şükela:  tümü | bugün
  • 1850 yılı rusya'sında rekor seviyesindeki soğukların uzun süre devam etmesi sebebiyle rus askerlerinin üniformalarında kullanılan kalay düğmelerin parçalanarak ufalanması ve kilise orgu ses boruları gibi kalaydan yapılmış diğer malzemelerin de aynı akıbeti paylaşmasına sebep olan probleme verilmiş isim.

    kalayın düşük sıcaklıklarda ufalanmasının sebebi, oda sıcaklığında hacim merkezli tetragonal kristal yapıda bulunan (beta) beyaz kalayın 13.2°c'de (sıcaklık ne kadar düşürülürse dönüşüm o kadar hızlı olacaktır) kübik elmas kristal yapıya sahip (alfa) gri kalaya dönüşmesidir. bu dönüşüm sonucu kalayın hacminde %27'lik bir artış gözlenir ve yoğunluğu 7.30 gr/cm3'ten 5.77 gr/cm3'e düşer. hacimdeki artış sebepiyle beyaz kalayın ufalanması ile toz halindeki kaba gri kalay oluşur.