*

şükela:  tümü | bugün
  • irili ufaklı grupların düzenli ve olaysız toplanıp, dağılmaları için uygulanan teknikler bütünü. ya da öyle birşeyler işte.
    konser-maç seyircilerinden, kaza adamlarına, politik göstericilere kadar tür tür kalabalık türü vardır ve bunlar yönetilmelidir düzen için..

    türkçe kaynak: (bkz: http://guvenlikvekariyer.blogspot.com.tr/…timi.html)
    gavurca kaynak için wiki amcanın crowd control maddesine de bakılabilir. (bkz: https://en.wikipedia.org/wiki/crowd_control)
  • gecenlerde elime gecen bir belgeden kopipasta:

    grup dinamiği

    grubun tanımlanması

    aynı fikir ve düşünceleri paylaşan, aynı amaca yönelik eylem birliği içinde olan, birbirlerini tanıyan, örgütlenmiş ve lideri olan insanların meydana getirdiği kümeye grup denir.

    grup olmanın şartları kısaca şöyledir:

    * insanlar uzun süre ilişki içinde olmalı

    * insanlar grubu grup olarak, kendilerini de grup üyesi görmeli

    * grubun kendi kuralları olmalı, üyelerinin rollerini ve üyelerinin nasıl davranacağını kurallarla belirlemeli

    * grup ortak amaçlar geliştirmeli

    * birden fazla ferdin birlikte oluşu

    * belirli karşılıklı rollere, statülere, değer hükümlerine ve inançlara sahip olmaları

    * özelliklerinin farkında olarak karşılıklı ilişki içinde bulunmak..

    grup üyelerini bir arada tutan, ortak amaçlarını gerçekleştirme düşüncesi, aynı inanç ve idealler doğrultusunda eyleme geçme ruhuna biz kollektif şuur adını veriyoruz.

    grup liderinin grubu etkilemesini bazı metot ve usullerle yapmaktadır. izlenen bir takım usuller ise şunlardır;

    zor kullanma: grup içerisinde bir takım kurallar vardır.bu kurallara uymayanlara karşı grup bir takım yaptırımlar uygulayabilir. grup üyesini grup dışına itebilir, şantaj, tehdit, işkence ve kötü muamelede bulunabilir.

    ödüllendirme: ödüllendirme maddi veya manevi olabilir. örneğin yapmış olduğu çalışmalar neticesinde bazı gruplarda cennet vaat edilirken kimi gruplar para gibi maddi vaatlerde bulunabilirler.

    ikna etme (inandırma): lider grup içerisinde bir karizması bulunan heyecanlı konuşmalar yapan, üyeleri eylemsel olarak aktif hale getiren kişidir bu bağlamda bu özelliklerini kullanarak grubu etkileme içerisine girmektedir.

    grup türleri

    • saldırgan gruplar: belli bir amaç , plan ve program doğrultusunda eylem yapıp, terör ve şiddet hareketleri yaratarak, devletin siyasi bütünlüğünü bozma amacında olan gruplara denmektedir.

    • paniğe kapılmış grup: korku, endişe ve paniğin grubu etkisi altına alması halidir. böyle bir ortamda güvenlik güçleri yapacağı anonslarla gruba yardımcı olmalı, onları sakinleştirmeye çalışmalıdır.

    • belli bir hedefi ve amacı olan grup: belli bir amacı olan gruptur. bu tür gruplar amaçlarını, gerçekleştirmek için yağma hareketleri,boykot, işgal, cenaze kaçırma vb. eylemlerle amaçlarına ulaşmak isteyebilirler.

    • anlamlı grup: belli bir amaç için bir araya gelmiş, aralarında bir etkileşim ve iletişimin olduğu, aynı heyecanın grup üyeleri tarafından paylaşıldığı gruplardır. ancak bazı durumlarda bu anlamlı gruplar,mevcut durumlarını koruyamayabilirler. örneğin bir spor müsabakasını izlemeye giden ve bir amigo etrafında toplanan bir grup takımının küme düşmesini hazmedemeyerek olaylar çıkarabilir.

    davranış kaynakları

    davranış organizmanın gözlenebilen bir hareketidir ve iki biçimde ortaya çıkar:

    1-) doğuştan gelen davranışlar

    2-) sonradan kazanılan davranışlar

    1-) bireyin öğrenme kapasitesi

    2-) etkileşim ortamı ,

    bilgi

    tutum

    beceri

    c- bireyin toplum içindeki yeri ve önemi

    d- kültür ve toplumsal normlar

    davranışların oluşumu

    a)beyin: insan davranışların biyolojik kaynağı beyindir. beynimizin biyolojik görevi organların ve organ sistematiğinin işleyişini düzenlemektir.

    b)çevre: birey sosyalleşme ile birlikte çevre ile bir etkileşime ve iletişime girer.bu etkileşim sürecini biz iki ana başlık adı altında toplamaktayız:

    * doğum öncesi çevre: yapılan araştırmalar neticesinde bebeğin anne karnında geçirmiş olduğu süreçte annenin sigara, alkol, beden sağlığı, ruh sağlığı, beslenmesi gibi faktörlerin çocuğun gelişimini olumsuz yönde etkilediği, bu nedenle de davranışlarda bir takım olumsuzlukların mevcut olduğu gözlenmiştir.

    * doğum sonrası çevre: biz doğum sonrası çevreyi iki kısma ayırmaktayız. bunlardan birisi olan fiziki çevre insan gelişimini etkilemesi açısından çok önemlidir. doğum sonrasında oluşan ve insan davranışlarını oluşturan diğer bir çevre de sosyal çevredir. tek yumurta ikizleri bile farklı sosyal çevrelerde yetiştiklerinde farklı davranışlar sergilemektedirler.

    c)kalıtım: yani insan neslinin atalarına benzemesidir. aşırı panik, sinir, korku, asilik bu tip davranışlar kalıtım yoluyla insana geçebilir ve davranış şekillerini oluşturabilir.

    bireyin toplum içindeki yeri ve önemi

    fert : bir toplumu meydana getiren ona etki eden, ondan etkilenen birey şahıs, kişi anlamındadır.

    toplum : şuurlu fertlerden ve aralarında bir teşkilatlanma bağları ve aralarında bir takım görevler bulunan kişilerden oluşmuş insan yığınlarına toplum adını veriyoruz.

    bu itibarla ortak amaç ve idealler uğrunda, bir toprak parçasını vatan bilip orada teşkilatlanan, işbirliği yapan, ortak bir kültürü paylaşan bir insan topluluğu olarak toplumu tarif edebiliriz. bir toplum içerisinde insanlar sürekli olarak birbirleriyle sosyal ilişkiler kurarlar.

    bu sosyal ilişkiler ve etkileşimler sürecinde insanlar uyum içerinde yaşamak zorundadır.uyum davranışı göstermeyen insanlar toplum tarafından dışlanmakta ve cezai müeyyidelere çarptırılmaktadırlar.

    insan içinde bulunduğu grubun desteğini alarak kendini daha güçlü hisseder. mahkumlara verilen en ağır ceza hücre cezasıdır.

    kültür ve toplumsal normlar

    kültür: bireylerin bir toplumun üyesi olarak geliştirdiği, yaşadığı bilgi, teknoloji, inanç duygusu, sanat, ahlak, gelenek, görenek, sanat, yetenek ortak değerler ve alışkanlıklarla toplumsal kuralların tümüne denmektedir.

    kültür nesilden nesile aktarılan değerler bütünüdür.değişik suçlara verilecek cezaların şiddeti ve nasıl cezalandırılmaları gerektiği bu değerlerle ilgilidir.

    insanların toplumda değişik statüleri vardır.

    önce ailede sonraları mahallede, okulda, meslek ortamından ve diğer gruplardan etkilenir.

    kolektif davranış ve özellikleri

    kolektif davranışın diğer bir adı da toptan kitle davranışıdır. en büyük özelliği ise yapılanmamış oluşudur, yani bu tür davranışların belli bir normu, kalıbı, seyri yoktur.

    a- kolektif davranışın ön koşulları :

    1- irade zayıflığı

    2- duygusallık

    3- özenti

    4- telkin

    5- taklit

    6- yayılma

    7- tesir altında kalma

    8- anonimlik (isimsizlik)

    kolektif davranışın ön koşulları

    a.irade zayıflığı: kişi grup üyesi olduğunda kendi fikirleriyle düşünemez.grubun düşünce sistemi kendi düşünce sisteminin önüne geçer.

    b.duygusallık: grubun heyecanlı ve duygusal oluşu bireyin duygu ve heyecanının üzerine çıkar.birey kendini bu heyecan ve duygu selinin içine kaptırır.

    c.özenti: grubun güçlü olması bireye bir güç verir. bu da birey üzerinde bir özentiye sebep olur. grubun gücüyle daha da güçleneceğini düşünür, ve grubun gücünü kullanır.

    d.telkin: toplumu oluşturan bireyler grup liderinin konuşmalarından kolayca etkilenirler.

    e.taklit: grup liderinin hareketleri grup üyeleri tarafından taklit edilmesi ve benimsenmesidir.lideri benimseyen grup üyeleri onun yapmış olduğu hareketleri benimser ve taklit eder.

    f.yayılma: fikri düşüncelerin grup içerisinde yayılmasıdır. grup içinde ortaya atılan düşünceler fazla bir fikri muhakemeye tabi olmadan, şahsın kendi düşüncesi imiş gibi kabullenilir.

    g.tesir altında kalma: grup içerinde sosyal bir etkileşim olduğundan dolayı grup üyeleri kendi davranışları veya grup liderinin yapmış olduğu hareketlerin, fikri düşüncelerin tesiri altında kalabilirler.

    h.anonim(isimsizlik): birey ferdi olarak yapmış yapmış olduğu eylemlerde suçun zanlısı olarak bire bir etki altında kaldığı halde toplumsal olaylarda grupla birlikte yapmış olduğu eylemler sırasında bire bir etki altında kalmaz. bireysel olarak yapmış olduğunuz bir eylemde taksimde herhangi bir dükkanın camlarını kıramazsınız ancak grup içerisinde hareket ettiğinizde bu tip eylemlerde, grup sizi eylemin zanlısı olarak saklayacağından dolayı bu tip eylemleri rahatlıkla yapabilirsiniz. yani burada grup sizin tanınıp teşhis edilmeniz ihtimalini zayıflatır.

    kalabalığın anlamı, oluşumu ve özellikleri :

    kalabalık: birbirlerinden habersiz, belli bir amacı, bir plan ve programları liderleri ve etkileşimleri olmayan insanların tesadüfen geçici bir süre bir araya gelmeleriyle oluşan insan yığınlarına kalabalık adını veriyoruz.

    kalabalıkların oluşumu: kalabalıklar belli bir amacı olmayan insanlardan oluşabileceği gibi belli bir alana ilgi duyan insanların bir araya gelmeleriyle de oluşabilir.nikah töreninde insanların bir araya gelmeleri gibi.

    alışveriş yapan insanlar vb.

    kalabalıkların özellikleri:

    * kanunlara genelde saygılıdırlar.

    * kalabalıklar tesadüfen bir araya gelmişlerdir.

    * aralarında bir eylem birliği yoktur.

    * liderleri yoktur.

    * olayların gelişimleri konusunda hassastırlar.

    * ender olarak kanunsuz eylemlere itilebilirler.

    bu özellikler göz önüne alındığında güvenlik güçleri kalabalıklara karşı son derece hassas ve duyarlı davranmak zorundadır.

    genel kalabalık davranışı

    kimlikleri belirsizdir, birbirlerine yabancıdırlar.

    hiyerarşi, işbölümü ve statüleri yoktur.

    sınırlı bir sosyal temas vardır.

    kitle hareketlerine ve telkine açıktırlar.

    tesadüfi, kısmi amaçlı, geçici ve kısa süreli olarak bir araya gelirler.

    kalabalığın çeşitleri

    kalabalık organize olan ve organize olmayan şeklinde ikiye ayrılır. bunlar da kendi içinde ikiye ayrılır, aktif ve pasif olarak.

    1.organize olmayan kalabalıklar .

    1a.organize olmayan pasif kalabalıklar : aynı olaya katılmanın dışında ortak bir yanları olmayan insanların bir araya gelmesidir. aralarında maddi ve manevi bir bağ bulunmayan, tamamen tesadüfler sonucu, geçici bir süre için bir araya geliş toplu bir davranış arz etmeyen ve sadece yoğunluğu olan insan topluluklarıdır.

    bu tür kalabalıklar kısa süreli olarak bir şeye karşı ilgi duyarlar. gelip geçici olduklarından, aralarında bir amaç beraberliğini sağlayan psikolojik bağ yoktur. böyle kalabalıklara müdahale gerektiği zaman; saygılı ve nazik bir ses tonuyla ‘yürüyünüz’ veya ‘dağılınız’ şeklinde ihtarda bulunmak, güvenlik görevlisine kolayca itaat edilmesini sağlamak üzere yeterli olabilir.

    1b.organize olmayan aktif kalabalıklar : ani karışıklıklar nedeniyle oluşan kalabalıklar. bu tür kalabalıkları genel olarak kendi içinde iki gruba ayırmak gerekir. birinci tür kalabalıklar daha önceden planlanan bir etkinlik için insanların bir araya gelmeleri neticesinde oluşan kalabalıklardır. provoke edilebilirler. örnek: sivas olayları.

    ikinci tür kalabalıklar sosyal yapıları itibariyle kışkırtılmaya elverişli bireylerin çoğunlukta olduğu bölgelerde meydana gelebilir. örnek: gazi mahallesi olayları buna örnek verilebilir.

    karşı gösteriler sonucu oluşan kalabalıklar : bir grubun gösteri yaptığı yerin yakınında başka bir grubun karşıt gösteri yapmaları sonucu oluşan kalabalıklardır. karşıt gösteri yapanlara hangi amaçla olursa olsun, güvenlik görevlisi izin vermemelidir. bu tür gruplar devlet yanlısı tavırlarıyla güvenlik görevlisinden müsamaha göstermesi beklentisinde olabilirler. bu konuda dikkatli olunmalıdır.

    2.organize kalabalıklar :

    2a.organize pasif kalabalıklar :bu tür kalabalıklar özel bazı amaçlarla bir araya toplanan, genellikle mevcut normlara uygun davranışlar gösteren çok sayıda insandan oluşur.bunlar:

    -spor seyircileri

    -sanatsal etkinlik seyircileri

    -inanca dayalı kalabalıklar

    2b.organize aktif kalabalıklar :güvenlik güçleri için önemli olan kalabalıklar, toplumsal olaylarda, yer alan, toplantılardaki, gösteri yürüyüşlerindeki, mitinglerdeki ve grevlerdeki kalabalıklar bu gruba giren, organize aktif kalabalıklardır. örnek: toplantı, gösteri ve yürüyüş, grev.

    sosyolojik açıdan kalabalığın çeşitleri

    1-) tesadüfi kalabalıklar

    2-) ilgiye dayanan kalabalıklar

    3-) seyirci kalabalıklar

    4-) saldırgan kalabalıklar

    sosyolojik açıdan kalabalığın çeşitleri :

    1. tesadüfi kalabalık: aralarında maddi ve manevi bir bağ bulunmayan, tesadüfler sonucu meydana gelen sadece yoğunluğu olan insan yığınlarıdır. örneğin mağaza vitrinini seyreden insanlar gibi

    2. ilgiye dayanan kalabalık: belli bir alana ilgi duyan kalabalık türüdür. örneğin dans etmek, şarkı söylemek üzere toplanan insanların oluşturduğu kalabalık.

    3. seyirci kalabalık: ortak bir ilgi veya merak neticesinde insanların meydana getirmiş olduğu bir kalabalık türüdür. trafik kazası geçiren birisinin etrafını çevreleyen insanların oluşturmuş olduğu kalabalık.

    4. saldırgan kalabalık: kanunlara aykırı hareket etme arzusunda olan,ancak aralarında herhangi bir örgüt ve cesaret birliği olmayan grup türüdür. bu türde kalabalıkların içerisine sızabilecek kişi bunları örgütleyebilir.bu durumda grup saldırıya yeltenebilir.

    topluluğu yönlendirme usulleri :

    a) inandırma (ikna etme):grup liderinin heyecanı yüksek seviyede tutmak, çevreye güçlü görünmek, yapılacak şeyleri açıklamak, eylemlerin haklı yönlerini göstermek ve desteklendiklerine üyelerini ve çevreyi inandırmak amacı ile konuşmalar yapmasıdır.

    b) ödüllendirme: ödüllendirmenin çeşitli yolları vardır. lider, grup üyelerini iyi tanıdığı için kimin ne gibi ihtiyacı olduğunu bilir ve buna göre hareket eder. bir başka deyişle nabza göre şerbet verir. grup üyeleri ihtiyaçları karşılandığı zaman, lidere bağlılıkları artar ve mutlak itaat gösterirler.

    c) zor kullanma : grupta duygusallık ve heyecan hakimdir. bu nedenle grup üyelerinden biri grubun kurallarına uymadığı zaman lider, grup disiplinini korumak için değişik şekilde üyeye baskı yaparak üyenin kurallara uymasını sağlar veya sağlamaya çalışır. bu baskı değişik şekillerde olabilir.mesela kurala uymayan üyeyi grup dışına iter, yalnızlığa mahkum eder veya işkence, tehdit, şantaj ve öldürme gibi metotları uygular.

    topluluğun teşkilatlanması ve yönlendirilmesi

    a) topluluğu dışarıdan yönetenler: değişik güç odaklarının grup içerisinde olmayıp grubu dışarıdan yönetmesidir. bu tip odaklar grup liderleriyle konuşup grubu yönlendirirler.

    b) topluluğu içeriden yönetenler: bunlara iç yönetim grubu da denmektedir.bu tip gruplar eylem grubunun çekirdeğini oluştururlar. dışarıdan alacakları emirler doğrultusunda grubu sevk ve komuta ederler. bu tür grupların lideri titizlikle korunur ve saklanır.

    c.yakın koruma görevlileri: bunlar grubun güvenliğini sağlamakla görevlidirler.grup liderini ve pankart taşıyan grup üyelerini korurlar. silahlı olabilirler. herhangi bir durumda grup liderinin kaçmasını sağlarlar.

    d.haberleşme görevlileri: bunlar liderle dışarıdaki değişik güç odakları arasındaki bağlantıyı sağlayan kimselerdir.bu kimseler aynı zamanda taşıdıkları haberin grup içerisine yayılmasında ve grubun yönlendirilmesinde etkili olurlar.

    e) psikolojik etki grupları: bu tip gruplar genellikle topluluğun dışında kalırlar. psikolojik olarak güvenlik güçlerinin dikkatini başka yere çekmeye çalışırlar.

    f) pankart ve grupları: bunlar bayrak, flama, ve değişik slogan içeren pankartları taşırlar.

    g) eylem grupları: bu gruplar özel olarak yetiştirilmiş saldırgan gruplardır.topluluğu yönlendirme saldırıya geçmesini sağlama, tansiyonu yükseltme gibi görevleri vardır.

    olayların hazırlık safhası

    kanunsuz toplumsal olaylar aniden ortaya çıkmaz. aniden ortaya çıkmış gibi gözüken her olayın bir hazırlık ve olgunlaşma safhası vardır. bazen aylar, yıllar kadar uzun süren bu safhalar, kamuoyunun gözünden kaçabilir ve kamufle edilebilir. olaylar bu safhadan sonra uygun bir ortam bulunca veya yaratılınca yine bir bahane ile aniden ortaya çıkar ve hızla gelişir.

    olayların hazırlık safhasını inceleyecek olursak :

    a - önderlik

    b - kabarma ve horozlanma devresi

    c - toplumun büyümesi

    d - fikri hazırlık devresi

    e - çabuklaştırıcı olay

    f - kontrolden çıkmış zorbalık safhası

    g - zorbalık hareketlerinin yayılması

    a) önderlik: toplum halinde yaşayan insanlarda idare etme ve idare edilme duyguları vardır. grubu en iyi şekilde etkileyen ve önlendiren insanlar karşımıza lider olarak çıkmaktadır. işte olayların hazırlık safhasında lider olarak tanımlanan insanlar grubu etkilemekte, sinirli ve gergin bir ortamın yaratılmasına sebep olmaktadır.

    b) kabarma ve horozlanma devresi: insanlar bir grubun içerisine girdiklerinde grubun mantığı ile hareket etmekte ve kendi mantıklarını kaybetmektedirler. bir de buna grubun etki alanı yani gücü girdiğinde davranışlar kontrol edilemez bir hüviyete bürünür. bir güvenlik görevlisi ile bire bir etkileşime giren şahsın güvenlik görevlisine karşı davranışları ile bir grup içinde yer alan örneğin bir amigo etrafında toplanan bir grup üyesinin güvenlik görevlisine olan davranışları birbirinden tamamen farklıdır.

    c) toplumun büyümesi: yasal olmayan bir toplumsal olayın amacına ulaşabilmesi için gerek liderler gerekse grup üyeleri kendi amaç ve fikirlerini haklı gerekçelerle etrafa duyurmaya çalışırlar. amaç burada kalabalığın artmasıdır. buna biz taraftar toplamada demekteyiz.çünkü tesadüfen olay yerine gelen insanlar konuşmadan etkilenebilir. aşırı heyecanın da etkisiyle topluluk büyüme ve şuursuzlaşma devresine girmiştir. güvenlik güçlerinin bu konudaki en önemli görevi bu büyümeyi önlemesidir.

    d) fikri hazırlık devresi: bu aşamaya gelindiğinde artık kışkırtıcılar fikri eylemlerini tüm topluma ait olduğunu ilan etmeye başlarlar. kendi düşüncelerini topluma mal ederler.

    e) çabuklaştırıcı olay: yukarıda ilk dört maddede ele alınan olgulardan sonra gerilen toplum küçük bir olaydan etkilenerek olayları başlatabilir.

    f) kontrolden çıkmış zorbalık safhası: yukarıda anlatılan olaylardan sonra artık işler çığırından çıkmış ve olaylar patlak vermiştir.

    g) zorbalık hareketlerinin yayılması: alakası olmayan hususlarda insanların farklı yerlere saldırmasıdır.

    örneğin öğrencilerin öğrenci harçlarını protesto amacı için toplanması sırasında bu amaçlarından saparak dükkanların camlarını kırmaları gibi.

    olayları başlatma usulleri :

    a - yaygın propaganda yapmak

    b - konuşma yapmak

    c - heyecanı artırmak

    d - eyleme geçiş

    a) yaygın propaganda yapmak: toplumun etkilenmesi ve amaçlarının doğruluğunun ispat edilmesi konusunda propaganda yapılması suretiyle toplumun etki altına alınmasıdır.amaç toplumun kafasında bir soru işareti yaratmak ve toplumu kendi saflarına çekmektir.

    b) konuşma yapmak: özellikle lider olan kimselerin topluma etkili bir biçimde hitap ederek toplumu etkilemeleridir.buradaki konuların esasını, milletin özlem duyduğu ve beklenti içerisinde olduğu hususlar oluşturmaktadır.

    c) heyecanı artırmak: insan bir grup etkileşimi içerisine girdiğinde şuursuz bir heyecana girer. bu aşamada grup liderinin heyecan dolu ateşli konuşmalarıyla şuursuz bir heyecana oluşturur.

    d) eyleme geçiş: yukarıda bahsedilen olgulardan sonra topluluk artık eylem için hazır hale gelmiştir. grup liderinin maksatlı herhangi bir hareketi olayların başlaması için bir neden olabilir. dolayısıyla artık eylem başlamış olur.

    eylem taktikleri

    eylem: bir iş bir hareketi ifade eder.

    taktik: belirlenen bir hedefe amaca ulaşabilmek için önceden belirlenmiş plan, yol usul ve yöntemlerdir. .

    yasal olmayan toplumsal olayları başlatan ve yürüten topluluklar hedeflerine ulaşabilmek veya olayları olabildiğince etkileyici bir seviyeye çıkarabilmek için kendilerini önlemeye çalışan güvenlik görevlilerine karşı çeşitli taktikler kullanırlar. bunlardan bazıları şunlardır:

    1. à olay yaratarak dikkatleri başka noktaya çekme

    2. à dağılıyor gözükerek tekrar toplanma

    3. à büyük bayrak-flamalarla yürüyüş ve marş söyleme, konuşma yapma

    4. à topluluğun etrafına yaşlı kadın, çocuk ve gazilerin dizilmesi

    5. à topluluğun güvenlik güçlerini kuşatması

    a. olay yaratarak dikkatleri başka yöne çekme: herhangi bir biçimde olay yaratarak güvenlik güçlerinin dikkatini başka yönlere çekme olgusudur. örneğin farklı bir bölgede bomba patlatılması gibi.

    b. dağılıyor görünüp tekrar toplanma: grubun dağılıyor gibi görünüp farklı bir yerde veya aynı yerde toplanması ve eyleme geçmesidir.

    c.kutsal simgeleri kullanma ve marş söyleme: bu tür taktiklerde yine grupların sıkça başvurmuş olduğu taktiklerdir.eylem sırasında namaz kılınması,milli marş söylenmesi vb.olgular.

    d.topluluğun çevresine yaşlı kadın ve çocukların dizilmesi: grup güvenlik güçlerinin kendilerine müdahale edilmesini önlemek amacıyla bu tip taktikler uygulamaktadır.

    e.topluluğun güvenlik güçlerini kuşatması: grubun belli bir kısmı eylemci grupla polis arasında barikat oluşturur. bu durumda polis gruba müdahale edemez. grup eylemlerini daha rahat gerçekleştirir. polis sayısının az olduğu durumlarda da polisin etrafını çevirerek polisi etkisiz hale düşürürler.

    eylem biçimleri

    a. hakaret etme: toplumsal olaylarda güvenlik güçlerini tahrik etme amacı ile küfürlü ifadeler

    kullanabilirler. bundaki amaç güvenlik güçlerinin sert davranmasını sağlayarak kamuoyu önünde kendilerini haklı göstermektir. burada unutulmaması gereken en önemli olan husus edilen küfrün sizin şahsınıza yapılmayıp, giymiş olduğunuz üniformaya yapılmasıdır.

    b. yazılı ve sözlü gereçlerle tahrik: gazete, bildiri, dergi ve medya aracılığı ile güvenlik güçlerini tahrik etmeye çalışırlar. örneğin pankartlar üzerine faşist devlet yazısının yazılması gibi.

    c. bazı maddelerin atılması: güvenlik güçlerini tahrik etme düşüncesi ile yumurta, taş vb. maddelerin atılmasıdır.

    d. ateşli silahlar: bu tip silahlar daha çok ayaklanma ve terör hareketlerinde görülmektedir. yine grup liderinin korunması amacıyla grup liderine yakın grup üyelerinde bulunabilir.

    e. patlayıcı maddeler: gruplar patlayıcı maddeleri panik yaratmak amacı ile kullanabilir. canlı bomba paniği bunlara en güzel örnektir.

    f. eşya tahribi ve yağmacılık: grubun ne yaptığını unutup farklı kanallara kayması olayıdır. grup şuursuzca hareket ettiğinden dolayı amacı dışına sapar.

    panik nedenleri

    toplumsal olaylarda paniğin ortaya çıkması her an olabilecek muhtemel bir harekettir. duygusallığın, heyecanın, korkunun ve endişenin artmış olduğu bir topluluk içerisinde elbette bir panik yaşanabilir.

    atılan bir göz yaşartıcı gaz bile toplum içerisinde paniğe neden olabilir. örneğin istanbul da bir bankanın bombalanması gibi. buradaki psikolojik amaç aslında halkın sindirilmesidir. terör hareketlerinin de bir amacı aslında budur.bu tip gruplar panik ortamından çıkar sağlar.

    panik ortamının yaratılması sayesinde ;

    a. grup veya örgüt artık adını topluma duyurmuştur.

    b. güvenliği sağlayacak olgunun kendisinin olduğunu halka inandırmaya çalışır.

    c. halk artık panik içerisinde yaşamaktan bıkmıştır. grubun kurallarına boyun eğmeye başlar.

    a) tehlikenin hissedilmesi : tehlikenin çok yakında olduğu hissedildiği an, panik oluşumu başlar. tek davranış şekli kaçmaktır. insanlar geçmiş bilgilere dayanarak içinde bulundukları durumu panik yaratan bir durum gibi düşünerek tehlikeyi hissederler.

    b) kaçma olasılığı konusunda belirsizlik olması : tehlikenin acil olduğu ve kaçışın sonra değil de sadece o anda mümkün göründüğü durumlarda panik olaylarının meydana geldiği görülmektedir. insanlar önceden açıklama yapıldığı ve tehlikeyle karşılaşılan kişilerin uyumlu bir biçimde çalıştıkları zaman paniğin meydana gelme olasılığı ve panikten dolayı zarar görme oranı azalmaktadır.

    c) kısmi tuzak: kalabalık kısmen de olsa tuzak kurulduğu hissine kapıldığında paniğe neden olabilirler. böyle durumlarda kaçma yolları sınırlıdır. çoğu zaman da tek bir kaçış yolu kalmıştır.

    d) kaçış yollarının bir bölümü veya bütününün kapanması : kullanılmakta olan sınırlı kaçış yolları tıkanmış veya sıkışmışsa, kalabalığın bu durumu hissetmesi sonucu panik olayının meydana geldiği görülür.

    böyle durumlarda geçiş sınırlı ve çok yavaştır veya bütünüyle durmuştur.

    e) ön ve arkanın bağlantısının kesilmesi : önde bulunan kimseler kapanmış olan geçiş yollarının açık olduğu kanısında iseler, bu tarafa yönelirler. arkadaki kişilerin onları izlemesi ve çıkışın sağlanamaması

    panik oluşumunu meydana getirir. bu durum öndekilerin ezilmesi, boğulması veya çiğnenmesine sebep olur.

    f) kalabalığı etkisiz hale getirmek için gaz kullanılması : bazı durumlarda kalabalığı etkisiz hale getirmek için gaz kullanılması yoluna gidilebilir. kullanılan gaz bazen kalabalıkta panik oluşumuna neden olabilir. bu durumda çok sayıda ezilme ve yaralanma meydana gelebilir.

    topluluk içerisinde bulunan kişi tipleri

    a) profesyonel kışkırtıcılar : bunlar bir eylemi başlatma, insanları tahrik etme vb. konularda iyi eğitilmiş kimselerdir. eylemin başlamasından önce yapmış oldukları planları eylem aşamasında faaliyete geçirirler.

    b) atılganlar : bir grup içerinde yer alan şahıslardan bazıları, grup içerisinde bir statü sağlamak için olaylarda aktif olarak olay çıkartırlar. uyarı ve cezalara uymaz, disipline riayet etmezler.

    c) tesir altında kalanlar :. insanların gerek liderden gerekse atılganlardan etkilenmesi ile oluşan grup türüdür. bir sorumluluk aldıklarında yada inisiyatif kullanma durumu ile karşı karşıya geldiklerinde sıkıntı çekerler. çoğu kez başkalarından destek ararlar. bunlar diğer kişilerin kendilerini her arzusunu yerine getirmelerini ve buna karşılık kendisinden bir şey beklememelerini isterler. bu durum inatçılık,dik kafalılık, ısrarcılık şeklinde belirginleşir

    d) ihtiyatlılar: bunlar atılgan kadar saldırgan olmayıp atılganın eyleme geçmesi ile birlikte eyleme geçen kimselerdir. bu kişiler kendi ölçü ve değerlerini başkalarına kabul ettirmeye çalışmalarından dolayı kişiler arasında ilişkilerinde çoğu kez problemlere karşı karşıya kalırlar. kalabalık içindeki kişilerin çoğunluğunu bunlar oluşturur.

    e) destekleyiciler: bunlar sorunları yaşayamayan, ancak bu sorunların sahiplerine destek vermek amacıyla kalabalığa katılan kişilerdir. telkine yatkın, başkalarının etkisine kolaylıkla girebilen, grup içinde yer aldığında kendilerini daha güçlü hisseden, bu yüzden de toplumsal olaylara katılmaya çok yatkın olan bu kişiler için kalabalıkta yer almak çok önemlidir. kadın hakları ile ilgili bir toplantı ve gösteri yürüyüşünde yer alan erkekleri yada işçi eylemleriyle ilgili bir yürüyüşte yer alan öğrenciler bu konuya örnek verilebilir.

    f.seyirciler: eylemlere katılmayan sadece topluluğu izleyen insanlardır. eylem içerisinde yer almazlar ama orada bulunmaları grup için ayrı bir güçtür. olup bitenlere anlam vermeye çalışırlar. eğer topluluk kendi olgu ve düşüncelerine hitap ediyorsa,yakınlık doğmuşsa beden dilini kullanarak sözle veya kalpten destekler. kendine yabancı ise ve ona hiçbir şey ifade etmiyorsa, oradan uzaklaşır ve kendi işlerine bakarlar.

    provokatörler (kışkırtıcılar)

    bir insanı veya bir topluluğu suça veya suç sayılabilecek herhangi bir harekete veya eyleme iten, insanları veya grupları tahrik eden kimselere genel çerçevede provokatör diyoruz.

    provokatörler bu eylemlerini bir amaç, plan ve program neticesinde insanların veya grupların arasına sızarak yaparlar. bu konuda uzman kimselerdir. kışkırtıcılar hangi bir eylemde grubun içerisine nasıl sızacakları, yumuşak karınları nasıl kaşıyacaklarının hesabını çok önceden yaparlar ve vakti geldiğinde karşı grupla etkileşime girerek isteklerini yaptırırlar. kışkırtıcılar bu işlemleri olayın özelliklerine bağlı olarak bazı zaman gizli olarak bazı zamanda aleni olarak yaparlar.

    başkalarının dikkatini kendi üzerlerinde toplamak isteyen, bunu başaramadıklarında rahatsız olan kişilerdir. en küçük olaylarda bile heyecan duyup ani tepkiler göstermeleri ile tanınırlar. çabuk arkadaşlık kurmaları,fiziksel açıdan çekici görünmek üzere çaba harcamaları, ayrıntıya girmeden yaptıkları konuşma biçimleri,zaman zaman aşırı süslenme uygunsuz abartılı ve diğer kimselerin duygularını suiistimal edici davranış biçimi ile kendilerini gösterirler.

    genel ilkeler

    insan hakları avrupa sözleşmesi

    madde 11:

    1.herkesin barışçı amaçlarla toplanma ve başkalarıyla dernek kurma özgürlüğü hakkı vardır. bu hak, yine herkesin çıkarlarını korumak amacıyla sendika kurma ve sendikaya üye olma hakkını da içerir.

    2. bu hakların kullanılmasına demokratik bir toplumda ulusal güvenlik yada kamu güvenliğinin gerekleriyle ve kamu düzeninin korunması yada suçun önlenmesi, genel sağlık ve ahlakın yada başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli olan ve yasayla konulanlardan başka hiçbir kısıtlama uygulanamaz.

    bu madde, silahlı kuvvetler ve güvenlik güçleri üyeleriyle devlet görevlileri tarafından bu hakların kullanılmasına yasayla kimi kısıtlamalar korunmasına engel değildir.

    türkiye cumhuriyeti anayasası

    madde 12 : “herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.”

    madde 13 : “temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. bu sınırlamalar, anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”

    madde 15 : “savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.”

    madde 34 : “herkes, önceden izin almadan, silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir.”

    toplantı ve gösteri yürüyüşü

    toplantı, belirli konular üzerinde halkı aydınlatmak ve bir kamuoyu oluşturmak suretiyle o konuyu benimsetmek üzere gerçek ve tüzel kişiler tarafından düzenlenen açık ve kapalı yer toplantılarını,gösteri yürüyüşü ise, belirli konular üzerinde halkı aydınlatmak ve bir kamuoyu oluşturmak suretiyle o konuyu benimsetmek için gerçek ve tüzel kişiler tarafından düzenlenen yürüyüşlerini ifade etmektedir

    istisnalar (toplantı ve gösteri yürüyüşü sayılmayan durumlar) :

    a) siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, sendikaların, vakıfların, derneklerin, ticari ortaklıkların ve diğer tüzel kişilerin özel kanunlarına ve kendi tüzüklerine göre yapacakları kapalı yer toplantıları.

    b) kanunlara uymak, kendi kural ve sınırları içinde kalmak şartıyla kanun veya gelenek ve göreneklere göre yapılacak toplantı, tören, şenlik, karşılama ve uğurlamalar.

    c) spor faaliyetleri ile bilimsel, ticari ve ekonomik amaçlarla yapılan toplantılar.

    düzenleme kurulu

    yapılacak toplantılar, fiil ehliyetine sahip ve on sekiz yaşını doldurmuş en az yedi kişiden oluşan bir düzenleme kurulu tarafından düzenlenir. bu kurul kendi aralarından birini başkan seçer. diplomatik dokunulmazlıkları bulunan kişiler, düzenleme kurulu başkan veya üyesi olamazlar.tüzel kişilerin toplantı veya gösteri yürüyüşü düzenlemeleri, yetkili organlarının kararına bağlıdır.

    bildirim verilmesi :

    toplantı yapılabilmesi için, düzenleme kurulu üyelerinin tamamının imzalayacakları bir bildirim, toplantının yapılmasından en az kırk sekiz saat önce ve çalışma saatleri içinde, toplantının yapılacağı yerin bağlı bulunduğu valilik veya kaymakamlığa verilir.

    bu bildirimde;

    a) toplantının amacı,

    b) toplantının yapılacağı yer, gün, başlayış ve bitiş saatleri,

    c) düzenleme kurulunun başkan ile üyelerinin açık kimlikleri, meslekleri ikametgahları ve varsa çalışma yerleri, belirtilir.

    yasaklar

    toplantı ve gösteri yürüyüşü zamanı :

    * toplantı ve yürüyüşlere ve bu amaçla toplanmalara güneş doğmadan başlanamaz.

    * açık yerlerdeki toplantılar ile yürüyüşler güneş batmadan once dağılacak şekilde, kapalı yerlerdeki toplantılar saat 24.00`e kadar sürebilir.

    * toplantının yapıldığı yer, toplantı süresince umuma açık yer sayılır.

    * kapalı yer toplantılarında, ses yükseltici alet veya araçlarla dışarıya yayın yapılamaz.

    yasak yerler :

    genel yollar ile parklarda, mabetlerde, kamu hizmeti görülen bina ve tesislerde ve bunların eklentilerinde ve türkiye büyük millet meclisine bir kilometre uzaklıktaki alan içinde toplantı yapılamaz ve şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşleri düzenlenemez.

    kanuna aykırı toplantı ve gösteri yürüyüşleri

    * bildirim verilmeden veya toplantı veya gösteri yürüyüşü için belirtilen gün ve saatten önce veya sonra;

    * ateşli silah veya patlayıcı madde veya her türlü kesici, delici aletler veya taş, sopa, demir ve lastik çubuklar, boğma teli veya zinciri gibi bereleyici, boğucu araç veya yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı eczalar veya diğer her türlü zehirler veya her türlü sis, gaz ve benzeri maddeler ile yasadışı örgüt ve topluluklara ait amblem ve işaret taşınarak veya bu işaret ve amblemleri üzerinde bulunduran üniformayı andırır giysiler giyerek veya kimliklerini gizleyerek veya kimliklerini gizlemek amacıyla yüzlerini tamamen veya kısmen bez vesair unsurlarla örterek toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılma ve kanunların suç saydığı ibare veya ifadeleri içeren afiş, pankart, döviz, resim, levha, araç ve gereçler taşınarak veya bu nitelikte sloganlar söylenerek veya ses cihazları ile yayın yaparak,

    * toplantı ve gösteri yürüyüşleri için valilik veya kaymakamlıkça belirlenen yer ve güzergaha uyulmaksızın ve kanun ve yönetmeliğin belirlediği bildirim verme mükellefiyeti yerine getirilmeksizin,

    * toplantı ve gösteri yürüyüşleri için kanunla belirlenen zaman tahditlerine uyulmaksızın,

    * toplantı ve gösteri yürüyüşleri yapılabilmesi için yukarıda açıklanan şekil ve şartlara uyulmadan toplantı ve gösteri yürüyüşleri yapılması yasak yerlerle ilgili hükümlere uyulmaksızın,

    * kanunun 4 üncü maddesinde istisna olarak belirlenen toplantı konularında kendi amaç, kural ve sınırları dışına çıkılarak,

    * kanunların suç saydığı maksatlar için,

    * bildirimde belirtilen amaç dışına çıkılarak,

    * toplantı ve gösteri yürüyüşlerine içişleri bakanlığı'ndan izin almadan yabancıların iştirak ettirilmesi ile,yapılan toplantılar ve gösteri yürüyüşleri kanuna aykırı sayılır.

    toplumsal olaylarda genel prensipler

    a - organizatörlerle diyalog kurma

    b - ikna edici ve inandırıcı olma

    c - caydırıcılık

    d - insiyatif kullanma

    e - profesyonel olma

    f - provokasyona gelmeme

    h – tarafsız olma

    a. organizatörlerle diyalog kurma : toplu yürüyüşün amacı tespit edildikten sonra olayı organize eden ve lider konumunda olan insanlarla çeşitli kanallar vasıtasıyla bağlantı kurulur. yürüyüşün zamanı, istikameti, atılabilecek ve atılamayacak sloganlar, taşınabilecek pankartlar ile güvenlik görevlilerinin saldırı için kullanılabilecek malzemelerin taşınmaması (kalın pankart sopası, bol çivili küçük pankart sopası...) gibi konularda karşılıklı diyalog ve anlaşma sağlanmalıdır.

    b. ikna edici ve inandırıcı olma : güvenlik güçleri gruba karşı ikna edici konuşmalı ve konuşmalarında samimi olmalıdır.kendi güvenlikleri için orada oldukları ve kuralların onların can güvenliği için olduğu söylenmeli. uyarılar yasaklayıcı ifade içermemeli.

    c. caydırıcılık: toplumsal olaylarda gruba karşı biz buradayız ve güçlüyüz imajı yaratılmalıdır.

    d. insiyatif kullanma : göstericilerin eylemleri topluluğun huzurunu bozacak veya güvenliğini tehlikeye düşürecek seviyede olmadığı müddetçe ufak tefek taşkınlıklara göz yumulmak ve mecbur kalınmadığı müddetçe müdahale edilmemelidir. eylem anında yakalama yapmak genelde risklidir, çünkü güvenlik görevlilerinin gereksiz hareketleri provokatörlerin topluluğun dikkatini bu yöne yönlendirmeleri ile daha büyük olayların gelişmesine sebep olabilir.

    e. profesyonel olma : olay mahallini iyi tetkik ederek olaylara müdahaleyi bir plan ve program çerçevesinde yürütmektir. güvenlik güçleri bilimsel verileri iyi tetkik edip toplumsal olaylara hazırlıklı olmalı, teknolojiden faydalanmalıdır. zor kullanma en son çare olmalı ve bir plan ve program çerçevesinde yapılmalıdır.

    f. provokasyona gelmeme : provakatif ortam toplumsal olayda bulunan insanların duyarlı olduğu konuların belirli kişiler tarafından dile getirilerek kışkırtılmasıyla yaratılır. provakatif ortam; ekonomik sebeplerden, sosyal ve siyasi farklılıklardan ayrıca mal, namus ve inanç gibi bireylerin çok duyarlı olduğu konulardan birine saldırı olduğunda ortaya çıkan gergin süreçtir. bunu bilmemiz provakatif ortamı tanımamıza ve müdahale aşamasında nasıl davranmamız gerektiğine yardımcı olacaktır.

    g. tarafsız olma : toplumsal olaylarda amaç topluluğu cezalandırma değil, kanunların uygulanması ve düzenin sağlanmasıdır. güvenlik güçlerinin de inançları, duyguları vardır. gösteriyi yapan grubun amacı, fikri ne olursa olsun güvenlik kuvvetleri tarafsız olmalıdır.

    cop ve gözyaşartıcı gazlar

    a- copun özellikleri

    b- göz yaşartıcı gazların sınıflandırılması

    a – kimyasal maddeler

    aerosol : buharlaşmayan fakat uzun süre havayı kaplayacak şekilde küçük zerreciklere ayrılan katı veya sıvı bir maddeden ibarettir.

    • yoğunluk:

    • doz:

    • dozaj :

    • öldürücü dozaj:

    copun tanımı ve kullanım alanları

    cop: cop güvenlik kuvvetlerince görev sırasında taşımak gerektiği durumlarda kullanmak üzere verilen 15 cm. lik el kabzesi boğumlu olan, 65 cm. çapında ağaçtan mamul, siyah renge boyanmış yakın döğüş ve savunma tekniklerinde kullanılan bir dürtme silahıdır.

    copun özellikleri

    a. cop yapısı itibariyle bir görev silahı olup gerekli durumlarda görev sırasında kullanılmak üzere verilir.

    örneğin toplumsal olaylarda grubun dağıtılması gibi.

    b. cop darbe anında vermiş olduğu acı neticesinde topluluk veya bireyler üzerinde psikolojik bir etki yaratır.

    c. cop öldürücü olmayan bir silahtır.ancak insanların hassas yerlerine vurulmamalıdır.

    d. cop görevli memur ile eylemci arasında belirli bir mesafe tutmak için kol vazifesi görür.

    cop kullanım şekilleri

    tutuş şekli : baş parmağa takılan kayış, elin üzerinden geçecek şekilde gelir ve tutuş yerinden elin içinde boşluk kalmayacak şekilde kavranır.

    vuruş teknikleri

    1. tam ileriye doğru dürtüş hamlesi : toplulukların veya saldırganların dağıtılmasına yönelik olarak kişilerin bel hizası ile boyun bölgesinin arasında kalan bölgeye yapılan dürtü hareketidir.

    2. açılı hamle : bu vuruş saldırıya geçmek için kullanılır. görevli pozisyonunu saldırganın durumuna göre sağa veya sola hamle yaparak yapar.

    3. tam ileriye vuruş : şiddet kullanmayan göstericilerin geriye doğru itmek amacı ile yapılır. cop göğüs bölgesine hafifçe dokundurularak kişiler geriye doğru itilir. bu taktik şiddet kullanan göstericilere karşı kullanılmamalıdır.

    4.yan hamle : göstericilerin görevlilerin sağ veya sol yanında bulunmaları halinde bu teknik uygulanır.

    5.direk darbe : bu teknik saldırganın bir bıçak vb. aletle saldırması halinde kullanılır.

    6.hedefe isabet : vuruşlar hedef kişiye zarar vermeyecek alanlar olmalıdır. genelde bu alanlar eller ve bacaklardır.

    kanuna aykırı vuruşlar yapmamaya dikkat edilmesi gerekir. kafaya, boyna, belkemiğine, göğüs kemiğine ve kasık bölgesine yapılan vuruşlar kişide ciddi ve kalıcı sakatlanmalara neden olabilir.

    vuruşlarda hedef seçimi :

    toplumsal olaylarda kuvvet kullanan güvenlik güçleri, gruptan kopan, dağılan, kaçan, çocuk, yaşlı vb.

    kimseleri değil eylemi devam ettiren kimseleri kendilerine hedef almalıdır.

    mecbur kalınmadıkça kafaya, boyun bölgesine, eklem yerleri ve hassas noktalara (böbrek, kasık, omurga) vuruş yapılmamalıdır.

    vücut hassas bölgeler göz önüne alınarak çeşitli bölgelere ayrılmıştır. bunlar öncelikli vuruş bölgeleri, ikinci derece vuruş bölgeleri ve son vuruş bölgeleridir.

    öncelikli vuruş bölgeleri; belden alt kısım, kalça, baldır ve ön kol bölgesidir. ikinci derece vuruş bölgeleri; belden üst kısım, dirsek, diz, bilek, omuz ve pazı bölgeleridir.

    en son vuruş yapılabilecek bölgeler; baş, boyun, kasık, omurga ve böbreklerdir vuruşlar öncelikle el ve ayaklarda bulunan ana kas guruplarına yönelik olmalıdır. insan vücudunda hareketi sağlayan iskelet kaslarıdır.

    cop kullanılması gerektiğinde, kaslara hareket emrini ileten sinir-kas bağlantısını bulunduğu sinaps yerleri hedef alınarak uygun darbelerle geçici bir süre şahsın hareket fizyolojisi bozulur ve kontrol altına alınır.

    cop çekmenin pozisyonları :

    a. rahat pozisyon : ayaklar omuz genişliğinde denge sağlanacak biçimde açılır. bu pozisyon rahat anlamındadır.bu pozisyonda komut cop çek şeklindedir. bu pozisyon müdahaleye hazırlık anlamındadır.

    b.hazır pozisyon: rahat olan pozisyondan komutla hazır pozisyona geçilir. duruş şekli aynıdır. cop uçlara yakın yerlerden her iki elle, kollar dirseklerden 90 derece kırılarak yere paralel bir biçimde tutulur.

    coplu taşıma tutuşu :

    el ve koltuk altı : sol elinizle rakibin sol elini tutarak hasmın sol kolunu yukarıya kaldırın. copun ucunu hasmın sol koltuk altına sokarak hasmınızı ileriye doğru hareketlendirin. bu hareket yapılırken hasmın kolu devamlı yukarıda tutulmalıdır.

    not : koltuk altı insan vücudunun hassas noktalarından biridir. bu hareket tedbirli olarak yapılmalıdır.

    boğazdan geriye baskı : hasmın yakasının arkasını sol elinizle sıkıca kavrayın, kendi dengenizi kaybetmeden copun tepe uç noktasını hasmın beline bastırarak hasmı belinden geriye doğru kırın. copu iterek hassın yürümesini sağlayın.

    not : copu tutan sağ eliniz ve cop sizin önünüzde hasmın sol ve sağdan yapacağı herhangi bir hareket karşı koruyucu görevini de yapmalıdır.

    boyun arkası ve bilek kilidi: hasmın sol tarafında durup sol elinizle hasmın sol elini yukarıya kaldırırken copu hasmın koltuk altına geçirerek boyun arkasına takın. copu hasmın pazısına doğru alttan yukarıya doğru bastırırken hasmın sol kolunu sol elinizle aşağıya doğru bastırın.

    not : bu teknik orta boy yada uzun tipli coplularda daha kolay uygulanır. kısa tipli coplarla bu tekniği uygulamayın.

    cop kayışının kelepçe gibi kullanılması : copu iki ucundan tutarak hasmın bileklerine takın. burada cop hasmın bileklerinin arkasında kalmalıdır. hasmın arkaya bükülü kollarını hafifçe yukarıya kaldırarak copu dikine kendi etrafında çevirmeye başlayın. çevirme işlemini hasmın bilekleri sıkışıncaya kadar sürdürün. bu hareketi yaparken gereken en önemli nokta copun üstte bulunan yanı kendinize altta bulunan yanı ise hasmınıza doğru çevrilmesidir.

    göz yaşartıcı gazlar ve etkileri

    göz yaşartıcı gazlar topluluğu saf dışı bıraktırıcı bir etkiye sahip olmasından dolayı toplumsal olaylarda, uçak kaçırma, bina vb operasyonlarda eylemcileri etkisiz hale getirip bireysel savunmaya yönelik olarak kullanılmaktadırlar.

    cn (kloroasetofenon)

    elma çiçeği gibi kokan ve anında canlı varlıkların bünyelerine tesir eden göz yaşartıcı bir gaz türüdür.

    etkisi kısa sürelidir.bu etkiler ise şunlardır;

    a.gözdeki etkileri : gözde ve gözün iç zarında tahrişe sebep olmaktadır. göz üzerinde göstermiş olduğu etkiyle geçici görmeme ve göz yaşına sebebiyet verebilir.

    b.derideki etkileri : derinin nemli bölgelerinde etkili olmaktadır.deride batma veya yanma hissi verebilir.

    aşırı düzeyde kullanıldığında deri üzerinde kabarcıklar oluşabilir.

    c.ağızdaki etkileri : ağızda salya ifrazı artmaktadır.

    d. sindirim sistemi üzerindeki etkileri : mide bulantısı oluşabilir.

    e. sinir sistemi üzerindeki etkileri : baş ağrısı oluşabilir.

    cs (klorobenzoalmalonitril)

    cs gazı kristalli beyaz bir pudra görünümünde olup biber gibi kokmaktadır. etki süresi 5-10 dakikadır.

    cn’ ye göre daha etkilidir. etkileri ise ;

    a. gözdeki etkileri : aşırı gözyaşı ve yanma oluşur.göz kapakları kapanabilir ve geçici görmeme oluşabilir.

    b. derideki etkileri : nemli bölgelerde etkisi fazladır. batma ve yanma hissi oluşabilir.deri üzerinde kabarcıklar oluşup su toplayabilir.

    c. ağızdaki etkileri : ağızda salya ifrazı artar.

    d. göğüsteki etkileri : bunalma ve boğulma hissedilir. öksürme ve solunum yollarında tahrip görülebilir.

    boğulma hissinden dolayı insanlar panik olabilir.

    e. burundaki etkileri : burunda yanma, akma ve tahriş olabilir.

    f. sinir sistemi üzerindeki etkileri : baş dönmesi ve ağrısı görülür.bunun yanında halsizlik oluşabilir.

    hareketler kontrol edilemez bir hüviyete bürünür.

    c (oleoresin of capsicum ) c18h27no3

    halk arasında biber gazı da denilen oc en çok tercih edilen göz yaşartıcı maddedir. çünkü cn ve cs maddelerinden daha kullanışlı ve daha az yan etkilere sahiptir. etkisini 3-15 saniye arasında gösterir ve 20-30 dakika içerisinde kaybolur. temizlenmesi son derece kolaydır. özündeki biberden dolayı temas ettiği yerde çok fazla yanmaya sebep olur.

    oc maddesinin etkileri :

    * gözde yanma ve kanlanma

    * burunda yanma ve batma hissi

    * üst solunum yolları zarlarında şişme

    * teneffüs edilmişse diyaframda kasılma

    * baş dönmesi ve sersemleme

    * deride temas ettiği bölgelerde yanma ve

    * batma hissi, güneş yanığı benzeri kızarıklıklar

    * mide bulanması ve kusma

    * foto fobi (parlak ışıklara karşı aşırı duyarlılık)

    diğer göz yaşartıcı gazlar :

    d. cnc (klorasetefenonklorform)

    kısa etkilidir. gözleri yaşartır, solunum yollarını tahriş eder.etkileri bilhassa akciğerde haftalarca sürebilir.

    tahriş edicidir. toksik değildir. göz yaşı getirir solunum yollarını tahriş eder.benzin gibi kokar.

    e. cnb

    kimyasal ismi yoktur. gözleri yaşartır, tahriş edicidir.

    f. bbc (brom benzil siyanür)

    biberimsi kokusu vardır. ani etkili olup, baş ağrısı yapar ve solunum yollarını tahriş eder.

    g. cr (dibenzonksazepin)

    gözlerde ağrı,rahatsızlık ve aşırı yanmanın yanı sıra bazen ışığa karşı duyarlılık ve geçici körlük de görülebilir. ayrıca burunda tahriş olma, öksürme hapşırma ve burun akması görülür.

    göz yaşartıcı gazların kullanım esasları ve alanları

    göz yaşartıcı gazlar toplumsal olaylarda veya bina operasyonlarında gruba direk müdahalede bulunulmadan topluluğun etkinliğinin kırılmasına yönelik olarak kullanılmaktadır. tabi ki burada amaç grubun güvenlik kuvvetleriyle karşılaşmadan zafiyete uğraması ve dağılmasıdır.

    bina operasyonlarında da yine aynı şekilde eylemci grupla güvenlik güçlerinin birebir sıcak çatışma içerisine girmeden eylemcilerin teslim alınmasıdır.

    bu göz yaşartıcı gazlar sprey şeklinde de kullanılmaktadır. güvenlik güçleri fiziki olarak karşılarında daha güçlü insanlarla karşılaştıklarında sprey kullanarak avantajlı hale geçmektedirler.

    açık alanlarda kimyasal göz yaşartıcı gaz etkili olması açısından dozaj artırılmalıdır. ancak kapalı alanlarda gerektiğinden fazla gazın kullanılması durumunda ölümlerin ve sakatlıkların olabileceği akıldan çıkarılmamalıdır.

    toplumsal olaylar açık alanlarda olduğundan dolayı kimyasal silah kullanımında;

    - yanma ile yayma

    - patlama ile yayma

    - sisleme ile yayma metotları uygulanabilir.

    göz yaşartıcı gazları kullanırken dikkat edilmesi gereken noktalar :

    1. kullanılacak mühimmatların toplumsal olaylara uygun olması şartı aranmalıdır. atılan mühimmatlar grup tarafından geri atılması büyük bir olasılıktır.bu nedenle havada patlayan ve yere küçük parçalar halinde düşen mühimmatlar tercih edilmelidir.

    2. rüzgarın durumu göz önüne alınmalıdır. atılan gazın kalabalığı etkilemesi amaç edinilmelidir.

    3. personel gaz maskesi takmalıdır.

    4. grubun kaçış yolları açık tutulmalı, gaza maruz kalan grubun kaçış yollarından eylem yerlerini terk etmeleri sağlanmalıdır.

    5. yine kimyasal gazlar paniğe neden olabilecek bir tarzda kullanılmamalıdır.örneğin büyük bir grubun direk orta kısmına göz yaşartıcı gaz attığınızda grubun orta kısmında yer alan insanlar bu gazdan etkilenecek, ancak dışarıdakiler bunu hissetmeyecektir. dolayısıyla bu, grubun panik halinde birbirini ezmesine ve sıkışmasına sebebiyet verecektir.

    göz yaşartıcı gazlarda ilk yardım

    à gözler ovuşturulmadan açık tutulmalı, lens varsa çıkarılmalıdır ve gazlı ortam terk edilmelidir.

    à gözler rüzgara veya varsa vantilatöre karşı açık tutulur. bu davranış gözlerin temizlenmesini hızlandırır.

    à burnu temizlemek için sümkürülür ve normal nefes almaya gayret edilir.

    à bol soğuk su ile maddenin bulaştığı yerler özellikle de gözler ovuşturmadan yıkanır. terlemeyi engellemek için fazla hareket edilmez ve mümkünse etkilenen bölge hava ile temas ettirilir.

    à göz yaşartıcı maddenin bulaştığı giysiler çıkarılır, havalandırılır ve gerekiyorsa yıkanmalıdır.

    à göz yaşartıcı maddelerin bulaştığı yerlere krem, merhem, yağ, losyon gibi maddeler sürülmez. bu maddeler gaz taneciklerinin cilde yapışmasına ve etkisinin iki kat artmasına neden olurlar.

    à asabiyet, sinir hali, yanma hissi öksürük, boğulma- nefes darlığı hissi ve panik yaratacağı için gazdan etkilenmiş kişi ile konuşularak onun rahatlaması ve sakinleşmesi sağlanır.

    à beklenmeyen etki ve reaksiyon devamı halinde derhal hekime müracaat edilir.

    göz yaşartıcı maddelerin kapalı alanlardan temizlenmesi

    göz yaşartıcı maddelerin bulaşma derecesinin doğrudan doğruya, kullanılan maddenin tipine ve mühimmatın adedine bağlı olduğu unutulmamalıdır. kapalı alan temizliği süresince maske ve eldiven kullanılmalıdır.

    oc veya cs ihtiva eden havayı, cereyan yaptırarak boşalt. hava koşullarının el verdiği derecede tüm kapı ve pencereleri aç. eğer bir vantilatör yerleştirilebilirse, bu cereyanın artmasına yardım edecektir. boşalmış gaz mühimmatları veya boş hacimler (kutu vb.) varsa derhal kaldır ve dışarıya at. çünkü bu mühimmatlar ve boş hacimler içerisinde gaz tanecikleri tutarlar.

    eğer cs toz halinde kullanılmış ise, bunları temizlemek için suyla filtre edilen elektrikli süpürge kullanılmalıdır. yüzeyler, suda eritilmiş % 5 oranındaki çamaşır sodası (sodyum karbonat) eriği ile hiçbir hasara uğramadan arındırılabilir. bu kimyasal eriyik gaz taneciklerini çözmektedir. gaza maruz kalan yiyecekler tanecikleri emeceğinden, meyve-sebze benzeri yiyecekler iyice yıkanmalı diğerlerinin ise atılması gerekmektedir. gazlara maruz kalan ilaçların da aynı şekilde kontrol edilmesi gerekir.

    gaz maskesi

    gözleri ve yüzü örterek kullanıcıyı kimyasal, biyolojik ve radyoaktif maddelerden korur. bu maske karbonmonoksit gazına karşı etkili değildir. ayrıca; havadaki oksijen miktarı yaşam şartları standardının altına düştüğü zamanlarda (%16’dan daha az) kullanılmaz.

    toplumsal olaylarda genel prensipler

    toplumsal olaylarda güvenlik görevlisinin rolü, yasal bir toplumsal eylemin kamuya, çevreye veya güvenlik güçlerine karşı tecavüze dönüşmediği müddetçe huzur ve güven içerisinde icrasını sağlamaktır.

    toplumsal eylemlerin huzur ve güven içerisinde yapılmasını sağlamak için önceden iyi bir önleme ve müdahale planı hazırlanmalıdır.

    meydana gelmesi muhtemel olaylara karşı önleme ve müdahale planlarının hazırlanmasından ve her an uygulamaya hazır halde bulundurulmasından güvenlik kurumu sorumludur.

    görev öncesi değerlendirme grubunun oluşturulması :

    à olay yerinde gerekli tedbirlerin alınması,

    à yapılacak müdahale yönü ve şiddeti,

    à olay yerinde hareket tarzı,

    à yakalananların teslim edileceği birim önleme ve müdahale planında yer alacak hususlar

    à toplumsal olayların meydana gelmesi muhtemel yer ve alanların özellikleri, kroki üzerinde işaretlenmesi.

    à olay kaynağı olabilecek kurum ve kuruluşların durumu,

    à toplumsal olayın mahiyetine göre duyarlık kazanacak bölge, nokta ve korunacak yerler,

    à lojistik hizmetleri,

    à muhaberenin temini,

    à trafik düzeninin sağlanması,

    à fotoğraf ve film çekimi,

    à suçluların yakalanması, muhafazası, sevki ve adli soruşturmanın yapılmasına ilişkin hususlar göz önünde bulundurulur.

    personelin bilgilendirilmesi :

    eylemin sebepleri,

    olası saldırı hareketlerinin niteliği, tipi ve kaynakları,

    sakin ve kararlı olmaları,

    topluluğu küçümsememeleri,

    heyecan ve asabiyet göstermemeleri,

    hiçbir şekilde provokasyon ve tahriklere kapılmamaları,

    tarafsız olmaları,

    toplumsal olaylara müdahale taktikleri

    à topluluğa hedef teşkil edebilecek binaların güvenliği alınır veya güzergah değiştirilir.

    à dışarıdan gelenlerin araçlarını park edebilmeleri için park yerleri ayarlanır.

    à organizatör ve liderlerle her aşamada kontak kurulur.

    à tecrübesiz veya takviye kuvvetler arka planda tutulur.

    à olay yeri ve topluluk kameralar ile sürekli görüntülenmelidir.

    à alan kontrollü girişleri sağlayacak ve göstericilerin sığacağı şekilde olmalıdır.

    à müdahale edilecek yönde kuyumcu, eğlence yeri, tehlikeli alanın olmamasına özen gösterilmelidir.

    à toplanma ve dağılma yavaş yavaş gerçekleştirilmelidir.(ancak dağıtma hızlı olmalıdır)

    à gerektiğinde kullanılacak ses yayın araçları olmalıdır.

    à helikopter veya canlı yayın sistemi kullanılması topluluğu gözetleme yönünden önemlidir.

    à topluluk yakınında görevlendirilen güvenlik görevlisinin tam teçhizatlı olmaması önemlidir.

    à pazarlık durumlarında müzakere teknikleri uygulanmalı ve asla hemen hayır cevabı verilmemelidir.

    toplumsal olaylara müdahale taktikleri

    topluluğun daha fazla büyümemesi için ?

    à personel; topluluğun amacı, eylem süresi ve niteliğine göre tahsis edilmelidir...

    à olay öncesi itfaiye ve sağlık ekiplerine de haber verilmelidir.

    à gece müdahalelerinde aydınlatma yapılmalıdır...

    à basın mensupları ile iyi ilişkiler kurulmalıdır.

    müdahaleden önceki psikolojik taktikler :

    à uyarma

    à kuvvet gösterisi

    à liderlerden yararlanma

    à insiyatif kullanma

    à müzik dinletme (haberleşmelerine izin vermeme)

    fiziki taktiklerde dikkat edilecek hususlar :

    1- personelin can güvenliği her zaman ön planda olmalıdır.

    2- mutlaka müdahale taktiği ve planı belirlenmelidir. (istihbarat doğrultusunda)

    3- eldeki mevcut imkanlar en iyi şekilde ve etkili kullanılmalıdır.

    4- topluluğun her türlü eylem planına uygun olarak alternatif planlar hazırlanmalıdır.

    5- müdahale ekibi arkasında bir de hazır ekip bulundurulmalıdır.

    6- boş vaat ve tehditlerde bulunmaktan kaçınılmalıdır.

    zor kullanma taktikleri

    à zor kullanma şekli ve oranı ne olursa olsun topluluğundağıtılmasında son çare olmalıdır. minimum güç kullanmayı hedeflemeliyiz, ancak her türlü senaryoya hazır olmalıyız.

    à elimizde yeterli kuvvet yoksa “dağılın” ihtarı yapılmamalıdır (elimizdeki mevcut kuvvet az ise oyala, çok ise yeteri kadarını kullan)

    à yapılacak müdahalenin amacı “topluluğu dağıtma”,“toplanmayı önleme” ve “suçluları yakalamak” tır.

    à bölge, müdahaleye uygun olmalıdır.

    à ekip düzenleri hiçbir zaman bozulmamalıdır.

    à tamamen dağılmış topluluğun tekrar toplanmasını önlemek üzere mutlaka devriye bulundurulmalıdır.

    zor kullanma araçları

    göz yaşartıcı mühimmat

    panzer

    cop

    at-köpek

    görev günü yapılacak işler :

    à görev alacak personel bilgilendirilir.

    à gerekli araç ve gereçleri alması sağlanır.

    à personel görev yerlerine sevk edilir.

    à araçların emniyetli bir bölgede olmasına özen gösterilir.

    à topluluğun tahrip veya işgal edebileceği hassas noktalar ve bölgelerde sabit nöbetçi veya devriyeler ihdas edilir.

    à ilgisi olmayan kişi veya vasıtaların topluluğa girmeleri kesinlikle önlenir.

    toplantı ve gösteri yürüyüşü öncesi yapılacak işler :

    à toplantıya katılacak gruplar ve bu grupların daha önceki toplantı ve yürüyüşlerdeki davranış tarzları hakkında bilgiler verilir.

    à eldeki mevcut personel, araç, gereç imkanları ve göreve sevkleri ile toplanmalarının ne şekilde yapılacağı planlanır.

    à alınacak tedbirler, olayların izlenmesi, kontrolü ve yapılacak müdahale, zor kullanma ile yakalama ve suçluların sevkleri planlanır.

    à suçluların ve delillerin muhafazası planlanır.

    görevli personele mevzuat, davranış şekilleri vb. konularda tazeleme eğitimi yapılır.

    à bilgi toplama à planlı ve koordineli hazırlık yapma

    à organizatörlerle diyalog kurma à empatik iletişim kurma

    à ikna edici, inandırıcı olma à kendini kabullendirme

    à inisiyatif kullanma à standart davranma

    à caydırıcı olma à olaya neden olan faktörleri uzaklaştırma

    à tahriklere engel olma à provokasyona gelmeme

    à kuvvet gösterisi yapma à zor kullanma

    à kişiselliği kullanma à paniği önleme

    à profesyonel olma à tarafsız olma

    à taraf olmaktan uzaklaşma à tarafları ayırma

    à kişileri temize çıkarma à minimum kuvvet kullanma

    à haberleşmeyi yürütme à teknolojiyi etkin kullanma

    à sükunete yönlendirme à şok etkisi oluşturma

    à kamuoyunun sempatisini kazanma à odaklanan noktayı değiştirme

    à topluluğu tedirgin etmeme à koordineli hareket etme

    à tehdidin farkında olma

    kamu kuruluşları ile yapılacak işbirliği esasları tespit edilir.

    şüpheli ile alanda görüşme :

    güvenlik güçlerinin şüpheli şahsı veya bir grubu ikna metotlarını veya fiziksel temas tekniklerini kullanarak etkisiz hale getirmesi ancak onlarla birebir etkileşime geçtiğinde mümkün olacaktır. grubun veya kişilerin yapısı, amacı, yapabileceği veya yapamayacağı eylemlerin tespit edilmesi ancak bu şekilde tespit edilebilir. bu nedenle gruplara veya kişilere yaklaşımlar, duruşlar, etki veya tepki mesafesinin tespiti ve saldırganlığın işaretlerinin tanımlanması büyük önem arz etmektedir. güvenlik güçleri meslekleri itibariyle sanığın yakalanması, şüphelilerin tespit edilmesi, mağdur haklarının korunması amacıyla sürekli olarak şahıslarla veya topluluklarla bir takım görüşmeler yaparlar. tabi ki bu görüşmeler süresince güvenlik güçlerinin başarısı zinde, düzenli, kontrollü, otoriter, tetikte ve olayların farkında olmasıyla artacaktır.

    yaklaşma : toplumsal olaylarda grup veya şahıslarla karşılaşıldığında önceden bir plan ve program yapılmalı ve sorumlu lider kontrolü elinden bırakmamalıdır. kişi veya gruplarla görüşülürken kendi lehimize bir pozisyon oluşturulmalı ve bu yaklaşma sırasında herhangi bir saldırıya hazırlıklı olunmalıdır.

    bir kişiye veya gruba yaklaşma esnasında, çok kısa olan zamanımızı kişiyi ve grubu değerlendirmek için kullanmalıyız. bunu maddeler halinde inceleyecek ve kendimize bazı sorular soracak olursak :

    a. karşımızdaki grup veya kişi kimdir. biz buna kuvvetlerin tartımı diyoruz.

    b. karşı grup gerçekten saldırabilir mi? tehlike sezinlemesi.

    c. gruba veya kişiye yaklaşmak doğrumu veya gerekli mi?

    d. yaklaşma anında her hangi bir temas olduğun da yardıma ihtiyacım olabilir mi?

    e. grupla nerede ve ne zaman temas edeceksiniz. sokakta mı, alışveriş merkezinde mi, yoksa bir okul önünde mi?

    f. gruba bir strateji belirleyerek mi yaklaşıyoruz. bir plan-program var mı?

    g. grup silahlı olabilir mi? el bombası vb şeyler atılabilir mi?

    bütün bu sorulara kendi lehinize cevap buluyorsanız gruba yaklaşabiliriz. ancak kendi aleyhimize bazı olgular ortaya çıkacaksa bu durumda değişik taktikler belirlemeliyiz. örneğin olay yerine bir destek birimi çağırabiliriz. eğer grupla karşı karşıya gelme düşüncesi bizde hakimse saldırıya karşı avantaj sağlayacak bir pozisyonda gruba yaklaşmalı ve grupla aramızda tepkisel bir bölge oluşturulmalıdır.

    tepki zamanı ilkesi :

    yapılan eylemin fark edilip etkisiz hale getirilmesidir.uzak bir mesafeden yapılan bir saldırıyı önlem alarak bertaraf edebilirsiniz. mesafe kısaldığı sürece başarı oranınız düşecektir. bu nedenle toplumsal olaylarda karşı grupla en az iki metre mesafe olmalıdır.

    bir grup veya kişi ile görüşülürken karşımıza iki farklı alan çıkar :

    1. tepkisel bölge : kişinin görevli ile diyaloga geçme sürecinde görevlinin kişinin herhangi bir şekilde saldırısına tepki verebilmesi için yeterli zaman ve alan veren ortak bölgedir. bu bölge yaklaşık olarak iki metredir. örneğin dönerci bıçağı ile yapılan saldırı.

    2. tehlike bölgesi : tehlike bölgesi ise grubun veya eylemcinin görevliye temas edeceği iki metrenin altında olan ara bölgedir.

    duruş:

    herhangi bir olay veya olay öncesinde güvenlik güçlerinin kişiyle yada bir grupla karşılıklı etkileşim sonucunda durma şekline duruş adını veriyoruz.

    uygun duruş şeklini üç ana başlık altında inceleyebiliriz:

    a. alanda görüşme duruşu: bir çok kimseyle bilgi amaçlı yapılan duruş türüdür. herhangi bir vatandaş veya şüpheli olabilir.

    b. hazır duruş: genelde kişisel olaylarda bir kimseyi sakinleştirme amacıyla yapılan duruş şeklidir.

    c.savunmaya hazır duruş: şiddet içeren herhangi bir eylemde güvenlik güçlerinin almış olduğu bir duruş şeklidir. böyle bir duruş tarzı saldırıyı daha rahat engeller. bu duruş şekli iyi bir savunma olduğu gibi saldırıya geçen gruba karşı da etkili bir hamlenin yapıldığı duruş şeklidir.

    saldırganlığının erken uyarı işaretleri

    1. kişinin veya grubun sürekli olarak farklı yere bakınması: fırsat bulunduğunda olay yerinden kaçmayı ifade eder.

    2. görevliyi dikkate almama: görevlinin sormuş olduğa sorulara cevap vermeme onunla ilgilenmeme gibi.

    3. aynı soruları tekrar tekrar sorma: kendisine herhangi bir suçlama yapılmadığı halde beni neden çağırdınız, arabam niçin aranıyor vb. gibi. sürekli olarak soru sorması.

    4. aşırı heyecan: kişi aşırı heyecan gösterebilir.

    5. hareketlerinde farklılıklar (abartılı hareket): kişi suçunun tespit edildiği düşüncesine kapılarak değişik hareketler sergiler. örneğin vücudunun farklı yerlerini kaşıyabilir.

    - görevlinin direk gözleri içine bakılır.

    - kişi renk değiştirir.

    - kişi rakibini tartmaya başlar. karşısındakinin fiziksel durumu gibi.

    6. bir anda donuk kalmak (hareketsizleşmek) : kişiler saldırıya yeltenmeden önce bir müddet donuk kalır yani hareketsizleşir. akabinde de saldırıya yeltenebilir.

    7. fiziksel taciz : tehlike bölgesine giren kişinin bir tepkide bulunabilme halidir.

    8. saldırı hali : kişinin veya grubun yukarıda maddeler halinde verilen uyarı işaretlerinden sonra saldırıya geçmek için almış olduğu saldırı halidir. bu haller ise şunlardır :

    - kişinin güçlü omuzu yukarıya doğru kalkar ve boksör duruşu alır.

    - kişinin elleri sinirli bir biçimde yukarıya doğru kalkar ve işaret parmağı görevliye doğru yönelir.

    -----s o n-----