şükela:  tümü | bugün
  • h ile sembolize edilen bir uzay bilim birimi.
  • (bkz: edwin hubble)
  • evrenin genişleme hızı ile alakalıdır.

    evrenin yaşı genelde bu h cinsinden verilir.
  • degeri zaman zaman degisebilmektedir, ancak google'in dedigine gore bu aralar 72 km/s per megaparsec imis.
  • bir galaksinin dünyaya olan uzaklığıyla, dünyadan uzaklaşma hızı arasındaki oran. hubble bunu ilk hesapladığında 500 km/s/mpc olarak bulmuştu, mamafih bu değer hubble galaksilerin uzaklığını yanlış tahmin ettiği için sonradan 75 km/s/mpc olarak değiştirildi.
  • formüldeki yeri şöyledir;

    v* = h* x d*

    v; uzaklaşma* hızı
    h; hubble sabiti
    d; uzaklık, iki galaksi arasındaki mesafe

    çıkan sonuçlara göre şöyle değerlendirilebilir: iki cisim arasındaki mesafe ne kadar büyükse birbirlerinden uzaklaşma hızı da aynı orantıda büyüktür. klasik benzetmeyle; sönük haldeki bir balonun 3 noktasını işaretleyelim "a", "b" ve "c" olarak. bunlardan a ile b'nin mesafesi c'ye olan uzaklıkları eşit olsun. ama kendi aralarındaki mesafe c ile olan mesafelerinin yarısı kadar olsun. bu balon şişirilmeye başladığında yavaş yavaş bu noktalar arasındaki mesafeler açılmaya başlar. şişirme işlemi devam ettikçe her nokta diğerinden uzaklaşmaya başlar. ama a ile b'nin birbirlerinden uzaklaşma hızı her ikisinin de c'ye olan uzaklaşma hızından daha azdır. c ne kadar uzakta olursa a ve b'den uzaklaşma hızı giderek artacaktır.
  • 20. yüzyılın başlarında, abd'li bir astronom olan edwin hubble tarafından hesaplanmıştır. büyük h harfi ile gösterilir ve son ölçümlere göre yaklaşık olarak 71 kilometre/saniye/megaparsek'tir. bu sayı aynı zamanda, 2,3x10^-18 saniye^-1'e eşittir.
  • evrenin yaşı ve büyüklüğü açısından en önemli değer.

    şöyle ki, birimi (km/s)/mpc ==> km/(s * mpc) ==> km/(s * 3e19 km) ==> 1/3e19 s ==> 3.24e-20/s olarak sadeleşir, mesafe ortadan kalkar, evrenin saniyede genişleme katsayısına dönüşür.

    evrenin genişleme katsayısından yaratılma anına olan zamansal uzaklığı bulmak mümkün. hubble uzay teleskopu ve wmap ölçümlerinde 72 (km/s)/mpc olarak ölçülen genişleme katsayısını kullanırsak:

    72*3.24e-20/s ==> 2.3333611e-18/s: evren her saniye bu kadar genişliyor. mevcut genişliği 1 alırsak, ne kadar sürede bu kadar genişlemiş diye sorabiliriz:

    1 / 2.3333611e-18/s ==> 4.2856633e+17s evrenin yaşı. saniye yerine yıl ile ifade edelim (bir yıl=365 gün altı saat x bir gün=24 saat x bir saat=60 dakika x bir dakika=60 saniye):

    4.2856633e+17 / (365.25*24*60*60) ==> 4.2856633e+17 / 31557600 ==> 13580447499.2 yıl.

    yani neymiş: yaklaşık 13.6 milyar yıl önce, kasım'ın ortasında (bugün şubat'ın 3. günü, git 0.2 yıl -73 gün- geriye) (tamam len, mühendis şakası işte) evrendeki herşey aynı yerdeymiş, big bang'in merkezinde.

    karışık modellerle evrenin yaşı 13.772 milyar yıl (60 milyon yıl hata payıyla) olarak hesaplanıyor. gördüğümüz üzere, tam sonuç vermese de hubble sabiti ile buna çok yakın bir değer hesaplanabiliyor.

    gözlenenle (yıldız ışıklarında --doppler etkisi nedeniyle-- kırmızıya kayma oranı) hesaplananın birbirine yakınsaması anlamında evreni açıklayan kozmoloji teorilerinde yanlış yerde olmadığımızın, evrenin bir büyük patlamayla ortaya çıktığının kanıtı budur.

    eski, bilimsel bilgi içermeyen kitaplara da bu yüzden itibar etmemeliyiz.
  • hubble, dünya'dan uzaklaşan gökcisimlerinin renginin kızıla kaydığını farketmiş, sonra da bu uzaklaşma hızını ölçüp "hubble sabiti" ismiyle formülleştirmiş.
    gökcisimleri birbirinden uzaklaşıyorsa demek ki bir zamanlar hepsi bir arada idi. bu da bizi big bang ' e götürüyor.