şükela:  tümü | bugün
  • kades anlasmasi adındaki, dünyanın bilinen ilk yazılı anlaşmasına sebep olan savaş.
  • hitit kralı muvatalli ile mısır kralı ramses arasında geçen ve sonucunda iki tarafında birbirlerine kesin bir üstünlük sağlayamamakla birlikte daha çok hititler'in istediğini aldığı savaştır. hitit askerlerinin savaşı unutup yağmaya başlaması hititleri mutlak bir zaferden alıkoymuş, bunu fırsat bilen ramses son bir hamle yaparak ağır yenilgiden kurtulmuştur.

    (bkz: kadeş galibi)
    (bkz: hitit krallari)
    (bkz: hitit belgeseli)
  • (bkz: kades)
  • ramses serisinde sacma sapan anlatilan sava$
  • hititler'in ajanlik teskilati sayesinde misir ordusuyla ilgili herseyi ogrenerek girdigi ve galibiyetin kiyisindan dondugu ve misir yedek kuvvetlerinin gelerek ramses'i kurtardiklari buyuk savas.
  • (bkz: kadesh)
  • bu savas bundan tam 33 yy. once donemin dunyasinin iki super gucu hitit devletiyle misir devleti arasinda gerceklesiyor.

    savasta misir hukumdari ve ordu komutani ikinci ramses karizmayi fena halde cizdirmistir. hitit ordusu mısırlılar'ın önce ikinci, ardından da birinci tümenini feci şekilde ezer. misirlilar darmadagin olur.

    tarihçiler kadeş savaşı'nın kesin tarihi konusunda tam bir uzlaşmaya varamamış olmakla birlikte, yapılan araştırmalarda özellikle iki tarih ön plana çıkıyor. milattan önce 1299 ya da 1286.

    savas misir krali ikinci ramses'in daha once kaybedilen suriyeyi geri almak istemesi uzerine asi nehrikiyisinda bulunan kades kentini isgale yeltenmesiyle patlak verir.

    ikinci ramses bu amaçla, emrindeki dört tümen ve diğer yardımcı kuvvetlerle suriye'yi isgal eder. buna karşılık hitit krali mutavalli harekete gecer ama kente girmez. ordusunu kades tepelerinin ardinda bekletir. ramses bunu bilmemektedir.

    daha sonra hitit kralai mutavalli kente ajanlar gondererek hitit ordusunun cok daha kuzeyde halep yakinlarinda oldugu yalan haberini her yerde yaydirir. bunu yiyen ikinci ramses ordusuyla asi nehri boyunca kuzeye dogru harekete gecer ve aksam oldugunda da buyuk saldiriyi ertesi gune erteleyerek kamp kurarlar.

    hitit krali zekice plani uyarinca saldiriyi baslatir ve daha savasin basinda misir ordusunun onemli bolumunu yok eder ancak çatışmalar o gece ve ertesi gün de bütün şiddetiyle sürer.

    ikinci ramses kan golune donmus savas alanindan az sayidaki askeriyle canini zor kurtarir
  • alıntı: tarihdeki ilk yazili anlasma hititlerle misirlilar arasinda kades savasindan sonra yapilan anlasmadir. ancak çogumuzun aklinda bundan baska bir sey kalmadi bu savas hakkinda. anadolu ve misir tarihlerini beraber izledigimizde ise karsimiza ilginç bir olay çikiyor bu savas hakkinda: bu savasi iki taraf da kazanmis. her iki tarafin tarihleri de savasi kendi taraflarinin kazandigini yaziyor. fakat savas sonrasi bölgeye baktigimizda savas öncesine göre bir degisiklik olmamasi savasin aslinda berabere bitmis oldugunun önemli bir göstergesi. her ne kadar abu simbel'deki muhtesem isik gösterisinde ramses ii'in hititleri nasil evire çevire yendigi anlatilsa da anadolu kaynaklari bu konuda hemfikir degiller. bugün misir'a gidenlerin önemli bir bölümü christian jacq'in misir'ini ögrenmis olduklarindan çok daha degisik bir bakis açisi arayanlara mahfi egilmez'in bu savas konusundaki muhtesem yazisini öneriyoruz.

    bu savas neden çikmis? basit, iki taraf da suriye'nin güneyi ve bugünkü lübnan üzerinde söz sahibi olmak istiyorlar ve karsi tarafi buna bir engel olarak görüyorlar. savasda da iki taraf birbirini o denli hirpaliyor ki sonunda her iki kral da durup düsünmek zorunda kaliyorlar: bir gün daha savasirsak karsi tarafi yenebiliriz, ama elimizde kalan askerler bizim kendimizi diger düsmanlarimiza karsi savunmamiza yetmez. bu sebeple de kendi ülkelerine çekilerek kades'i oldugu gibi birakiyorlar.

    ama, eger biraz dedikoduya merakliysaniz isin ilginç taraflari da var. firavun amenhotep iv amenhotep iii ve kraliçe tiy'in ogluydu. kraliçe tiy de büyük rahip eje'nin kizkardesiydi. amenhotep iv tahta geçer geçmez akhenaten (aten'in hizmetkari) adini alarak tek bir tanriya, hayat veren günes tanrisi aten'e tapmaya basladi. daha önce pekçok tanriya tapmakta olan misir için bu büyük bir yenilikdi. ayrica akhenaten halktan biri olan nefertiti ile evlendi. nefertiti de aslinda büyük rahip eje'nin karilarindan biri olan tey'in büyüttügü öksüzlerden biriydi. akhenaten'in ölümünden sonra tahta büyük oglu (veya bir ihtimalle küçük kardesi) smekhkare geçti ama o da tahtda çok kisa süre kaldi ve yerine aslinda misir tarihi için pek önemi olmayan, ama mezari bulunan tek firavun olan tutankhamon geçti. abisinin genç yasta ölümüyle çocuk yasta kral olan tutankhamon yerine ülkeyi rahip eje yönetmekteydi. kendi ayaklari üzerinde durmaya baslayacagi yaslara gelen firavun muhtemelen rahipler tarafindan düzenlenen bir suikaste kurban gidince genç karisi (ve akhenaten'in nefertiti'den olan kizi) ankhesenamon büyük rahip eje ile evlendirilmek istendi. bu sekilde tahta geçme planlari kuran eje'den kurtulmak isteyen ankhesenamon hitit krali suppiluliuma'ya bir mektup yazarak onun ogullarindan biri ile evlenmek istedigini söyledi. hitit krali da süphelenmesine ragmen oglu zannanza'yi misir'a gönderdi, ancak bu genç yolda eje'nin adamlari tarafindan öldürüldü. hititlerin misirlilara olan nefretinin bu olaydan kaynaklandigi söyleniyor. tutankhamon'un ölümü m.ö. 1325 yili ve savas tarihi m.ö. 1285 oldugu için arada bu olaylar unutulmus olabilir.

    tüm bu kargasanin ardindan ramses ii basa geçti. saldirgan bir kral olan ramses ii'le birlikte misirlilar hititlere karsi daha saldirgan bir politika izlemeye basladi. suriye'nin güneyindeki amurru devleti o zamana kadar hititlere bagli idi, ancak onlar da taraf degistirince savas kaçinilmaz oldu. ramses ii komutasindaki misir ordusu, muvatalli komutasindaki hitit ordusuyla kades yakinlarinda karsilasti. muvatalli bu savasin önmini bildigi için tüm anadolu'dan asker toplamisti. misir kaynaklarina göre hitit ordusu 3500 araba, 17000 piyadeden olusuyordu. misir ordusunun da yaklasik 20000 kisi oldugu düsünülmektedir. misirlilar ordularini dörde bölerek her birine bir tanrinin adini vermislerdi. bu amon, re, ptah ve seth adli arkaya arkaya giden dört tümenle kuzeye yönelmisti. ramses en önde giden amon tümeninin basindaydi. arkadan da ra, ptah ve seth tümenleri geliyordu. ordular asi irmagini geçmeden hitit ordusundan kaçtiklarini söyleyen iki bedevi ramses'e hitit ordusunun halep yakinlarinda oldugunu söyledi. oysa bu casuslari gönderen muvatalli kades yakinlarinda pusuda bekliyordu. ramses savas için daha uygun bir yer bulabilmek için diger tümenlerle arasini fazlaca açarak kades'e vardi ve orada iki hitit öncüsünü yakaladi. bu öncülerden hitit ordusunun nerede oldugunu ögrenen ramses basina gelecegi anladi ama artik çok geçti. hititler bu sirada irmagi geçmekte olan ra tümenen baskin yapip birligi dagittilar ve amon tümenine dogru kaçan ra tümeninin pesinden giderek amon tümenini de bozguna ugrattilar. ancak bu sirada zengin firavunun karargahini yagmaya daldiklari için toparlanan misirlilar mutlak bir bozgundan kurtuldular. ertesi gün gene devam eden savasta kesin bir sonuç alinamayinca ramses ordusuyla geri çekildi. hititler de sam'a kadar gelerek amurru kralligina egemenliklerini tekrar kabul ettirdiler.

    bu savastan sonra ne hititler ne de misirlilar sinirlarini genisletmek için bir çabada bulunmadiklari için uzun süren bir baris kuruldu. hatta hitit kralinin kizlarindan bir tanesi ramses ii'ye gelin olarak verildi ve sarayin önemli kadinlarindan biri oldu.