şükela:  tümü | bugün
  • o uzun deniz yolculuklarina cikip da disleri dokulen adamlar dogrudur bir yere kadar, ama ingilizler buna da bir cozum bulmuslardir vaktinde.

    simdi, limon'un kucugu, minicigi, ufacigi olan lime adi verilen nesneler, fici fici gemilere doldurulur, seyahatlerde her denizci gunde bir tane (veya iki gunde bir tane filan) tuketirlerdi.

    bu yuzden bu gemicilere limey adi verilmistir daha sonradan. nasil ingilizler, amerikalilar icin, amerikan ic savasindan kalma yankee sozunu kullaniyorlarsa, amerikalilar da ingilizler'e limey derler. biz de seviniriz, cunku sonunda iskorbut olmamislardir (nasil bagladim sonunu ama?).
  • c vitamini eksikliginden kaynaklandigi, 1747 yilinda dahi doktor james lind tarafindan tespit edilmis hastalik.
    bu doktor dostumuz, gemisinde bulunan sikayetleri ve belirtileri benzer olan 12 denizcisini tedavi etmek icin kollarini sivar ve bunlari basaltindaki revire yatirir. yatirilanlarin hepsine kuvvetli bir hasta menüsü belirler, buna ilaveten 12 hastayi ikiserli gruplara ayirir ve bu 6 gruba tamamen farkli gida ve ilaclari duzenli olarak vererek reaksiyonlarini gözlemler, notlar alir. diger hastalarda bir iyilesme olmazken portakal ve limon yedirdigi iki denizci 6 gün sonra iyilesir ve görevlerinin basina dönerler. lind`in tüm bu calismalarina, notlarina ragmen ingiliz donanmasi ancak 50 yil sonra iskorbüt illetine son verebilmistir.
  • ce vitamini eksikliğiyle kendini gösteren, halsizlik ve dişetlerinin çekilmesiyle kendini gösteren hastalık. uzun deniz yolculuklarında mürettebatın en büyük sorunuydu. nedenleri anlaşılınca, tayfalara limon verilerek önlenmiştir. ayılana gazoz, bayılana limon lafının bu olaydan sonra çıktığını sanmıyorum ama, o zamanlar gazoz yoktu çünkü.
  • c vitamini eksikliginin sebep oldugu hastalik. dislerin dökülmesi en bilinen belirtisidir. eski zamanlarda okyanus asiri seyahat eden denizcilerde sik rastlanir imis...
  • james lind bu hastalığın c vitamini eksikliğinden dolayı ortaya çıktığını bulmuştur ancak ingiliz donanması bu veriyi uzun süre göz ardı etmiştir. bunu kendi mürettabatında ilk uygulayan kişi ingiliz denizci james cook'tur.
    james cook bu hastalığın ortaya çıkmasını engelleyen c vitamini kaynaklarını, mürettebatın menüsüne ekleyince, o dönem denizciliğinde bir çığır açmıştır. ingiliz denizcileri bu hastalığa yakalanmamak için bolca yeşil limon (lime) tükettikleri için limeys olarak adlandırılmaktaydılar.
    james cook, iskorbütün üstesinde gelebildiği için avusturalya ve çevresine ingiliz devleti adına kolonileştirme herekatına girişebildiği ve buradaki yerli halkın bunun sonucunda büyük bir soykırıma ve aşağılanmaya maruz kaldığı söylenmektedir.
    lind insanlık adına güzel birşey buluyor ancak, bulduğu şey bulunduğu yerden binlerce kilometre uzaktaki olaydan haberi bile olmayan insanların hayatlarını tamamen alt üst ediyor.
    (bkz: kelebek etkisi falan)
  • eskiden uzak mesafelere sefere çıkan denizcilerde görülen ve c vitamini eksikliğinden meydana gelen ölümcül hastalık. ölene kadar büyük ızdırap çektirip adamların simalarının tanınamayacak gibi değişmesine sebep olurmuş.
  • skorbüt : c vitamini eksikliğinin neden olduğu bir hastalıktır. daha ziyade 5-6 ay süreyle yeteri kadar c vitamini alamayan çocuklarda ortaya çıkar. hastada dermansızlık, zayıflama, ve kanamalar görülür. yaraların iyileşmesi gecikir, diş etleri şişer ve mikrobik hastalıklara yakalanma ihtimali artar. küçük çocuklara her gün 4 çorba kaşığı taze sıkılmış portakal, limon veya greyfurt suyu verilirse, skorbüt olmaları önlenmiş olur. sutereside skorbüte karşı faydalı olmaktadır.
  • beslenmeyle ilgili eski zamanlardan kalma kutsal hikayelerden birinde; ingiliz denizcilerin gemilerdeki taze meyve ve sebze eksikliğinden ötürü iskorbüt adı verilen hastalığa kapılmaları ve bunun sonucunda dişeti kanaması ve vücutta kolay çürük oluşumu gibi belirtiler nedeniyle korkunç acılar çekmesi konu edilmiştir. elektrikli soğutma yönteminin keşfedilmesinden önce denizciler için en ideal yemek bir parça ekmeğe eşlik eden tütsülenmiş ve kurutulmuş etlerdi. ayrıca denizde yaşayan erkeklerde bu durum berbat denebilecek beslenme eksikliklerine yol açıyordu ve ilginçtir ki tüm denizciler bu sorundan eşit derecede etkilenmiyordu.
    artık turunçgil meyvelerinin c vitamini bakımından zengin olduğunu biliyoruz; böylece çoğu insan bu denizcilerden bazılarının karşılaştığı besleme bozukluklarını başarıyla önleyebilmektedir. o dönemde denizcilerini tek bildiği şey; misket limonu ve limonun dişlerinizin dökülmesini önleyebileceği ve diğer iskorbüt belirtilerini uzak tutabileceğiydi. işin tuhafı bu gemilerdeki fareler aynı sorundan muzdarip değildi. bu kemirgen bahriyelilerle mücadele için, güvertede tutulan kedilerde de bir sorun görülmüyordu. peki ama neden?
    karıncayiyenden zebraya kadar pek çok memeli kuzenimizin vücudunda doğal yollardan c vitamini üretebilen genlerin aktif kopyaları bulunur. fakat insanlar (ve insanların yanı sıra yalnızca kobay fareleri)metabolizmada doğuştan kaynaklanan genetik bozukluk nedeniyle bunu başaramaz.bu nedenle ihtiyacımız olan günlük c vitaminini tamamen beslenme düzenimize bağlı olarak alırız.
  • çoğunlukla eski dönemlerde uzun seferler yapan denizcilerde görülen c vitamini eksikliğine bağlı hastalık.

    halsizlik, kanamalar (kapanmış yaraların tümünün açılması dahil), dişlerin dökülmesi, psikolojik sorunlar gibi belirtileri vardır, tedavi edilmezse acılar içinde korkunç bir ölümle sonuçlanır.