şükela:  tümü | bugün
  • yusuf bin tağriberdi(tanrıverdi).15.yüzyılın en başarılı memlük tarihçilerinden. doğum tarihi ihtilaflı olmakla birlikte,kendi eserinde doğum tarihinin 1409-1410 sonrası olduğunu söylemiştir.babası seyfeddin tağriberdi anadolu coğrafyasından devşirilen bir memlük idi.annesi ise sultan kayıtbay’ın cariyelerindendi.her ne kadar babasının soyisminden dolayı türk olduğu nispet edilse de konu tartışmalıdır.memlük askeri sistemine dahil olan herkes için türk tabiri kullanılmıştır.buna karşılık tağriberdi,türkçeye ve türk tarihine ileri derecede hakimdi.babasının bulunduğu konumdan dolayı devlet eşrafının çevresinde bulunabilmiş ve bilgileri ilk ağızdan eserlerine kaydetmiştir.zaten orta çağ dünyasında sosyal yahut pozitif bilimler ile uğraşan kişilerin ekseriyeti devlet adamıydı.

    hayatı boyunca 16 memlük sultanının çağdaşı olmuş,eşref kayıtbay’ın ise saltanatının ilk yıllarındaki olayları birebir yaşamış ve görmüştür.ibnü’l adim ve el-bulkini gibi zamanının en iyi alimlerinin tedrisinden geçmiş,askeri alanda da eğitim görmüştür.tasavvuf,matematik,tıp ve musikiyle de ilgilenmiştir.dönemin meşhur tarihçileri makrizi ve el ayni’den dersler almış,makrizi’nin metot ekolünden etkilenerek eserlerine bunu yansıtmıştır.bazı eserlerinde ise metodoloji konusunda ibnü’l esir’in etkisinde kalmıştır.

    aşağı yukarı aynı zamanda ve coğrafyada yaşamaları sebebiyle ibn haldun ile karşılaştıracak olursak tağriberdi,genel bağlamda ibn haldun’un filozof tarihçi skalasına çıkamamıştır. nakil yaparak kronik tarihçisi olmuştur.oysa ibn haldun,çevresinde olan bitenleri eleştirel bir bakış açısıyla dünya tarihiyle mukayese edip bir anlamda günümüz sosyal bilimlerin temellerini atmıştır.zaten ibn haldun da çağının çok ilerisinde, şahsına münhasır bir adamdı.

    tağriberdi’ye dönecek olursak ömrünün son yıllarına doğru kahire’de bir türbe yaptırmış ve eserlerini buraya bağışlamıştır.bundan bir süre sonra şiddetli karın ağrısından dolayı 5 haziran 1470 yılında ölmüştür.eserlerinin tamamına yakını arapçadır ve tarihle alakalıdır.bazı eserleri şunlardır:

    -mevridü'l-letâfe fî men veliye's-saltana ve'l-hilâfe
    -havâdisü'd-duhûr fî mede'l-eyyâm ve'ş-şuhûr
    -el-menhelü's-sâfî ve'l-müstevfî ba‘de'l-vâfî
    -en-nücûmü'z-zâhire fî mülûki mısr ve'l-kâhire
    -menşe'ü'l-letâfe fî men veliye'l-hilâfe
    -nüzhetü'r-re‘y fi't-târîh