şükela:  tümü | bugün
245 entry daha
  • inanç nedir?
    21 nisan 2019
    https://www.facebook.com/…ce/posts/2566747933354321

    inanç kelimesinin manası nedir? mesela, "bir yaratıcının varlığına inanıyorum" diyen bir insan, tam olarak ne demek ister? lugatımızda böyle bir kelime neden var? bu kavram, zihnimizde nasıl bir karşılığa sahip?

    bir fikir edinme adına yukarıdaki cümleyi benzeri ifadelerle yeniden kuralım:

    - "bir yaratıcının varolduğunu tahmin ediyorum."
    - "bir yaratıcının varolduğunu zannediyorum."
    - "bir yaratıcının varolduğunu düşünüyorum."
    - "bir yaratıcının varolduğunu biliyorum."

    şayet inanç kelimesi gerçekten de benzeri diğerlerinden daha farklı bir mana ifade ediyorsa, "bir yaratıcının varlığına inanıyorum" cümlesinin yukarıdaki dört cümleden farkını ortaya koyabilmemiz gerekir. eğer böyle bir farktan söz edemiyorsak, “inanıyorum” dediğimizde tam olarak ne demek istediğimizi aslında bilmiyor olabiliriz.

    peki inanç tam olarak nedir? yukarıdaki dört cümlede yer alan dört fiilden hangisine daha yakındır? bir başka deyişle, inanmanın, tahmin etmekten, zannetmekten, düşünmekten ve bilmekten farkı nedir?

    bu soruları cevaplandırmak detaylı bir incelemeyi gerektirse de, şu kadarını derhal söyleyebilmek mümkün: “bilmek” ya da “bilgi” ile diğerleri arasında önemli bir fark var. zira insanların tahminleri, zanları, düşünceleri ve inançları, hataya fazlasıyla açık. bilgi dediğimizde ise, verilerle ve delillerle desteklenerek yeni bir aşamaya erişmiş olan düşüncelerden söz ediyoruz.

    örneğin, diğer galaksilerde bilinçli varlıkların bulunduğunu tahmin edebiliriz, zannedebiliriz, düşünebiliriz, ya da buna inanabiliriz. ama “diğer galaksilerde bilinçli varlıkların bulunduğunu biliyoruz” diyebilmemiz için, elimizde buna işaret eden bazı güçlü deliller bulunması gerekir.

    bu farkı şu şekilde izah etmek de mümkün. diğer galaksilerde bilinçli varlıkların bulunduğunu ve bulunmadığını aynı anda biliyor olamayız. ya da, bir kadının hamile olduğunu ve olmadığını aynı anda biliyor olamayız. ama bazı insanlar bir kadının hamile olduğu düşüncesine, zannına, tahminine, inancına sahip olabilirler. bunun bir bilgi olduğunu iddia etmedikleri müddetçe bir sorun yoktur. ama bilgiden söz edebilmek için, bir fetüsün varlığını (mesela ultrason ile) tetkik ve tespit etmiş olmak gerekir.

    * * *

    bunlar, bu şekilde söylendiğinde çok tartışma götürmeyen, pek kimsenin itiraz etmeyeceği şeyler. ancak insanlar sadece zihinleriyle değil, duygularıyla da düşünüyorlar. işler de zaten bu noktada karışıyor...

    url: https://www.facebook.com/…ce/posts/2566747933354321

    yazı dizisinin ikinci bölümü için bkz.: https://www.facebook.com/…ce/posts/2572876882741426

    tema:
    (bkz: islam /@derinsular)
20 entry daha