şükela:  tümü | bugün
  • vefa, süleymaniye arasında, su kemerlerinin hemen bitişiğinde kiliseden bozma küçücük bir camidir. 12. yüzyılda yapılmış, fetihten sonra camiye çevrilmiş ve birara kalenderi dervişlerinin hizmetine verildiği için bu adı almıştır. taş-tuğla karışımı, haç planına göre yapılmış, çoğu kazınmış ama bir kısmı hala görülebilen fresklere sahip bir yapıdır. iç duvarlarında çeşit çeşit, renk renk mermer kaplamalar vardır.
  • ...istanbul beyazıt ta eski bir bizans kilisesiyken, fetihten sonra camiye çevrilip kalenderi dervişlerine verilen bir dizme kırmızı tuğla camidir...içindeki fresk ve ikonolar her zamanki gibi badanalıdır...lakin giriş ve son cemaat yerindeki isa ikonunun üzeri tam badana tutmadığı için hala dikkatli gözlerce seçilebilmektedir...imamı ne zaman gitsem bir yere gitmiş olur ve içeri giremem...
  • istanbul vefa'da bulunan kiliseden bozma bir başka cami. bol yeşillikli bir kemerin altından geçerek sahasına girilir. gişirin hemen yanında hoş, ahşap güzel bir ev bulunur.

    (bkz: kalenderhane)
  • http://upload.wikimedia.org/…moni_tou_oualentos.jpg

    eski hali böyle yansıtılmış bir resimde.

    http://upload.wikimedia.org/…stanbul20070407_01.jpg

    yeni hali de böyle.
    fresklerin ve ikonoların üstlerine badana değil kireç vurulmuştur. maksat gaye ise boyamak değil muhafaza etmektir. yani orijinalini tahrif etmeksizin kendi kullanacağına yönlendirmedir. bu yöntem de bir çok camiye dönüştürülmüş kiliselerde görünebilir. kocaman bir haç varsa mesela, onun bulunduğu taş kaldırılıp atılmaz veya kırılmaz, ancak ters yüz edilerek kullanılmaya devam edilir. nedeni ise bir mabedden çıkıp başka bir mabedde bulunması.
  • mimari açıdan etkileyici bir yapıdır, içindeyken tarihe dokunduğunuzu, eski bir yapıda olduğunuzu hissettirir. ancak ısıtma sistemi hakkında aynı olumlu fikirlere sahip olunamamıştır.
  • bizans mimari gelenegindeki, kare icinde haç planli kilise tipinin en onemli orneklerinden kalenderhane camii onceleri forum tauri ve constantinus martiryonu arasindaki anayol uzerindeki, 4. yy'da yapildigi tahmin edilen bir kompleksin parcasidir. 8. yy'da bina yenilenmeye baslanmis ama yarim birakilmistir. bugunki bina ise komnenos hanedani doneminde yapilmistir. cevresindeki kalintilardan etrafinda bir zamanlar bir de manastir oldugu anlasilmistir.

    latin istilasi'ndan sonra kilise italyanlara tahsis edilmis. bu esnada ic yapidaki narteks ve naos girisindeki yan acikliklar kapatilmis, yan nefler yikilmis. latinler bu fransisken mezhebi'nin kurucusu aziz francesco'nun hayatina dunyanin en eski resimleri kabul edilen freskolari yapmislardir.

    bugun artik galerisi ve absid bolumu yoktur. buyuk ikon tasiyici perde duvarin yan acikliklari, uzerindeki bezemeler kismen tahrip edilmis olsa da caminin dogu ayaklari uzerinde durmaktadir. aziz frencesco freskolarinin tahrio edilmis kalan kismi ise artik istanbul arkeoloji muzesi'nde bizans seksiyonunda ikinci kattadir.

    fatih vakfiyesinde, zaviye olarak vakfedildigi belirtilen kompleksin neden bir tarikatin kullanimina verildigini aciklar. 18. yy'a kadar taife-i dervişânin kullanimina ve ihtiyac sahiplerine hizmete yariyacak bir zaviye olan komplek bu yuzyilin birinci yarisinda darüssaade agasi maktul beşir ağa tarafindan minber koymak suretiyle camiye cevrilir. bir tamiratla gelen bu degisimin 1718 depremi, 1720 yangini ve 1727 yanginindan sonra gerektigi dusunulmektedir. 19.yy'da buyuk bir yangin daha geciren kalenderhane camii 1845 yikinda tekrar onarilmistir. bu tamirle yapinin bircok mimari ozelligi ortadan kalkmistir. 1930 yilinda minaresi yikilmis zaten kalitesi yapilan tadilat yuzunden bircok yeri hasad gormustur. 1965 yilina kadar evsiz barksizlar tarafindan isgal edilmis 1966-1975 yillari arasinda harvard universitesi ve istanbul teknik universitesi tarafindan tekrar camii olarak restore edilmistir.

    doğan kuban'a göre bizans zamaninda adinin akateloptos manastiri kilisesi veya kriotissa manastiri oldugu kabul edilen kalenderhane camii 4. yy'da gorkemli bir saray hamami olarak varlik gostermekten form degistirerek 21. yy'a ulasmis istanbul'un en ilgin yapisidir ve istanbul'un kent yapisinin degismesindeki karmasikligi da gozler onune sermektedir.
  • istanbul üniversitesi personelinin cuma namazı için tercih ettiği camilerin başında gelmektedir. imam efendisinin kıraati abdurrahman es sudeysi aratmaz ki kendisinin suriye'de arapça eğitimi almışlığı da vardır.
    kıblesi düz olamadığı için halıları yaklaşık 45 derecelik açılarla serilidir. mahzene iner gibi inersiniz bu camiye. severiz orası ayrı.
  • her ne kadar camiye çevrilse de içine girdiğinizde yapının bizans atmosferinden kurtulmanız kolay olmuyor. kendisini çevreleyen bahçesindeki çöp ve pislikler ise yapıya ne kadar sahip çıktığımızın göstergesi.

    restorasyonu yapıp bir köşeye çekilmek, böylesine turistik bir yerin çevre bakımının düzenli yapılması gerekliliğini gölgelemiyor maalesef...
  • arka (ya da yan) bahçesini temizlemek için özel bir şirketle anlaşmaya da gerek yok emin olun... çok mu amatör bi' bakış açısına sahibim bilmiyorum ama 8-10 gönüllü vatandaşla halledilmeyecek bi' şey değil...

    bu arada caminin girişindeki eşikte yukarı baktığınızda artık dökülmeye yüz tutmuş freski görmek bile inanılmaz bi' deneyim...

    http://www.dunyabulteni.net/…2/22/kalenderhane3.jpg