şükela:  tümü | bugün
  • volga irmagi ile kirim yarimadasi arasindaki bolgede devlet kuran turk boyu. 560 yilindan sonra gokturk imparatorluguna bagli olarak varligini surduren hazarlar gokturk devletinin 630 yilinda yikilmasi ile bagimsizliklarini ilan ettiler. 968 yilinda rus kuvvetleri tarafindan yikildilar.
  • hazar denizine isimlerini vermi$ olduklari soylenir. tek tanrili bi dine gecme kararlari sonrasi hristiyan, yahudi ve musluman birer temsilci isterler nedir ne degildir bu dinler diye. yahudi olan temsilci muslumani yolda haklar ve hristiyanligin yahudilikten dogdugunu, kiytirik bir taklit oldugunu soyleyerek bizimkini ikna eder. olaylar geli$mez.
  • arthur koestler’in 13.kabile ( the thirteenth tribe )adlı kitabında; batıda şarlman’ın taç giydiği sıralarda, doğu avrupa’nın kafkaslar ile volga arasında kalan bölümünde hüküm süren “türk hazar imparatorluğu“ nu konu ediyor. bilindiği gibi, türkiye cumhuriyeti cumhurbaşkanlığı forsunda yer alan on altı yıldızdan biri “ türk hazar imparatorluğu” nu temsil etmektedir. hazarlar, hırıstiyan bizanslıların ve müslüman arapların kendilerini tahakküm altına alma çabaları karşısında, museviliği benimsemişlerdi. bu kitabın bir bölümünde, hazar krallarından jozeph ile, zamanının ispanya başbakanı yahudi devlet adamı hasdai ibni şarput arasındaki mektuplaşmalardan söz ediliyor. hasdai’nin bir mektubunun karşılığı olarak joseph, kendi halkının kökenini anlatmaya girişiyor. judah’ın dinine bağlı olmaktan gurur duymasına rağmen, ırk kökenlerini sam’a dayandırmaya kalkışmıyor. sam soyundan değil, nuh’un üçüncü oğlu yasef soyundan geldiklerini, yasef’in torunu ve bütün türk boylarının atası olan “togarma” nın soyundan geldiklerini anlatarak, togarma’nın on oğlu vardı. bunların soyadlarından uygur, dursu, avar, hun, basili, torniak, hazar, zagora, bulgar ve sabirler gelmektedir. biz yedinci oğul olan “hazar“ soyundan geliyoruz diyor.
  • (bkz: tatar)
  • hazar türklerinin torunları olduğu tahmin edilen karaylar yahudiliğin karaim mezhebindendir. zaten dünyadaki 5-6 bin karaim'in çoğu da karay türküdür. kırım yarımadası, litvanya, polonya ve tabii israil de yaşarlar. türkiye'de 20-30 kişilik bir grup mevcuttur. ya da en son sayıları öyleydi.evlilik sorunundan dolayı başta kırım olmak üzere başka ülke ve bölgelere göç ediyorlar. hasköyde knasse olarak adlandırdıkları kadoş be kuşta bene mikra adlı bir sinagogları ve çıksalın mevkinde de bir kabristanları var.
    (bkz: hazar sözlüğü)
  • bizanslılar hristiyan, araplar müslüman oldukları için ikisinden birini tercih ederek düşman kazanmak yerine yahudiliği secen, halkın çoğunluğunun müslüman olduğu, rusların 14. yy'a kadar büyük bir devlet olmalarını engeleyen türkler.
    ayrıca arap seyyahlardan ibni fadlan hazarlar hakkında kitabında genis bilgiler vermistir.
  • rivayete göre bizans "hristiyan olun" diye araplar da "müslüman olun" diye kulis yapmaya başlayınca hazar hakanı üç semavi dinden bulabildiği en büyük din alimlerini çağırtmıştır. sonra da müslüman din adamına sormuştur:
    - hristiyanlık mı size daha yakın musevilik mi?
    - musevilik ehven-i şerdir. hiç olmazsa şirk koşmazlar.
    sonra hristiyan din alimine dönerek:
    - müslümanlık mı size daha yakındır musevilik mi?
    - musevilik daha yakındır. onların kitabı eski ahittir. müslümanların kitabının ise bizde yeri yoktur.

    hazar hakanı da bu beyanlara dayanarak: "ikiniz de museviliğin hak yol olduğunda mutabık olduğunuza göre biz de museviliği seçiyoruz" demiş ve hazar imparatorluğu'nun yüksek halk tabakası musevi olmuştur.

    rivayet bir yana, hazarlar o zamanın bizansından da araplarından da ayrı bir güç odağı oldukları için ikisinin dışında bir din seçmiş olmak için museviliği seçmişlerdir.
  • sabar türkleri nin bir kolu olup göktürkdevletinin yıkılması ile bağımsızlıklarına kavuşmuşlardır.yöneticileri museviliği din olarak seçmiştir. hazar denizi ismini hazarlardan almıştır.ticaretle uğraşıp şehirler kurmuşlardır.devlet içinde laik bir yönetim söz konusudur.
    araplarla mücadele ederek islamiyetin rusyada yayılmasını engellemişlerdir.slavlar tarafından yıkılmışlardır.
  • gerçekte halkının çok az bölümünün (saray ve çevresi) yahudiliği kabul ettiği devlet. ülkede müslüman, hristiyan ve şamanistler barış içinde yaşardı.

    kağan ve çevresinin yahudiliği kabul etmesinin nedeni şamanizmin modası geçtiğine inanmaları, yeni bir din ararken de tek tanrılı dinlerden hristiyanlığı bizans, islamı halifelik etkisine girip asimile olmaktan çekinmeleri nedeniyle tercih etmemeleriydi.

    imparatorluk özellikle granada ve mısır'dan olmak üzere çok sayıda yahudi göçmen kabul etmiştir.