şükela:  tümü | bugün
  • plütonizmin kurucusudur.
  • jeolojide süperpozisyon kuralını ortaya atmıştır.

    genç tabaka üstte, yaşlı tabaka altta meselesi.
  • modern jeoloji'nin babası kabul edilen, bir bilim dalı olarak ortaya çıkmasını sağlayan ve üniformitarianizm prensibini kuran iskoç jeolog. 1726-1797 yılları arasında yaşamıştır.

    içinde bulunuğu dönemde, dünya'nın 6.000 yıl önce oluştuğu ve kayaçlarda gözlenen fosillerin de "büyük tufan" sırasında ölmüş hayvanların kalıntıları olduğu görüşü geniş çevrelerce kabul görüyordu. bu görüş; james ussher adlı, 17. yüzyılda yaşamış irlandalı bir başpiskoposun incil'de yer alan olayları kullanarak yaptığı kronolojik hesaba dayanıyordu. öyle ki, gün ve saate kadar tarih vermişti: 22 ekim milattan önce 4004, akşam saat 6, bir cumartesi günü.

    hutton'ın, 1788 yılında, iskoçya'nın doğu kıyısında bulunan siccar point'e yaptığı gezinti, "deep time" kavramının doğmasında, yaygın kabul gören zaman algısının bütünüyle değişmesinde ve kendisinin üniformitarianizm prensibini kurmasında etkili oldu.

    hutton; birbirinden belirgin ve dalgalı bir uyumsuzluk yüzeyi ile ayrılmış, iki farklı renge ve duruşa sahip litoloji gözlemledi. altta yer alan gri renkli şeyl tabakaları dik konumdayken, hemen üstündeki kırmızı kumtaşı tabakaları ise yataya yakın konumdaydı.

    hutton'ın o an gördüğü, 65 milyon yıllık bir zaman boşluğuydu. ilksel yataylılık prensibi gereği yatay olarak, eski bir okyanus tabanında çökelen gri renkli tabakalar doğadaki ölçülemeyecek kadar müthiş kuvvetlerin etkisiyle yükselime uğramış, dik bir duruş kazanmış ve kara hâline geldiği için de başından uzun bir erozyon dönemi geçmişti. daha sonra bölgenin yeniden deniz hâlini almasıyla beraber de uyumsuzluk yüzeyinin üstünde gördüğü kırmızı kumtaşları çökelmişti. gördüğü mostranın günümüzdeki konumuna gelmesi için bir yükselim döneminden daha geçmiş olması açıktı.

    sedimantasyon ve erozyon gibi süreçlerin oldukça yavaş işlediğinin bilincinde olan hutton, tüm bu süreçler için çok uzun zaman ölçekleri gerektiğini anlamıştı. kayıkla yapılan bu gezintide kendisine eşlik edenlerden biri olan john playfair, bugün "hutton's unconformity" olarak bilinen bu görkemli açısal uyumsuzluk mostrasına dair şöyle yazacaktı:

    "...the mind seemed to grow giddy by looking so far into the abyss of time..."

    hutton ise bunu "theory of the earth" adlı kitabında şöyle belirtecekti:

    "we find no vestige of a beginning – no prospect of an end."

    buradan hareketle sağlamlaştırılan uniformitarianizm görüşünün temel özeti "the present is the key to the past" şeklindedir. yani, "günümüz geçmişin anahtarıdır". bugün gözlemlediğimiz volkanizma, faylanma, aşınma, sedimantasyon, flüvyal aktivite gibi tüm jeolojik olaylar geçmişte de aynı şekilde meydana gelmişlerdir. dolayısıyla bugün bu süreçleri çalışarak geçmiş kolaylıkla aydınlatılabilir.

    james hutton, charles lyell'ı ve dolaylı olarak da charles darwin'i etkilemiştir.

    not: süperpozisyon ilkesini ise nicolas steno keşfetmiştir.

    *** ileri okumalar ***

    1)http://www.edinburghgeolsoc.org/…et_siccarpoint.pdf
    2)http://www.amnh.org/…the-founder-of-modern-geology/
    3)https://en.m.wikipedia.org/wiki/uniformitarianism
  • dünyanın bugünkü şekline gelmesinde volkanların, depremlerin etkili olduğunu söylemiş ve dünyanın günümüzdeki şeklini alması için gereken zamanın kutsal kitaplarda öngörüldüğü gibi 6000 yıl olamayacağını ifade eden ilk bilim insanlarından birisidir.
    hutton'ın yazdığı kitap pek berrak bir dile sahip değildi ve oldukça ağırdı. fikirleri o dönem bir arkadaşı olan (bkz: john playfair) olmasaydı muhtemelen unutulacaktı. playfair, 1802 yılında yayımlanan (bkz: illustrations of the huttonian theory of the earth) kitabıyla hutton'un çalışmasını kolay anlaşılır bir halde sundu.

    ayrıca dünyanın yaşı ile ilgili tartışmalarda şu sözü oldukça ünlüdür:

    ''bir başlangıç için hiçbir işaret, bir son için hiçbir ihtimal bulamıyoruz''