şükela:  tümü | bugün
  • limbik sistemde bulunan, hipotalamustaki iştah merkeziyle ve parietal lobların vücut imgesiyle ilgili kısımlarıyla bağlantısı olan yapı.
  • bozuk veya zehirli bi şey yediğimizde anında tükürmemize sebep olan beyin bölgesi. hatta öyle bi şey yediğimizi hayal ettiğimizde bile çalışır ve tiksinmemize neden olur. bu mekanizma memelilerde sabit.
    işin ilginç yanı şu; insanlar iğrenç bir olayı (saldırı, katlicam, tecavüz, adaletsizlik, vs) gördüğünde de bu beyin bölgesi çalışıyor ve tiksinti yaratıyor.
    işte tevekkeli değil demek ki, bazı insanlara bakarken boka bakarmış gibi midem bulanıyor, yüzümü buruşturup burnumu çekiyorum.

    insan insular korteksi ahlaksızlık durumlarına da tepki verecek biçimde evrildi. bizim türümüz için adalet sadece analitik zekayla ulaştığımız bir kavram değil. bizim için bir ihtiyaç, neredeyse bir içgüdü adalet. okuduğumuz haberlerin bizi bu kadar derinden mutsuz etmesi normal demek ki.
    tabii bu kişiden kişiye değişir. benim için (ve türümüzün başka pek çok üyesi için) iğrenç olan adaletsizlikken, başka üyeleri için iğrenç olan ve insular korteksi harekete geçiren ramazan günü sokakta birinin sigara içmesi, mültecilerin bizimle aynı haklara sahip olması veya kadınların kimsenin iznine gerek duymadan özgürce yaşaması olabilir.

    insular korteks harekete geçtiğinde ilk uyardığı beyin bölgelerinden biri amigdala. amigdala korku bölgesidir, siz daha ne olduğunu anlamadan korkulacak bi durumda olduğunuzun farkına varıp canınızı kurtarır (siz algılayacaksınız, düşüneceksiniz, karar vereceksiniz, ohooo, o zamana kadar arkanızdaki ayı sizi parçalar yer). yalnız amigdala sadece korkmamıza değil, saldırganlaşmamıza da sebep olur. malum, köpek korkunca ısırır. bazı insanların, kendilerine göre (o kendilerini de içinde büyüdükleri toplum yaratmıştır muhtemelen, etrafından duyduklarının üstüne çok düşünüp bi şey inşa etmemiştir) ahlaksız bir durumla karşılaşınca aniden saldırganlaşmasının biyolojik bir açıklaması var.

    yani şöyle düşünün. yobaz otobüste şortlu kız görünce bu ahlaksızlıktan tiksiniyor. tiksintinin yarattığı korku saldırganlığını tetikliyor ve şortlu kızı etkisiz hale getirmek için tekme atıyor. bu arada yobazın frontal korteksi çalışmadığı için bu durumda beyninin insular korteks ve amigdala gibi daha ilkel kısımlarını full hakimiyet sahibi. frontal korteksin devreye girip, bu yaptığın doğru değil, kendini tut, demesi, diper beyin bölgelerini bastırması mümkün olmuyor. hani kedinin arkasına çaktırmadan salatalık koyarsanız döner çat çat çat vurur ya salatalığa. salatalığın beni sokma ihtimali nedir diye hesap etmez, edemez o an, tırnaklarını geçirip öldürmeye çalışır. yobazınki o hesap, evrimde o noktada bi yerlerde takılı kalmış zaten, analitik zeka gelişmemiş.

    kaynak: (bkz: robert sapolsky)
    https://www.the-scientist.com/…anger-humanity-31434