şükela:  tümü | bugün
  • karakter kapsülüne takılan ve aslı "harâbat ehlini hor görme şakir, defineye malik viraneler var" olan güzel söz öbeği.

    cümle içinde kullanılmış şekli (bkz: yaradandan tiksindik yaradılandan ötürü/#16715360)
  • (bkz: ne oldum dememeli ne olacağım demeli)

    --- spoiler ---

    vaktiyle bağdat'ın eşrafından hali vakti yerinde, zengin müslümanlardan oluşan bir kafile, hacca gitmek niyetiyle yol hazırlıklarına başlamışlar. yine o civarda oturan fakir, son derece saf, çok temiz, salih bir zat yaşamaktaymış. ve hacca gitmek üzere hazırlık yapan bu kafileyi haber alır alınca kendi kendine:

    “madem hacca giden bir kafile var, ben de onlarla birlikte gideyim” diye düşünmüş. böylece o da hac yolculuğu için hazırlıklara başlayıp, kendine göre gerekli ihtiyaçlarını temin etmiş ve vakti gelince de bu hacı kafilesine katılarak yola çıkmış.

    tabi kafilede bulunan kendini beğenmiş zenginlerden bazıları, bu fakir adamın da kafileye katılmasından pek memnun olmamışlar. haftalarca sürecek bu hac yolculuğunda, onu yanlarında pek istememişler, fakat yinede kimse kalkıp ona “sen gelme” dememiş. öyle ya kim, kimi allah'ın evini ziyaret etmekten men edebilir ki? fakat yinede bu hazımsızlıklarını başka türlü izhar etmişler. her fırsatta onu küçümseyerek, onun saflığından istifadeyle onunla eğlenmişler ve dalga geçmişler.

    uzun ve meşakkatli bir yolculuktan sonra, mukaddes topraklara ulaşmışlar. mekke-i mükerreme'ye varıp, kâbe-i muazzama'yı tavaf etmişler. arafat'ta vakfeye durup, müzdelifeye inmişler, daha sonrada şeytanı taşlamışlar. kurbanlarını kesip traşlarını olmuşlar. böylece şartlarına riayet ederek, görevlerini ve ziyaretlerini yapmışlar. artık herkes hacı olmuştur.

    memleketlerine dönmek için hazırlıklara başladıkları sırada, akıllarına bir muziplik gelmiş. şeytan ve nefis atına binen durur mu? zaten başından beri işleri gır gır şamata olan, benlik hastalığından kurtulamayan bazı kimseler, kendirliyle beraber hacca gelen saf ve temiz, fakat ihlaslı olan o fakir hacı arkadaşlarına bir oyun oynamaya karar vermişler. o yanlarında değilken kendi aralarında anlaşmışlar ve “şöyle diyelim, böyle edelim” diye bir plan kurmuşlar.

    böylece yaptıkları plan doğrultusunda hareket etmeye başlamışlar. o temiz ve ihlaslı fakir hacı bunların yanına gelince, bakmış ki hararetli hararetli bir şeyler konuşuyorlar. merak etmiş tabi. ve yanlarına sokulmuş. zaten öbürlerinin de istediği onun merakını celbederek, sohbete katılmasını sağlamak. içlerinden uyanık geçinen kendini beğenmiş biri, başından beri küçümsediği o fakir müslümana sormuş:

    -eee komşu! bu kadar yol geldin, bari hac görevlerini hakkıyla yerine getirebildin mi?

    gönlünde en ufak bir fesat taşımayan ve hiç kimse hakkında kötülük düşünmeyen saf, katıksız, temiz müslüman hemen cevap vermiş:

    —elhamdülillah! rabbime hamdü senalar olsun ki, benim gibi fakir ve aciz bir kuluna, hac ziyareti gibi en mühim bir ibadeti yapmayı nasip etti, demiş. tabi diğer adamın derdi alay edip eğlenmek olduğu için tekrar sormuş

    —madem hac menasikini ifa ettin, öyleyse sen de beratini almışsındır sanırım? tabi adam şaşırmış “bu nasıl bir berat?” diye merakla ve üzüntüyle sormuş. alaycı adam:

    —ne berati olacak, buraya gelip hacc menasikini hakkıyla yapanlara, hacc'ın kabul olduğuna ve cehennemden azad olduğuna dair bir belge veriliyor, işte bunu soruyorum. bizler bu belgeyi aldık da, aramızda bunu konuşuyorduk. ne o, yoksa sen almadın mı?

    tabi o da, biraz saf olduğu ve böyle şeylere hemen inandığı için, son derece üzülmüş, mahzun olmuş ve:

    -ben zaten nakıs bir adam olduğumu biliyordum. elbette böyle bir belge almaya layık değilim. rabbimin zatına yakışır bir hacc yapmak benim gibilerin haddine mi? ama madem hacc'a geldim ve böyle bir belge de veriliyor, allah'a yemin ederim ki, bu belgeyi almadan memleketime dönmeyeceğim, diyerek hıçkırıklarla ağlamaya başlamış.

    arkadaşlarının son derece müteessir olduğunu gören diğerleri, şakanın dozunu biraz fazla kaçırdıklarını anlamışlar ve oynadıkları oyuna artık son vermeleri gerektiğini düşünerek demişler ki:

    -hakkını helal et. biz bir oyun yapalım dedik, fakat seni bu kadar üzeceğimizi tahmin etmemiştik. gönlünü ferah tut, böyle bir belge verildiği falan yok.” demişler. fakat bu sefer onu, doğruya inandıramamışlar.

    -hayır, demiş. esas şimdi oyun yapıyorsunuz. ben üzülmeyeyim diye böyle bir belge filan yok diyorsunuz. az önce aldık demiyor muydunuz?”... hadi bakalım şimdi gel de çık işin içinden. böyle bir olay olmadığına, onu nasıl inandıracaklarını şaşırmışlar.

    -böyle bir şey yok, istersen gel çantalarımıza tek tek bak. böyle bir belgeyi kim almış ki biz de alalım, demişler, ama nafile.

    -bu mübarek beldede allah'a yemin ettim, o belgeyi almadan dönmem. ya burada ölürüm, ya da o belgeyi alırım, diyerek beytullaha geri dönmüş. diğer uyanıklar. “eyvah biz ne yaptık, dertsiz başımızı derde soktuk, zira bu adam gelmeden kafile gitmez. berat almadan da bu adam dönmez. berat ise kesinlikle gelmez, dolayısıyla burada kaldık” diye ne yapacaklarını şaşırmışlar.

    o ise onlardan ayrılınca doğru kâbe'ye gidip, mültezem'e yapışmış. yalvarmış yakarmış, ağlayıp sızlamış. orada saatlerce dua etmiş, yorulup takati kesilmesine rağmen oradan ayrılmamış. dizleri üstüne çöküp, başı önünde içi yana kavrula sessiz sessiz ağlayarak yalvarmaya devam etmiş. bir ara dalmış, kendisine hafif bir geçkinlik hali geldiği esnada, kucağına bir kağıt parçası düştüğünü hissetmiş. birden irkilip bakmış ki, gerçekten de üzerinde bazı yazılar olan bir kağıt parçası... ama öylesine parlıyor ki göz kamaştırıyor. onu alıp sevinçle yerinden fırlayarak arkadaşlarının yanına koşmuş “hele bir bakın bakalım, benimki de size verilenden mi acaba?!” diye sevinçle haykırmış. arkadaşları bu işe çok şaşırmışlar. merakla o kağıdı alıp bakmışlar ki, ne görsünler. aman ya rabbi!!! ne kağıt dünya kağıdına benziyor, ne de yazı dünya kalemiyle yazılmış yazıya benziyor. hepsi hayrete düşmüşler. o kağıdı alıp, bu neyin nesidir diye büyük bir alime göstermişler. ilim ehli olan zat, hürmetle o kağıdı alıp bakmış ve onu öperek yüzüne gözüne sürmüş. onlara demiş ki:

    “bu yazı mevlâ tarafından kudret kalemiyle yazılmış olup, cehennemden kurtuluş beratıdır. bunun sahibini getirin de o mübareğin ayağının altını öpeyim.” bunun üzerine uyanık geçinenler tutuşmuşlar. fakir diye küçük ve hakir gördükleri, saf diyerek dalga geçtikleri, adam samimiyeti ve ihlası sebebiyle ilahi belgeyi alanlardan olmuş.

    harâbat ehlini hor görme şakir,defineye malik viraneler var....

    --- spoiler ---
  • ragıp paşa'ya aittir. bu dizenin orijinali "harabat ehlini hor görme zahid"tir.
  • ayrı bir rivayete göre de iki kardeşten şarib ul leyli ve nehar olan şâkir'in kırklara karışmak için kendini ilim ve ibadete veren zâkir bir an tereddüt edince tevbe-i nasuh edip mevlaya sığınarak kendini kalenin burçlarından salıverip kırklara karışması üzerine söylenmiştir. bununla beraber menkıbeye göre kırklara karışan şâkire değil zâkire hitaben söylendiğinden "harabat ehlini hor görme zâkir, içlerinde defineye malik nice viraneler var" şeklinde kullanımı daha doğru gibi görünmektedir.
  • işit yunus'u işit...

    âlimler ulemalar medresede bulduysa
    ben harabat içinde buldum ise ne oldu*
  • erzurumlu ibrahim hakkı hz.lerinin şakir ve zakir adında iki oğlu vardır. zakir adı gibi sürekli hakkı zikirle meşgul salih bir evlattır.şakir ise meyhaneden çıkmayan, ayık dolaşmayan biridir. sözün orjinali şakir değil zakir dir, çünkü bahsi geçen zakire laf söylenmiştir ve şakir ise sözün söylenmesine vesile olan kişidir.
    rivayete göre;

    bir gün ibrahim hakkı k.s hz.leri zakir’i alır yanına birlikte bir yere gideceklerini söyler. giderlerken meyhanenin önünde zakir’e beklemesini söyler, içeri girer. oğlu şakir masa başında sızmıştır. meyhaneciye, oğlunun ne kadar borcu olduğu sorar ve tüm borcu kapatır, zakir’le beraber yola devam ederler. babasının çıkması ardından şakir uyanır, borcunu ödeyip kalkacaktır. meyhaneci “borcun yok, baban ödedi” dediğinde, müthiş biri haya duygusu kaplar benliğini ve peşlerine düşer. ibrahim hakkı k.s hz.leri ve zakir bir uçurumun kenarındadır ve babası oğluna: kırklar’dan biri vefat etti, atla, kırklara karışasın, der. havada da otuzdokuz tane kuş dönmektedir.zakir o ilme rağmen bir an tereddüt eder. tam o anda şakir,hakkını helal et baba, bismillah, der, atlar ve göğe, kırklara karışır. zakir’in şaşkınlığı arasında, erzurumlu ibrahim hakkı k.s hz.leri meşhur sözünü söyler:

    harabat ehlini hor görme zakir, defineye malik viraneler var
  • hatasız kul olmaz dizisinde imam ilyası canlandıran erman saban ın aynasında yazan söz. şuradan görebilirsiniz