şükela:  tümü | bugün
  • bugünkü modern makedonya'nın kuruluşunu, bağımsızlığı temsil eden, ona kaynaklık eden hayali bir cemaatin* doğuşunu sağlayan bir ayaklanmadır ilinden. ingilizce kaynaklarda "ilinden uprising" diye geçer.

    osmanlı'ya karşı ayaklanan "makedonya halkı"nın artık "makedon" olmasının tarihidir. gotse delçev adlı genç halk kahramanının (naroden heroj) önderliğinde zayıflamış bir osmanlı'ya karşı halkın isyanıdır. 1903 yılında bitola yakınındaki kruşeovo civarında başlayan isyanlar nihayet 2 ağustos 1903'te başarıya ulaşmıştır. 2 ağustos tarihi ortodokslar için önemlidir. st. iliya yani ilyas peygamber için kutladıkları bayramın günüdür. bu tarihte adaklar adanır, öküzler kesilir. zaten isyancılara destek çıkan halk da öküzlerini satıp silah satın almıştır o dönemde.

    ilinden aynı zamanda ortodoks (makedonca pravoslavi) kimliğinin de etkili olduğu bir isyandı. yarı-dinsel bir yapısı vardı ki bu tarih her yıl sanki dinsel bir gün gibi kutlanmaktadır.
    böylece bir makedon ulusu doğmuş; sırp/bulgar kimliklerinden ayrışan ama ortodoks damara bağlı kalan bir ulus sonradan yugoslavya'nın içinde yer almıştır. 1903'ten 1944 yılına kadar kimliğini sağlamlaştıran bu ulus 1944 asnom tecrübesi ile devletleşme sürecine girmiş, federasyona katılmış ve şimdiki bağımsız makedonyanın kimlik/ulus-devlet/devletleşme sorunlarının çözümünü öğrenmiştir.
    (bkz: makedonya)
    (bkz: vmro)
    (bkz: asnom)
    (bkz: balkanlar)
  • 2 ağustos 1903'teki aziz ilyas gününde çıktığı için ilinden isyanı ya da ilinden ayaklanması adı verilir. manastır'da çıkan bu isyanın ana örgütü vmro kısaltmasıyla bilinen vuthresna makedonska revoliutsiona organizatsija, yani iç devrimci makedonya devrimci örgütüdür. bilhassa manastır'ın güneyinde bulunan pek çok köyünü kontrolünü ele geçirip rum ve müslüman sivillere saldırıp birleşik makedonya cumhuriyeti'nin kuruluşunu ilan ettiler.
    günümüzde üsküp merkezde bulunan kurtuluş savaşı müzesinde ilinden ayaklanması hakkında da hayli anlatı, görsel malzeme falan mevcut.