şükela:  tümü | bugün
  • erken cumhuriyet doneminin buyuk olaylarindan biri. konu hakkinda daha fazla bilgi almak icin : (bkz: kurt kanunu) (bkz: uc aliler mahkemesi) (bkz: ziya hursit)
  • atatürk'ün yapacağı gezinin bir gün ertelenmesi sonrasında tetikçileri sakız adası'na kaçıracak olan balıkçının vicdanının el vermemesi üzerine tetikçileri ele vermesiyle ortaya çıkan suikast girişimi. adnan adıvar'ın da bu suikast de geçmektedir. her ne hikmetse tam o günlerde fransa'ya kaçmıştır.
  • zamanında bir dönem ödevi hazırladığım ve gayet ilginç bir olay örgüsü içermesi itibariyle mutlaka okunup araştırılması gerektiğini güşündüğüm ataürk'e kemeraltı'nda yapılması planlanmış suikasttır.sadece girişim olarak kalmıştır.suçlu bulunanlar yanlış hatırlamıyorsam idam edilmişlerdi.
  • refet bele, ali fuat cebesoy, kazım karabekir de bu olay kapsamında sorgulanıp serbest bırakılmışlar ama pek tabii politik mevkilerini kaybetmişlerdir.

    mustafa kemal'in politik ve ideolojik rakiplerini pasifize etmesinde şeyh sait isyanı ile birlikte büyük rol oynamıştır bu suikast girişimi.
  • suikast girişimi, suikastçıları girit’e götürecek olan ve kaynaklarda giritli şevki ya da motorcu şevki olarak geçen balıkçının "vicdan azabı ya da korku duyarak" olayı ihbar etmesiyle "engellenmiştir". tarih böyle diyor ya neyse.

    tarihî hadisede, ziya hurşit’in de bulunduğu suikastçılar silâhlarıyla birlikte yakalanmıştır. kurulan istiklal mahkemesi, yakalananları (ve de konuyla alakası olmayanları) idama mahkum etmiştir. 14 temmuz 1926'da ziya hurşit, laz ismail, gürcü yusuf, çopur hilmi, şükrü bey, ayıcı arif, hatko ismail canbulat gibi isimlerle toplam 13 kişi idam edildi.

    atatürk, “benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır; fakat türkiye cumhuriyeti ilelebet pâyidâr kalacaktır.” sözünü bu hadiseden sonra söylemiş; ve bütün derdini yine böyle bir olaya maruz kalmadan anlatmak için nutuk adlı eserini kaleme almıştır.

    giritli şevki olayı şu şekilde anlatmaktadır sonraki sorgusunda:

    "...15 haziran 1926 günü valilik binasına koştum. amacım o zamanın valisi kazım paşa [kazım dirik] ile görüşmekti. çünkü ziya hurşid ve arkadaşları, mustafa kemal paşa'nın izmir'e geleceği gün yapılacak suikasta yardim etmemi teklif etti; kabul ettim. eski milletvekili ziya hurşit, gürcü yusuf ve çopur hilmi benim evimde toplandılar. bir defa da tikveşli idris'in evinin bahçesinde görüştük. bunlar, paşa'nın izmir'e geliş gününde kemeraltı'nda dört yol ağzındaki gaffarzade oteli'nde ve altındaki berber nuri'nin dükkanından tabanca ve mermilerle saldıracaklardı. suikasttan sonra da otomobil ve benim motorumla adalara kaçacaklardı...."

    ancak gazi'nin bindiği tren gecikir bu gecikme anından faydalanan giritli şevki durumu "çözer".

    ittihatçıların tasfiyesi için ne güzel bahanedir.
  • olmayan bir suikast girişimidir ve sonucunda kurulan mahkemelerle cumhuriyet ilanı sonrası yönetimdeki, bürokrasideki ittihatçıları tasviye etme aracına dönüşmüştür. sorgulamalarında suikastle ilgili şeylerden çok siyasetle ilgili sorular sorulmuştur ve ittihatçı kadroların tasviyesi neredeyse tamamlanmıştır.
    bu olay tarihimizdeki büyük "başka türlü göstermelerden" biridir.
  • daha önce de milli mücadele sırasında ingilizler mustafa sagir adında bir hintli eliyle atatürk'ü öldürmek istemişler, fakat plan meydana çıkmış ve sagir idam edilmişti.(1921) daha sonra yunanistan'daki ermeni komitacıları tarafından görevlendirilen manok manukyan idam edildi.(1925) 1926'da suikast 3 milletvekili tarafından örgütlendi: ziya hurşit, şükrü ve arif. atatürk'ün 15 haziran'da izmir'i ziyareti sırasında , kemeraltı'nda otomobiline bomba ve tabancalarla saldıracak olan suikastçiler, daha sonra giritli şevki'nin motoruyla sakız'a kaçacaklardı. atatürk'ün ziyareti birgün gecikince, şevki suikasti haber verdi. 1927'de sisam'dan gelen hacı sami ve arkadaşlarının bir suikast girişimi başarısız oldu. çerkez ethem in arkasında olduğu sanılan suikast teşebbüsü ise suriye sınırında yakalanan 5 kişilik çete ile ortaya çıktı. (ekim 1935)
  • (bkz: ayici arif)