şükela:  tümü | bugün
  • ankara demokratik yüksek öğrenim derneği (adyöd) ile birlikte, 12 mart sonrası dönemde kurulan ilk devrimci gençlik örgütlenmelerinden biridir istanbul yüksek öğrenim kültür derneği (iyökd). 1973 kasımı'nda, türkiye sosyalist işçi partisi (tsip) taraftarınca kurulan iyökd'nin ilk döneminde bir örgütlü taban hareketinin varolduğu söylemek güç. iyökd'nin hareketli ve müdahaleci olarak adlandırılabilecek dönemi, derneğe katılarak "devrimci muhalefet" isimli bir blok oluşturan "cephecilerin" (ya da "kurtuluşçu"; thkp-c ve thko sempatizanları) 1974'te gerçekleştirilen 1. kongrede çoğunluğu ele geçirmesinin ardından başlar. istanbul'daki tüm fakültelerde akademik haklar ekseninde örgütlenen iyökd'liler bu bir kaç yıllık dönemde pek çok kampanya örgütler -"özerk üniversite", "nato'ya hayır" gibi. yine bu süreçte, cephe taraftarlarının etkinliği nedeniyle oluşan ideolojik tartışma ortamında dernekteki tsip'liler ayrılarak genç sosyalistler birliği (gsb), tikkocular ise devrimci gençlik birliğini (dgb) kurarlar.

    derneğin yönetim kurulu, 1975 baharı'nda "gizli örgüt kurma" suçuyla yargılanır ve dernek kapatılır. bundan sonra istanbul yüksek öğrenim derneği (iyod), ankara yüksek öğrenim derneği (ayod) ve erzurum yüksek öğrenim derneği (eyod) kurulacaktır. hareketin daha sonraki evrimi için:

    (bkz: dev-genç)
  • 1973’de istanbul üniversitelerinde okuman devrimci öğrenciler, merkezi bir örgütlenme ihtiyacı içinde farklı yüksek okullardaki devrimci çevreler arasında bir tartışına süreci başlattılar. 12 mart öncesi
    gençlik hareketinde yer almış öğrenciler 12 mart koşullarının henüz bütünüyle ortadan
    kalmadığını, legal bir örgütlenme olanağının bulunmadığını savururken, eski örgütlenmelerden arta kalan unsurlar da yasal örgütlenmenin devrimcileri "deşifre edeceği" gerekçesiyle bu çabayı soğuk karşılıyorlardı. daha çok 12 mart sonrası devrimci mücadeleye katılmış devrimci
    öğrencilerce kasım 1973’de kurulan bu derneğin ilk yönetimi gençlik içinde ortaya çıkmış olan sosyalist perspektif farklılıklarının hemen hepsini içinde barındıracak biçimde oluştu. bu
    bileşim, geçiş sürecinin tipik bir özelliğiydi demek dışında kalan tek grup devrimci gençlik birliği (dge) içinde örgütlenmiş tiikp yanlılarıydı. bu grup herkesi birleştirici "anti-faşist, anti emperyalist" olmak ilkesini yurtseverlik ölçüsü olamayacağından reddediyor, gençlik örgütünün temel mücadele hedefleri arasında sosyal emperyalizmin de olması gerektiğini ileri
    sürüyorlardı. iyökd genel başkanı alışan özdemir 18 kasım 1974'df yayın hayatına başlayan ileri dergisinde yayınlanan yazısında derneğin ilkelerini şöyle sıralıyordu: anti-faşist, anıiemperyalist olmak, gençliğin acil talepleri uğruna mücadele etmek, anti-reformist olmak,
    halkların kendi kaderlerini tayin hakkını savunmak, anti şovenist olmak,
    demokratik merkeziyetçiliği savunmak, geçmişin mirasına sahip çıkmak, emekçi, öğrenci ve çeşitli milliyetlerden gençliğin tek bir örgütte toplanmasını savunmak, halktan soyutlanmamak, dünya gençliği ile dayanışma, örgütsel bağımsızlığı titizlikle korumak, devrimci görüşün gençlik üzerinde egemen olması için çalışmak.