şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: ödev ahlakı)
  • insanlarda ortak bir nitelik bulunduğu düşüncesine dayanır. bu nitelik, yasaya uyması gereken iradedir. ama iyi bir iradeyi, yasanın yalın ortaya konuşu belirleyebilir ancak. yasanın yargısının böylesine biçimci bir anlayışla ele alınması, kantçı ahlakın, deneyimin öğrettiklerine dayandırılmaması sonucunu doğurur:

    “ahlakı örneklerden çıkarsamak ona yapılabilecek en kötü hizmettir. çünkü bana önerilen her örneğin, özgün yani model olmaya layık olduğunun bilinmesi için, daha önceden ahlaklılık ilkelerine göre yargılanması gerekir ve bu örnek ilk ağızda hiçbir zaman ahlaklılık kavramını sunamaz bize”*.

    demek ki ahlaki deneyimlerin ya da çıkar gözetmenin tüm etkinliklerinin dışında, ancak a priori’nin, ancak aklın ilkelerinin üzerinde temellendirilebilir. bundan ötürü iradenin özerk olması ve evrensel iradeye saygıdan dolayı ve bu saygı içinde ahlaksal olarak eylemde bulunması gerekir. bir evrensel yasa olabilecek kurala göre eylemde bulunmak gerekir yalnızca; yani iradenin kendini, kendi kuralıyla bir evrensel yasa kurucusu olarak görebildiği kurala göre.*

    edit: kantçı ahlakı biçimci ve sert bulduysanız (bkz: hegelci ahlak)
  • immanuel kant tarafından geliştirilen ahlak felsefesi. bir diğer adı da eleştirel ahlak felsefesidir. kant'a göre bir davranış ya da tutumu ahlaklı yapan şey, o davranışı yapmaya iten ilkedir (maksim) ve bu ilkeler evrensel olmalıdır. örneğin, boğulmak üzere olan bir insanı sırf haline acıdığınız için kurtarmanız ahlaklı bir davranış değildir, çünkü acımak subjektif bir histir. ancak o insanı "insan hayatı değerlidir ve bu nedenle her şart altında korunmalıdır" gibi evrensel bir ilkeden yola çıkarak kurtarırsanız o zaman bu davranış ahlaklıdır.
  • tek mümkün ahlakın, önceden konulmuş kanunlara itaat olduğunu iddia eder.
  • ateistlerin genel olarak "siz müslümanlar huriler için biz gerçek ahlak sahibi insanlar ise "gerçek iyiler" olduğumuz için karşılık beklemeden iyilik yaparız" düşüncesinin temeli olan felsefe.