şükela:  tümü | bugün sorunsallar (1)
  • islami rejimle yönetilen, şu anda çin kontrolünde olan ülke. iş icabı iran'a iki kere gitmek durumunda kaldım. tahran ve meşhed'de kaldım. türk elçiliğindeki çarşaflı bir kadınla şöyle bir diyalog geçti aramızda:

    - iran'ı yanlış tanıtıyorlar. burada kadınlar da bakan da olabiliyor
    + hangi bakan kadın?
    - kadın bakanı

    iran, dünyadaki en berbat ülkelerden birisi. mecbur değilseniz gitmeyin. çantamdaki 4 adet kalem pili şarjör sanarak beni gözaltına alacaklardı ülkeye girerken. tüfekli adamlar koştu lan. neyse ki araya azeri, türkçe bilen bir görevli girdi de durumu izah ettik. x-ray'da şarjör gibi görünüyormuş :) pilleri de geri vermediler bu arada :)

    maymunlar cehennemi. bizdeki islamcılar da çok meraklıdır. kadınlı erkekli bir yere giderken kadınları bekletirler. dinciler bayılır bunlara.
  • şahtan kurtulmak istiyor olabilirdiniz, batı etkisinden ve ekseninden çıkmak istiyor olabilirdiniz, anglo-persian oil companynin ekmeğini sadece ingilizlerin yemesine tepki göstermekte haklıydınız da, ama şahı postaladıktan sonra yerine şeriat kurmak zorunda değildiniz. hoş bunu gariban insanların da istediklerini sanmıyorum ne de olsa biz de alkolden alınan cizye ve festival yasaklarına karşıyız ama bir şey yapamıyoruz, fakat her ne olursa olsun iran'ın mevcut rejimi bağımsızlık mücadelesi, batıya direniş, hele hele solculuk kisvesi altında savunulamaz. hoş bu mollaları iranın başına bela edenlerin başında da eski iran solcuları geliyor ya. kim bilir cesetleri nerede.

    iran mollaları eğer amerikan ve israil istihbaratının ülkelerini karıştırdığını ve yıkmak istediğini, sokağa çıkanların da onlara hizmet ettiğini düşünüyorsa başörtüsü yasağını kaldırıp katil ahlak polisini tutuklayabilir, ahlak polisliği mefhumunu lağvedebilir, insanların vicdanını, giyimini, yiyip içtiğini kurcalamayı bırakabilir. böylece halkın çılgınca isyan etmek için bir sebebi kalmaz, hain mi hain amerikalılar da ülkenizi karıştıramaz. ha diyorsanız ki bunu suriye'de, ırak'ta, yemen'de savaştırdığımız milislere açıklayamayız, bizim varoluş diskurumuz bu; o zaman sıradan insanların hür yaşama isyanını da kabulleneceksin.
  • dünyada islam dininden en çok nefret eden insanlara ev sahipliği yapan ülke.

    yurt dışında tanıştığım iran vatandaşlarının yüzde 80'i islamiyet'ten tam anlamıyla nefret ediyorlar. çok dolular, alenen dine kitaba küfür ediyorlar.

    edit: oha debe'ye girmişim, hamınıza teşekkürler.
  • ne zaman iran'daki yönetimi görsem atatürk aklıma geliyor. 100 sene önce koyduğu vizyona ulaşmak için iranlılar canlarını veriyor bugün.

    maalesef ülke olarak vatan toprağının değerini biliyoruz karış karış kan döküldü ama cumhuriyet'in değerini asla anlamıyoruz. çünkü onu çok rahat elde ettik. iranlılar ise bizim gibi laik bir ülkeye sahip olmak için neler feda etmezdi.
  • * bu aralar ayaklanma eylemleri, çatışmaya dönmüş durumda. bir şehirde silahlı çatışmaların olduğu söyleniyor.

    * her şey, baş örtüsü takmayan bir kadının tutuklanıp öldürülmesi ile başladı.

    * yaklaşık 2-3 aydır gösteriler devam ediyor ve artık kanlı bir evreye girilmiş gibi. göstericiler yakaladıkları devlet görevlilerini ve mollaları linç ediyor. rejim askerleri ve görevlileri, göstericilerin üzerine ateş açıyor.

    * iran rejimi, olayı yatıştırma yerine, göstericileri güçle bastırmayı ve bazı göstericiler hakkında idam kararı almayı tercih etti. ancak bu olayları daha da alevlendirdi.
    - gösteriler, çok şiddetli bastırılıyor. göstericiler çok şiddetli dövülüyor. hatta üzerlerine ateş açılıyor.
    - gözaltına alınanlardan ölenlerin çok olduğu söyleniyor.
    - cenazeler teslim edilmiyor, edilenlerin cenaze törenlerine müdahale ediliyor.
    vs. vs.

    * halk yönetime çok tepkili.
    - kadınlar sokakta baş örtülerini çıkartıyor.
    - esnaflar dükkanları açmıyor.
    - gençler mollaların sarıklarını düşürüyor, aşağılıyor.
    - gösterilere müdahale edenler linç ediliyor.

    * iran ordusu, bu karışıklıklara müdahale etmek yerine azerbaycan ve türkiye sınırında tatbikat yapmayı ve azerbaycan'ı tehdit etmeyi seçti. iran, zengezur koridorunun açılmasını istemiyor. ermenistan'ı destekliyor.

    * abd başkanı biden, geçen haftalarda "iran'ı özgürleştireceğiz" dedi. bunak olduğu için ne demek istedi tam anlaşılamadı ama abd, olaylar büyürse suriye gibi iran'ı da bölmek isteyecektir.

    * iran, her koşulda ermenistan'ı desteklediği için, azerbaycan'ın söylemleri de değişmeye başladı. iran'ın kuzeyinde (güney azerbaycan) 30 milyondan fazla türk yaşıyor. güney azerbaycan lafı azerbaycan tv'lerinde açıkca konuşulmaya başlandı.
  • - kadınların devrim sonrası çarşaf/başörtüsü takma zorunluluğu(tesettür kanunu) getiriliyor.

    resim 1, reddit'e bunu yazan kişi kadının annesi olduğunu devrimden önce ve sonra nasıl değiştiğini söylüyor. annesinin o zamanlarda renkli baş örtüsü takması bile yasakmış. bu renkli eşarp yüzünden ceza alanlar olmuş. günümüzde renkli takan kadınlar var. ayrıca devrim sonrası 100.000 kadın protesto etmek için yürüyüş yapmışlar. 1, 2, 3, 4, 5, 6

    islam fanatikleri yürüyüş yapan kadınlara taş atıyor.

    - şu an iran-abd savaşı konuşurken 1970'lerde iran'la abd çok iyi dostlardı. hatta iran'a giden son başkan jimmy carter'dır. 1, 2, 3.

    - ingilizlerle de iyi dostlardı. pehlevi ailesi londra'ya churchill'ı görmeye gidiyor.

    - kadınların hakları ellerinden alındı. 1977 yılında tahran üniversite'sinde okuyan kadınlar. bu kadınlar devrimden önce yüksek öğrenim görebiliyorlardı. muhafazakar aileler bile çocuklarını şehir dışına gönderme lüksüne sahiptiler. 1976 yılında tahran'da çekilmiş bir alışveriş fotoğrafı. o bok atılan batı'nın ayakkabılarını kadınlar alışveriş yapsak mı etsek mi diye bakınıyorlar. 1976 yılında tahran'da piknik yapan kadınlar. piknik yapmada herhalde türkiye ile yarışırlar. aradaki fark o gün birlikte oturabilen kadın ve erkekler şimdi birlikte oturamıyorlar. kadınlar ayrı bir yerde erkekler ayrı bir yerde. 1977 yılında tahran'da hanımefendiler bir kuaför salonunda. şu an fotoğraftaki gibi bir kuaför salonunda erkek göremezsiniz. kadınlarda kuaför salonundan çıktıklarında başlarını kapatmak zorundalar. 1971 yılında şah pehlevi'nin çevresindeki korumalar. o gün 2500 yıllık iran monarşisinin kutlama yıl dönümü. işte monarşiyi sevmeyen bir kadın şaha yaklaşabiliyor. 1976 yılında tahran'da yürüyen bir kadın. hanımefendinin zarafeti yeter. bu kadını o gün yolda durduramaz, önünü kesemezdiniz. şimdiki iranda ise kadınlar ise dizlerini kapatan bir eşarf üzerine kot giyiyorlar. bu 44 yıl önceki iran'daki bir kadın. devrim gerçekleştiği 8 mart 1979 dünya kadınlar gününde iran kadınları sokağa dökülüp protesto ediyor. ve devrim gerçekleşiyor. 1986 yılında tahran'da gelinlik bakan kişiler burada görüldüğü gibi gelinliklerin hepsi batı tarzı. iran geleneklerinde gelinliği evin içinde giy nasıl giyersen giy önemli değil. ama bu kıyafetlerle sokağa çıkamazsınız. yıl 2005 çekilmiş bir fotoğraf. bugün tahran'a giden bir kadın kafasını kapatmak zorunda. gene 2005 yılında hazar denizinde denize giren kadınlar. denize girerken bile kapanacak. 2006 yılında tahran'da çekilmiş başka bir fotoğraf. çocukta olsa kafası bir şekilde kapanacak. biraz büyüyünce tabi ki o çocukta eşarf giyecek. dışarıdan maç izleyen kadınlar. devrimden önce tabi ki de kadınların spor müsabakalarına, stadyumlara gitmesi serbestti. devrimden sonra kadınlara spor müsabakalarını yasakladılar.

    - 1963 yılındandan devrimin olduğu 1979 yılına kadar yani 16 sene sürgünde olan humeyni devrim olduktan sonra ülkesine dönüp insanları kutsuyor. imamlarla olan telefon konuşmaları kasetlere kaydedilip kaydedilen o kasetlerinde camilerde dinletilmesiyle halkın beynine girmiştir. teknik olarak hiçbir şey yapmadan 16 sene sonra ülkenin tepesine konmuş kişi. size bir yerden tanıdık geliyor mu?

    - 1971 yılında tahran üniversite bahçesinde çekilmiş bir fotoğraf. kadınların hepsi o zamanın modası neyse onu giyiyorlar. mini etekli, modern, zarif kadınlar var. amerikan başkanı eisenhower tahran'a gelmiş ve 3 km boyunca yollara pers kilimleri yerleştirilmiş. 1960'larda lokal salonlarda rock'n roll müzikle kadınlı erkekli dans ediliyor. 1970'lerde tahran üniversitesinde bir grup öğrencinin fotoğrafı. kefal saç kesimlerine dikkat. ispanyol paça modası 1970'lerde iranda. bohemian 70s album kapağı. miss iran 1967. 1960 yıllarında tahran üniversitesi tıp öğrencileri. 1972 yılında çekilmiş modanın elbiseleri. 1971 yılında çekilmiş sekizgen havuzda insanlar eğleniyor. gül toplayan kadınlar. kızlı erkekli piknikler. 60 yıllarda kamera tabi ki bir lüks. kamera gören kadınlar fotoğraf çekilirken gülümsüyorlar. bir yaz aşkı. iyi giyimli bir çift.

    - gene devrim yürüyüşü sırasında bir fotoğrafçı tarafından çekilmiş bir fotoğraf. fotoğraftaki kişinin ismi zarrin mohyeddin. bu fotoğrafta 28 yaşında. fotoğrafkın çekildiğinden dahi haberi yok. yıllar sonra oğlu fotoğrafçının fotoğraf albümü kitabını görüp karıştırırken buluyor. o kadının 1978 senesinde çekilmiş bir resmi. tesettür kanunu istemeyen kadınların ve o fotoğrafın komple hali. o kadın oğlunu ve kızını alarak kanada toronto'ya göç ediyor. pasaporttaki fotoğrafı. o oğlan çocuğu fotoğrafı çeken fotoğrafçıya ulaşıyor annesiyle beraber 40 yıl sonra yeniden fotoğraf çektirtiyor.

    - medeni kanun iran'da erkeğe endekslidir. hamile kadının işten çıkartılmasının cezası yoktur. öyle tazminat falanda yoktur. annelik izni, doğal olarak işten çıktığında alınacak maaş gibi şeyler yoktur kadın için. kanun kadının aile çıkarlarına aykırı davranmaması için kocaya güç verir. kadınla bir erkek aynı profesyonellikte bir iş bulamaz ve çalışamaz. pasaport başvurusu yapamaz, nerede yaşayacağına karar veremez, seyahat edemez ve evin reisi olamaz.
  • sen içeriyi sağlam tutmazsan, insanları böler ve ayrıştırırsan, onları mutsuz kılar ve baskı altına alırsan, emperyalist güçler her yere karışır kardeşim. tarihte olan hep bu. kötü ve yetersiz yöneticiler, batının her tür müdahelesine zemin oluşturmuş. bunu daha kaç örnekle göreceğiz?

    2022'de başörtüsü zorunluluğu ne demek? başörtüsü takmadı diye öldürülmek ne demek?

    sen ülkeni özgürlüklere ve farklılıklara saygı duyarak yönet, refah devleti yarat, adil işleyen bir hukuk sistemi, evrensel standartta bir eğitim sistemi oluştur, insanlarına medeni bir toplumda yaşadıklarını hissettir. her gün tek dertleri sevgilisine alacağı hediye, gideceği diş randevusu, çocuğunun okulundaki veli toplantısı, akşama ne yemek yapmak istediği olsun, o zaman batıda veya doğuda herhangi bir emperyalist devlet sana müdahele edebilir mi? hangi gerizekalı vatandaş böyle bir hayatı bırakıp kendini abuk ihtirasların peşinde perişan eder?

    bir salın insanları artık ya, 21. yüzyılda insanların inancına, hayat tarzına, diline, beğenilerine saygı duyun. anlayın artık, hiç kimseyi tek bir kalıba sokamazsınız, zorla bir şey yaptıramazsınız.
  • islam cumhuriyeti denen soytarılık hak ettiği gibi tepki görüyor, bakalım sonu ne olacak.

    antalya'dan tahran'a giden uçaklar konya'ya kayseri'ye falan inip 20 dakika pistte takılıyor. inen binen yok. maksat uçak bi insin de, tahran'a giden uçak teknik olarak "konya-tahran" veya "kayseri-tahran" görünsün. antalya günah şehri olduğu için cahil ortaçağ beyinliler antalya'ya gidilmesini istemiyor, dertleri o.

    soytarılık derken az bile. islamcılık denen kepazeliğin ne tür bir şey olduğunu 40 yıldır tüm dünyaya gösteriyorlar, o açıdan iyi reklam oldu şahsen memnunum. yine de umarım yakında insanlar biraz nefes alır, mollalar da ağlayarak günlüklerine yazabilir ne istiyorlarsa.
  • 1. trafik kazasında kadın öldürürsen 20 bin dolar (yaklaşık)
    erkek öldürürsen 40 bin dolar cezası var
    hatta tek testisine zarar verirsen erkeğin 20 bin dolar ceza yine var

    2. hijab polisleri mini van araçlar ile geziyor, başı açık veya uygunsuz kıyafeti olanı direkt hapse atıyor. gerisini bilmiyorum

    3. aman kötü olay olmasın nazar değmesin diye tahtaya vurma olayı var

    4. sigaraları çok güzel beee. cigara değil normal sigara

    5. sekuler kesimi fıkır fıkır giyinip üzerine uzun palto alip ev partilerine gidiyor. 20-30 kişi alkol-yemek-dans takılıyorlar. yanlış anlamadiysam bir biraya 270 lira bayiliyorlar

    6. trafik o kadar fena o kadar tehlikeli ki, gelip istanbul'daki dolmuscularin taksilerin tasaklarini tutarsınız.

    7. nevruz çok önemli bir bayram onlar için. bir sürü seremonisi var.

    8. gençler baskıcı rejim yüzünden kendinden geçmiş, kendi demelerine göre %90'i inanmiyor.

    9. üniversiteye girerken kadınlara siyah giyinmek, ruj sürmemek, kırmızı oje olmaması, ultra ekstra kapanma zorunlu.

    10. gençlerin ve orta yaşlıların hiçbir şekilde ülkenin düzelmesine dair umudu kalmamış. ama ateşin fitili yanarsa 60 milyon kişi birden sokaklara dökülecek kadar dolmuş.

    11. lan salak mısınız, bize uyuyorsunuz, bak bizim halimize döneceksiniz haberiniz olsun diyor genç kesim.

    12. gençler kaçmak istiyor haliyle ama pasaport ve vize sorunu ellerini kollarını felaket bir şekilde bağlamış. kara kara düşünüyorlar.

    13. gençlerin hepsi türk görür görmez politika ekonomi siyaset konuşmak istiyor. dolmuşlar, kendi aralarında sıkılmışlar sanırım.

    14. benzin o kadar ucuz ki, halkın kendisi bile garipsiyor.

    15. rüşvet, yozlaşma, siyasilerin armudu hamuduyla yemesi bizimkilere benziyor.

    16. işkence, yoktan yere hapis, ortadan kaldırma vs artık vatandaş illallah etmiş, adalet sıfır (bizim de kötü ama sıfır da değil be iran yanında).

    17. turistlere çok ellesmiyor polisler. hatta hiç ellesmiyor. ama sakat bir durumda aniden hapse atiyorlar. dış işleri bakanları devreye sokmadan da çıkarmak mümkün değil gibiymis. drone ile yanlışlıkla askeri bölgeyi çeken turistler 6-7 aydır hapiste imiş.

    18. türklere sevgi büyük. yolda durdurup kardeşim ihtiyacın bir şey varsa ara diyip numara veriyorlar.

    19. çölü de var, karadeniz gibi yemyeşil bölgesi de... çok şaşırdım, bilmediğim için kendime kızdım.

    20. temmuzda gelen turistle mal mısınız bu sıcakta gelinir mi diyorlar.

    21. afgan ve ıraklı mülteci sorunu var. bizimki gibi değil, daha soft.

    22. çalışkan bir millet değil. mesai saati olarak bizim yarimiz kadar çalışıyorlar. genel olarak gevşekler diyebiliriz. kafalar hep kısa yoldan zengin olmaya gidiyor. devrim sonrası çalışarak para kazanma fikri ölmüş.
  • yaklaşık 4 aydır çalıştığım ülke. içeriden bakınca durum biraz daha net bir şekilde görülebiliyor. tabii 80 milyonluk ülkenin tamamını görüp tanıdığımı söyleyemem ancak gördüğüm ya da çevremdekilerden edindiğim bilgilerle bazı şeyleri söyleyebilirim.

    ilk olarak bu dini yönetime ve yöneticilere olan inanç çok çok düşük. o kadar düşük ki kendi aralarında komplo teorileri dolaşmaya başlamış artık. mesela ülkenin şu anki dini lideri olan hamaney'in öldüğünü ve onun yerine ona çok benzeyen birinin geçirildiğini düşünenler var. buna kaynak olarak da hamaney'in sakat olan bir kolunun (soldu yanlış hatırlamıyorsam) bazı videolarda sağ olarak görünmesi. yani normal şartlar altında sol kolunu hareket ettirememesi gerekirken sağ kolunu ettiremiyor videoda. tabii bu çok basit bir video manipülasyonu olabilir ancak buna inananlar var bir hayli.

    bir diğer örnek ise çok daha uç. covid-19'u iran'ın çıkarmış olabileceğini söylüyorlar. buna kaynakları ise covid salgını patlak vermeden hemen önce iran'da insanların zamlar ve fakirlik sebebiyle sokaklara çıkıp eylem yapması gösteriliyor. yani bu arkadaşlara göre iran yönetimi, kendilerine karşı çıkan bu eylemlerden kurtulmak için virüs yaydı piyasaya.

    bir diğer inanış ise 15 temmuz'da rte'nin iran'ın urmiye şehrine geldiği, burada saklandığı yönünde. ayrıca yine rte'nin halkı sokaklara çağırmasını ve camilerden sela okutması tavsiyesini de iran yönetiminin verdiğine inanıyorlar. niye bu şekilde düşünüyorsunuza kaynakları ise "tam bizimkilerin yapacağı iş" oluyor.

    amerika'nın uyguladığı ambargolar ise halkın ve ülkenin belini bir hayli büküyor. paranın satın alma gücü düşük, enflasyon ve işsizlik yüksek. ben, hiç meyletmedim zaten hiç gerek de kalmadı ama rüşvetin çok fazla olduğu söyleniyor.

    sosyal yaşam olarak iran denilince kafalarda oluşan imajla ise pek uyuşmuyor. kadınların çarşaf giyinme gibi bir zorunluluğu yok. hatta çarşaflı gördüğüm kadın sayısı çok çok az.

    kadınlar, ortalama bir anadolu şehrindeki gibi giyiniyor zorunlu örtünmelerini es geçersek. örtünme şekilleri ise hani zengin cenazelerinde kadınların örtünme şekli olur ya, o şekilde. zaten iran uçağına bindiğinizde fark ediyorsunuz; kadınların çoğu, uçak artık piste indiğinde başını örtüyor.

    ancak tabii bu, kadınların üstünde baskı olmadığını söylemek mümkün değil.

    benim bulunduğum şehirde azeri türkü nüfusu yoğun ve sert bir milliyetçilik var. genelde bu durum nasıl bilmiyorum, belki benim çevremdekiler öyledir ama adamlar, kürtlere karşı mhp il binasından çıkmış gibi. görüşler çok sert. van'a geçtiğimde kürt bir taksicisi dayıyla konuştuğumda kürtlerin de azeri türklerine karşı böyle bir tutumu olduğunu gördüm. birbirlerinden pek fazla hazzetmiyorlar.

    tabii birçok olumsuzluğa rağmen ırak gibi suriye gibi afganistan gibi iç savaşa, çatışmalara sürüklenmiş değiller. derli toplu, hayatın bir şekilde normal seyrinde devam ettiği bir ülke.
hesabın var mı? giriş yap