şükela:  tümü | bugün
  • kendisi tarafindan dun itiraf edilmis olup; 21 ekim 2019 kanada federal seçimleri oncesi tokat gibi carpmistir.

    turkiye'de basina ne kadar yansiyor bilmiyorum ama buralar bir hayli hareketli. yasananlari bilmeyenler icin en bastan alarak, aktarmaya calisacagim. entry gereksiz uzun olabilir, cayinizi, kahvenizi alip gelin.

    olay kanada basbakani justin trudeau, kanada eski adalet bakani ve bassavcisi jody wilson-raybould ve montreal, quebec merkezli bir muhendislik sirketi olan snc-lavalin arasinda geciyor.

    oncelikle firmadan baslayalim.

    snc-lavalin; 2018 yilinda en yuksek kar aciklayan kanada sirketi olmasinin yaninda, 50 binden fazla calisani olan, 50'den fazla ulkede ofisi bulunan ve 160'dan fazla ulke ile is yapan devasa bir sirket. internet adresine suradan ulasabilirsiniz.

    gelelim eski adalet bakani ve bassavci jody wilson-raybould'a.

    her sey 1971 yilinda vancouver'da dogan bu ablanin aksiyon almasiyla basliyor. 2015 yilindan 2019 yilina kadar trudeau'nun kabinesinde gorev yapan jody, 12 subat 2019'da istifa ediyor. istifa anina gidelim. 8 şubat 2019'da, hükümete yakın kaynaklar; basbakanlık ofisi'nin, wilson-raybould adalet bakani ve bassavcı iken snc-lavalin'in devam eden kovusturmasıyla ilgili olarak baski yapip, etkilemeye çalistigini iddia etti. iddialar sorulduğunda, justin trudeau, basinda cikan hikayenin yanlıs oldugunu ve davayla ilgili wilson-raybould'u asla "yonlendirmedigini" soyledi. wilson-raybould ise avukat-muvekkil imtiyazına isaret ederek konu hakkında yorum yapmadi ve 12 şubat gunu trudeau kabinesinden istifa etti. trudeau istifasini beklemedigini ve son gorusmelerde yaptiklari konusmalarin olumlu olmasina ragmen aldigi karar sonrasi hayal kirikligi yasadigini soyledi. wilson-raybould'un istifasindan sonra trudeau; hukumetinin tum kurallara uydugunu, isini düzgün bir sekilde yerine getirdigini ve hukumet icindeki herhangi birisinin - eski genel avukat da dahil olmak uzere - baskida bulunmadigini belirtti. karar etik komiserinindir* dedi. neyse bu kadar edebiyat yeter. meraklisi icin o gunden bir videoyu da suraya birakip; justin'e gecelim.

    tanimayan yoktur ama cok kisa basbakan'a da deginelim.

    tam adi justin pierre james trudeau. 2013 yilindan beri liberal parti baskani olmasinin yaninda; 2015 yilindan gunumuze de kanada basbakan'i olarak gorev yapmaktadir. eski basbakan pierre trudeau'nun oglu ve ayni zamanda joe clark'tan sonra en genc ikinci kanada basbakan'idir. bu aralar keyfi pek yerinde degil. secime yaklasik 2 ay kala, durumlar limoni.

    karakterleri tanittiktan sonra hadiseye gecebiliriz.

    19 subat 2015: libya’da devletten ihale almak icin rusvet kullandığı iddiasıyla montreal merkezli muhendislik ve insaat sirketi snc-lavalin’e yolsuzluk ve dolandiricilik suclamalarinda bulunuldu.

    17 eylul 2018: trudeau ve wilson-raybould, snc-lavalin davasi icin ilk defa bir araya gelip, konu ile alakali toplanti yapildi.

    18 eylul 2018: snc-lavalin temsilcileri; kanada’nin en kıdemli kamu gorevlisi olan michael wernick ve maliye bakani bill morneau ile “adalet ve kanun yaptirimi" dahil olmak üzere sorunları görüşmek icin bir araya geldi.

    21 eylul 2018: kurumsal suclara yonelik duzeltme yasal olarak yururluge girdi.

    9 ekim 2018: savcilik yaptigi yazili bildirimde; snc-lavalin sirketini "kurumsal suclara yonelik duzeltme" kapsaminda degerlendirmeyecegini, bunun icin herhangi bir pazarlik gorusmesi dahi yapilmayacagini acikladi.

    11 ekim 2018'den 19 kasim 2018'e kadar olan surec: bu surecte snc-lavalin ile basbakanlik yetkilileri tam 3 kez bir araya geldi. konu tabi ki "adalet ve kanun yaptirimi"

    ve kitaplarda anlatilacak olan tarih 7 subat 2019: adi aciklanmayan bir kaynak, trudeau ve yardimcilarinin snc-lavalin dosyasi icin wilson-raybould'a baski yapmaya calistigini ve konunun kapanmasini istedigini soyledi.

    cok degil sadece 4 gun sonra, 11 subat 2019: kanada etik komisyon uyesi mario dion konuyla ilgili sorusturma baslatildigini acikladi.

    12 subat 2019: jody wilson-raybould istifa etti.

    18 subat 2019: basbakan'in -tabiri caizse- sag kolu gerald butts istifa etti.

    20 subat 2019: basbakan yaptigi basin aciklamasinda etik kurulunun gercekleri aciklayacagini ve herhangi bir suphesinin olmadigini soyledi.

    27 subat 2019: wilson-raybould, adalet komitesine taniklari ve kanitlarini sundu. onemli liberallerin kendisini savcilik yoneticisinin kararını gecersiz kilma yonunde baskilamaya calıstiklari soyledi. buradan izleyebilirsiniz.

    4 mart 2019: hazine kurulu baskani jane philpott istifa etti.

    8 mart 2019: federal mahkeme, snc-lavalin'in "kurumsal suclara yonelik duzeltme" kapsaminda degerlendirilme talebini reddetti.

    18 mart 2019: ulkenin en ust burokrati michael wernick, kamuda verdigi 38 yıllik hizmetten sonra nisan ayinda emekli olmayi planladigini duyurdu.

    29 mart 2019: jody wilson-raybould'un snc-lavalin'deki michael wernick ile aralik 2018'de yaptigi 17 dakikalik telefon gorusmesinin gizli kaydi yayinlandi. buradan ulasabilirsiniz.

    29 mayis 2019: quebec hakimi snc-lavalin'in yargilanmasi icin yeterli deliller oldugunu ve bu yonde adim atilmasini emretti.

    1 agustos 2019: snc-lavalin'in hisse senetleri son 15 yildaki en dusuk seviyelerine geriledi. sirket ikinci çeyrekte 2,12 milyar dolarlik net zarar acikladi.

    ve dun, 14 agustos 2019: mario dion 60 sayfalik rapor yayinladi. rapordaki en kritik cumle su: "kanitlar, ya dogrudan ya da kendi yonetimindeki kisilerin eylemleri yoluyla, sayin trudeau'nun, bassavci'yi etkilmek istedigini ve bircok yolu denedigini gosteriyor." dedi. bu aciklamadan kisa bir sure sonra basbakan'da olayi itiraf etti ve soyle dedi; "her seyin sorumlulugunu ve etik kurulunun yayinladigi raporu kabul ediyorum." bu 10 kelimeden olusan cumle belki de kanada tarihinin en onemli cumlesi olabilir. durun daha bitmedi. sonrasinda ise sunlari soyledi; "kimse benden ozur dilememi beklemesin. tek amacim kanada ekonomisini korumakti". su cumleler; kanada tarihi ve siyasi gecmisi ile asgari bilgiye sahip olan sahsimi bile sok etti. aciklamanin tamamina buradan ulasabilirsiniz.

    hadisenin, hukumet tarafindan yarattigi sonuclar; bassavci jody wilson-raybould'un istifasi, hazine baskani jane philpott'un liberal yonetim kurulundan cikarilmasi, basbakan'in sag kolu gerald butts'in istifasi, ust duzey burokrat michael wernick'in emekli olmasi ve secim oncesi kaybedilen oylar.

    secime yaklasik 2 ay kaldi. bu surecte neler olacak gorecegiz. fakat gorunen su ki; muhafazakarlarin oylari hizla artarken, liberallerin oyu ise ciddi bir dusus yasiyor. takim tutar gibi parti tutmayan kanada halki, tepkisini hic beklemeden gosteriyor gibi. tabi bu durumun turkleri etkileyecek en onemli kismi; gocmenlik. muhafazakarlarin gocmenlere bakis acisi -genellikle- liberaller kadar sicak olmuyor. o yuzden express entry olsun diger gocmenlik yollari olsun, secim sonrasi radikal degisikler olabilir.

    oldukca objektif giden bir entry'nin kapanisini biraz subjektif bir dusunce ile bitireyim. hukumette bir degisim beklemiyorum. ama olasi bir hukumet degisikliginde; avam kamarasi'nin toplanmasi, karar alinmasi, supreme court'tan gecmesi, kralice'ye gitmesi vs. derken olumsuz bir gocmenlik karari alinmasi halinde bile 2020 yilinin ikinci ceyregine kadar herhangi bir resmi adim beklemiyorum. eger boyle bir dusunceniz varsa; siz yine de elinizi cabuk tutun.

    kaynak-1 kaynak-2 kaynak-3 kaynak-4

    duzeltme: imla.
  • affedersiniz ama sikerler öyle etik kuralı. benim adını daha üniversiteyken duyduğum üç beş mühendislik şirketlerinden biridir snc lavlin. dünya çapında lider mühendislik şirketlerinden birinin ortadoğuda iş yaparken ona buna rüşvet vermesi nedeni ile bitirilmesini engellemek için etik kuralları çiğnemek gerekiyorsa çiğnenir.

    snc lavalin lan boru değil. para cezası ver. zaten kurumda o dönemden yönetimde kalmış kimse yok. 10 yıl mı ne iş verilmeyecekmiş. o kadar know how silinip gidecek. volkswagen abdde satmak için testlerde çakallık yaptı diye alman adalet bakanı şirketi bitirme kararı verse merkel etik olmaz karışmam der mi? yıkarlar ortalığı.

    trudeau doğru olanı yapmıştır. etik kuralı çiğnediyse bile çok haklı nedenlerle çiğnemiştir. oy verebilsem sırf bu yüzden oy veririm. bu arada jody hanım pozisyonu gereği ne yapması gerekiyorsa yapmıştır. ona da laf yok. ama aynı şekilde trudeau da ne yapması gerekiyorsa yapmıştır. eşini dostunu kayırıyor olsa o zaman skandal olurdu. asıl sorun adalet bakanlığının görev ve sorumluluk tanımında. yoksa herkes haklı.

    edit: yukarıdaki entryde pek açıklanmamış ama jody wilson raybould bu anlaşmazlık sonrası görevinden alınıp başka bakanlığa atanıyor. aylar sonra bu olayı basına sızdırıyor. e böyle bir şey olduysa neden istifa etmedi soruları sonrası istifa ediyor.