şükela:  tümü | bugün
  • kutuplarin o vahsi sogugunda yasayabilen penguen turu.
    soguktan korunmak icin birbirlerine bitisik sekilde suru halinde yasarlar,tatli yavrularini buyuyene kadar ayaklarinin arasinda,tuylerinin icinde saklarlar.
    (bkz: sevgi dobayi)
  • ibrahim tatlisesin frak giymi$ hali.
  • korkunc sevimli *ve sempatik hayvanlar.
  • ortalama 130 santimetre boya (oha) ve 20-45 kg arasi bir agirliga (yine oha) sahip olan penguen turlerinin en irisi. adi bo$u bo$una imparator penguen'e cikmami$tir kendisinin.

    http://www.nature.ca/notebooks/english/emperor.htm
  • yasamlarini son derece zor sartlar altinda devam ettiren bir canli turu. nasil mi? elimden geldigince anlatayim.

    efendim simdi bunlar uremek icin mart ayinin basinda antartika'nin iclerine dogru bir yolculuga cikiyorlar. kat etmeleri gereken mesafe yaklasik 100 km. kus olarak nitelendirilen ama ucamayan ve fakat cok iyi yuzen bu hayvanlar bu mesefeyi ne yazik ki yuzerek de kat etmiyorlar. yuru baba yuruyelim... ama bu yolculuk kolay degil. oncelikle yurumeye elverisli olmayan bir vucutlari var. en basitinden ortalama 30 kiloluk bir vucudu tasiyan 10-15 cm'lik bacaklar ile atilan 10 cm'lik adimlardan behsediyoruz. sonra bu yolculugun sicakligin -80 santigrat dereceye kadar dustugu, ruzgarin hizinin zaman zaman 150 km/saat'e kadar yukseldigi, kar firtinalarinin oldugu bir ortamda ve buz uzerinde yapildigi unutulmamali. hani spikerler kimi futbol musabalarindan once "bugun hava ve saha mac icin cok elverisli" derler ya... konu penguenler olunca ne yazik ki ne oyuncular ne de saha oyuna elverisli... iste yapilan bu yolculugun veya yasamak icin verilen savasin degeri de boyle daha iyi anlasiliyor. simdi adim adim bu yolculugu anlatayim.

    her yil mart ayinin basinda yaklasik 60 bin kadar penguen antartika'nin iclerine dogru yaklasik 100 km'lik bir yolculuga cikiyor. bu 100 km'lik yolu gece ve gunduz yuruyerek yaklasik 3 hafta gibi bir surede kat ediyorlar. baska bir deyisle gunde ortalama 5 km. ve nisan ayinin ilk gunlerinde ureyecekleri ve onlerindeki 9 ayi gecirecekleri, buzlarin daha kalin oldugu, cevresindeki yukseltiler sebebi ile korucu duvarlar ile cevrildigi soylenebilecek ama yiyecek tek bir seyin bile olmadigi, gorece guvenli (ki genel olarak inatci birkac kus disinda hicbir predator de bulunmamaktadir) son duraklarina ulasiyorlar.

    ulasmak istedikleri yere ulasir ulasmaz eslerini bulup hemen ciftlesiyorlar. ciflesmenin uzerinden birkac hafta gectikten sonra disiler yumurtluyor. yumurtalar ayaklar uzerinde, karnin altinda tasinmak zorunda. cunku buzla temas eder etmez donuyor.

    yumurtalama sonrasi vucut agirliklarini %30 civarinda kaybeden disiler yumurtalari erkeklere emanet edip hic vakit kaybetmeden geldikleri yolu gerisin geri yurumeye basliyorlar. amaclari okyanusa ulasmak ve karinlarini doyurmak. yaklasik 3 hafta sonra ise okyanusa variyorlar ve karinlarini doyurmaya basliyorlar. yaklasik 2 ay boyunca surekli avlaniyorlar. vucut agirliklari ikiye katlaniyor. sonra hadi deyip tabanlara kuvvet ayni yolu geri yurumeye basliyorlar. ciftlestikleri ve yumurtladiklari yeri terk etmelerinin ustunden yaklasik olarak 4 ay gectikten sonra ayni yere geri donuyorlar... bu sirada erkeklerin ayaklari ustunde itina ile tasidigi yumurtalar da birer ikiser catlamaya basliyor. dile kolay 4 ay... ama bu 4 ay boyunca erkek penguenler hep ayaktalar, agizlarina tek bir lokma bile girmiyor ve vucut agirliklarinin yarisini kaybediyorlar... bu olumsuzluklara bir de antartika'nin acimasiz iklimini ekleyin... hayvanlar sirin gorunuyor ama penguen olmak zor yahu... (ek bilgi; erkek penguenler tek bir sey yemeden 5 ay boyunca yasayabiliyorlar. hem de antartika'da.)

    tabii karinlarini doyurmaya giden disilerin hepsi geri donemiyor. bir kismi deniz aslanlarinin kurbani oluyor. bir kismi ise uzun yuruyusleri sirasinda dustukleri cukurdan cikamayarak acliktan olene kadar orada kaliyor. tabii bir disinin olmesi sadece onunla sinirli kalmiyor. cunku yaklasik 4 aydir esinin donmesini ac bir sekilde bekleyen erkegin, acliktan olmemek icin okyanusa donmesi gerekiyor. bu ise geride ya yumurta ya da yeni dogmus bir penguen birakmak demek. yani olen her disi yaninda bir de yavru goturuyor.

    eslerini bulan erkekler catlamak uzere olan yumurtalari veya halihazirda dunyaya gozlerini acmis yavrularini annelerinin guvenli ayaklarina birakip okyanusa dogru yola cikiyor. peki o kalabalikta esler birbirlerini nasil buluyor? valla seslerinden taniyorlarmis... gerci birbirlerinin tipa tip aynisi olan yaklasik 60 bin penguenin hep bir agizdan bagirdigi o hengamede birbilerini nasil bulduklari hala tam olarak aciklanabilmis degil ama iste bir sekilde buluyorlar... neyse.

    sonuc olarak erkekler yavrularini eslerine teslim ederek veya arkalarinda olume terkederek yaklasik 3 hafta boyunca geceli gunduzlu surecek yuruyuslerine ac bir karin ile basliyorlar.

    disiler ise depoladiklari besinleri kusarak yavrularini beslemeye basliyor. yavrularin agirligi hizli bir sekilde artiyor.

    okyanusa ulasan erkekler ise yaklasik 2 ay boyunca ha babam yiyorlar ve agirliklari 2 katina cikiyor. daha sonra "hadi artik geri donelim evde hanimlar bekler" deyip ayni yolu yurumeye basliyorlar. gerci artik eskisi kadar uzun bir yol yurumek zorunda degiller cunku yaklasan yaz mevsimi sebebi ile erimeye baslayan buzullar yollarinin biraz kisalmasi anlamina geliyor.

    disiler ise cocuklarina bakmakla mesgul. ama arada kayiplar da olmuyor degil. cunku o sogukta bir yavrunun annesinden 2 dakika bile uzak kalmasi donrarak olmesi demek. bu arada yavrusunu kaybeden bir disi, annesini kaybetmis bir yavruyu evlatlik alabiliyor. ve hatta kisa bir sure sonra eve gelecek kocasina "ben bizim cocugu oldurdum bey" dememek icin olsa gerek baska bir penguenin yavrusunu bile calabiliyor.

    tabii tipki daha once disilerin yolculugunda olan kayiplar gibi erkeklerin bu yolculugunda da bir dolu kayip oluyor. kalan saglar bu bolgeye ulastiklarinda gene sesleri araciligi ile eslerini buluyor, cocuklari ile tanisiyor. bu noktada ise tam bir aile saadeti karsimiza cikiyor. cocuklarina bir sure (yaklasik 1 ay) birlikte bakiyorlar. sonra hadi bu kadar yeter deyip hep birlikte okyanusa dogru yola cikiyorlar ve yavrularini bir daha gormemek uzere arkalarinda birakiyorlar. yani yavrular bu bolgede -ki yaklasik 20 bin taneler- tek baslarina(!) kaliyorlar. hatta esler de birbirinden ayriliyor ve herkes kendi yoluna gidiyor.

    bu sirada yaklasan yaz mevsimi ile eriyen buzullar sonucu okyanus antartika iclerine kadar ulasiyor. hatta kis mevsiminin basinda penguenlerin binbir zorluk ile kat ettikleri o 100 km'lik yol yer yer 100 m'ye kadar iniyor. eh yaklasik 6 aylik olan yavrular da cok yol yurumek zorunda kalmadan okyanus ile tanisip kendi karinlarini doyurmaya basliyorlar... onlerindeki 4 yil boyunca da kafalarina gore takiliyorlar. daha sonra sag kalanlar tipki anne ve babalarinin yaptigi gibi toplanarak 4 yil once dogduklari yere dogru diger penguenlerle birlikte yolculuga cikiyorlar ve onlerinde kalan yaklasik 15-16 yillik hayatlari boyunca her yil bunu tekrarliyorlar...

    zor sey penguen olmak...

    ek bilgi: bu penguenler yaklasik 15 dakika nefes tutabildikleri su altinda yaklasik 20-25 km/saat hiz yapabiliyorlar. manevra kabiliyetleri cok yuksek. her dalislarinda yaklasik 7-8 buz baligi (basparmak buyuklugunde) yiyorlar. surekli daliyorlar. dogal dusmanlari az. sadece deniz aslanlari var. ancak yavrularina yirtici kuslar da saldiriyor.
  • latince ismi aptenodytes forsteri'dir. erkek dişinin sesini ezberler ve böylece sadece birbirleriyle çiftleşirler. anne yumurtladıktan sonra, vücudundaki besinin büyük bir kısmını yumurtaya verdiği için yumurtayı babanın yaklaşık 45 santigrat derece olan ayaklarının üzerine bırakır ve okyanusa balık avlamaya gider. baba anne gelene kadar uzun bir süre boyunca yemek yemeden ve minimum hareketle yavruyu ayaklarının üzerinde tutar. anne gelince yumurtadan çıkmış olan yavruya bir süre babayla beraber bakım yapılır ve daha sonra yavru kendi başına beslenmeyi öğrenmesi için bırakılır.

    soğuktan korunmak için iç içe halkalar oluştururlar. bu durumda en dışarıdaki halka en zayıf halkadır ve eğer bu penguenler sürekli soğuğa maruz kalırlarsa ölürler. bu yüzden en içteki penguenler devamlı olarak dıştaki halkaları sararlar ve böylece her penguen soğuktan korunmuş olur.
  • ortalama 40 sene yaşayan bu penguen kardeşlerimiz, senede sadece bir kez yumurtluyorlar. bundandır bu yumurta pek kıymetli. anne, ayaklarını birleştirip yumurtayı üzerine alıyor ve aylar boyunca onu örtüp sıcak kalmasını sağlıyor. ardından besin sağlamak üzere yumurtayı babaya emanet ediyor ve besin bulmaya gidiyor hem kendisi hem de çocuğu için.

    neyse, tek eşli bu imparator penguenler. dişi döndüğünde bazen bu baba, yavruya öyle bir alışmış oluyor ki, vermiyor geri yavruyu anneye. ha böyle iki ayağının üzerine koyup yumurtayı kaçırıyor! allah canınızı almasın diyorum bu tür imparator penguen babalara, çünkü ziyadesiyle komik bir görüntü oluşuyor. zaten komiksiniz.

    şimdi bir de bu penguenlerin ses farklılıkları üzerine kurulu bir anlaşma düzenleri var. o yüzden eş veya evlat şaşırmaları mümkün değil. ondandır misal anne çocuğuna besin getirmeye gitti, es kaza bir deniz aslanı da avladı onu, o yavrusu var ya bekleyen annesini, heh, o da ölüyor işte. neden, çünkü bütün anneler evlatlarını seslerinden bulup onları beslemeye gidiyor. diyeceğim o deniz aslanı aslında iki pengueni öldürmüş oluyor. o yavru da ne sevimli bilin misiniz... gözlerim yaşardı izlerken belgeseli. bir penguen de demiyor ki benim çocuğum iki yemesin bir yesin de tekini de o annesi ölmüş penguene vereyim.

    yazıklar olsun. soğudum dünyadan, ne biçim dünyaymış ne biçim penguenmişsiniz.
  • bu dünyada domaltıp sikmek istediğim iki hayvandan biri.

    diğeri, (bkz: kutup ayısı) (az bedevinin canını yakmadılar)