şükela:  tümü | bugün
  • türkçe'de; öncelikle, ilk önce gibi anlamlarda kullanılıyor gibi duran fakat daha farklı bir anlam içeren, konuşurken sık kullanılan ama iş yazmaya geldiğinde pek esâmesi okunmayan güzide kalıplarından.

    cümleye öncelikle ya da ilk önce'den ne kadar farklı bir anlam verdiğini, kullandıkça daha iyi anlıyorsunuz. "ilk başta" dendiğinde, kişi için evvelinde bir benzeri yaşanmamışlık hâli vardır.
    örnek cümle içinde kullanalım:
    "ilk başta ondan çok etkilenmemiştim."
    "ilk önce ondan çok etkilenmemiştim."
    "öncelikle ondan çok etkilenmemiştim."

    sözlükte doğru/yanlış kullanım şekilleriyle açılmış başlıklar için;
    (ara: ilk başta)
  • bir türlü içime sinmeyen kalıp. baş baştır, ilki sonu olmaz ki. yerine başlarda, önceleri, başlangıçta, ilkin gibi zaman zarfları kullanılabilinir.
  • (bkz: ilk peşte), inkeveli.
  • güzel türkçemizin yüz karası söz öbeğidir.

    hatta dil hakimiyeyi zayıf olanlar tarafından ilk baş şeklinde kısaltılmış versiyonu kullanılır ki duyduğumda tüylerimi diken diken eder. öylesine tiksinç.

    yerine kullanılması daha uygun kelimeler;

    -başta
    -başında
    -başlarda
    -başlangıçta

    ya da;

    -ilkin
    -ilk önce
    -önceleri

    daha fazla irdelemek istemiyorum, vita nova'nın da vurguladığı gibi; baş baştır, ilki sonu olmaz. velhasıl, türkçede bu iki kelime yan yana yazılmamalı. fakat maalesef kendine yazar diyenler bile sıklıkla düşüyor bu hataya.

    bu kadar seçenek varken hala o anlamsız kalıbı kullanıyorsanız sizi eğiten sistemi öpeyim ben.