdani devleti ve bilim...

    10. yy 'da, sanatın tüm çeşitlerinin hıristiyanlığın ve bizans'ın başkentinde yani istanbul'da ezilmiş olduğu o dönemde hamdanilerin başkenti halep'te büyük bir hoşgörü hakimdi.

    bizanslı tiyatrocu ve ressamlar bizans kralından kaçarak seyfüddevle’ye sığınmış, seyfüddevle onları kanatları altına alarak yüreklendirmiş, onlara değer vermiş ve yeteneklerini kullanma fırsatını tanımıştı.

    el-kabîsî veya batıda bilinen adıyla alchabitius bunlardan sadece biriydi.

    seyfüddevle'ye ithaf ettiği yıldızlar ve astronomi isimli eseriyle tanınmaktadır. ortaçağ ve rönesans boyunca avrupa'da çok meşhur olan eserin orijinali kaybolmuşsa da latincesi korunmuştur. 13. yy'da sevilyalı john tarafından yapılan ve 1473'te tekrar basılan eser daha sonra bir çok şerhli baskıyla avrupa çapında yayılmıştır.

    astronomların güneşle ayın hacimleri ve dünyadan uzaklıkları konusundaki görüşlerini inceleyip geometrik deliller ve çizimlerle ispatlamaya çalışan eser; seyfüddevle ali’ye ithaf edilmiştir.

    risâle fî envâi’l-adâd ve tarâik mine’l-amâl. yine seyfüddevle ali’ye ithaf ettiği bu eserinde kabîsî matematikte en küçük tam sayıyı araştırmakta ve önce öklid’in tam sayıların teşkili kaidesini verip ardından bağdaşık sayılara geçerek sâbit b. kurre’nin teorisine göre;

    [pn = (2n+1-1) + 2n, pn-1 = (2n+1-1) - 2n+1, qn = 2n+1 (2n+1 + 2n-2) - 1] formülünü oluşturmaktadır.