şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: draper point)
  • sıcak bir nesnedeki elektronların titreşim hızları sıcaklıga baglıdır ama hepsi tam olarak aynı hızda hareket etmez. çogu ortalama bir hızla salınır, fakat bazısı bir parça daha fazla enerjiye sahiptir ve daha hızlı titreşir, bazısı da daha az enerjiye sahiptir ve daha yavaş salınır. ortalama deger etrafında daima bir enerji dagılımı vardır.
    çok yüksek frekanslarda (kısa dalga boyunda) bir kuantum(enerji paketçiği) için gereken enerji o oranda büyüktür. sıcak bir nesnedeki yüklü parçacıkların (salınan elektronlar) çok azı bir kuantum oluşturacak enerjiye sahip olur. dolayısıyla birkaç tane kısa dalga paketçik yayılır.
    diger uçta, düşük enerjili paketçikler için ona karşılık gelen ışımayı oluştracak pek çok elektron mevcuttur ama söz konusu enerjiler çok cılızdır.
    fakat ortada, cismin sıcaklıgına karşılık gelen frekansta paketçikleri oluşturabilecek çok sayıda elektron bulunacaktır ve her bir paketçikte kızıllık oluşturacak ölçüde enerji olacaktır.
    sıcaklıkla ışımanın kendine özgü dalga boyu arasındaki bagıntıya kara cisim yasası, bu karakteristik ışımaya da kara cisim ışıması denir. kara cisim denmesinin nedeni ışımanın siyah bir yüzey tarafından sogurulmasında da aynı kurallar geçerli olmasıdır.
  • bir siyah cisim üzerine düşen ve bütün diğer ışınımları soğuran, bu yüzden de siyah görünen ışınlardır.
    bu cisim ısıtıldığı zaman termal ışınım denen bir ışınım yayar. düşük sıcaklıklarda bu ışınım gözle görülemeyecek şekildedir.
    sıcaklık arttıkça bu cisim kızarmaya başlar. daha yüksek sıcaklıklara geldiğinde ise beyaz ışık yaymaya başlar. klasik olarak bu olay şu şekilde açıklanır;
    cismin yüzeyindeki elektronlar ısıtıldıkça titreşir ve ivmeli hareket etmeye başlarlar. ivmeli hareket içerisindeki her yüklü parçacık elektromanyetik ışıma yapar. bu her ne kadar doğru bir ifade olsa da formüllerle açıklanmamıştır.
  • tr:black-body radiation.
  • max planck sayesinde çok net anlaşılmış fizik olayıdır.

    planck'tan önce de çeşitli girişimler olmuştu. bunlardan en önemlileri olarakrayleigh-jeans yasası ve wien yasası gösterilebilir. planck her ne kadar başlarda hiç yapmak istemese de klasik fiziği yıkarak kara cisim ışımasının anlaşılmasını sağlamıştır. planck'ın en temel buluşu enerji seviyelerinin sürekli değil kesikli olmasıydı. bu kesikli parçacıklara da kuanta demiştir. kuantum teorisinin de temellerini oluşturmuştur. zamanında beklenen etkiyi yaratamamış olsa da birtakım insanlar için yepyeni bir evren görüşü kazandırmıştır max planck.
  • bir maddenin, sıcaklığına bağlı olarak elektromanyetik dalga(em) yayması durumudur. madde mutlak sıfır olan -273,15 °c(0 °k)'de en uzun dalgaboyunda elektromanyetik ışıma yapar. sıcaklığı arttıkça yaydığı dalgaboyu kısalır. bu durum max planck'tan önce klasik fizik yasalarıyla açıklanmaya çalışılmış uzun dalga boylarında gerçek ile uyumlu sonuçlar elde edilirken kısa dalga boylarında uyumsuz sonuçlar ortaya çıkmıştır. max planck bu noktada em'nin quanta yani parçacık halinde yayıldığını ortaya atarak klasik denklemi düzeltmiş ve planck yasasını ortaya atmıştır. klasik denklemi kısa dalgaboylarına uyguladığımızda ortaya çıkan ultraviolet catastrophe(morötesi felaket) sorunu max plank'ın denkleme planck sabitini(h) eklemesiyle çözülmüştür. olayı biraz daha somutlaştırmak gerekirse bir demir parçasını ısıtmaya başladığımızda yavaş yavaş kırmızı bölgeye kaymaya başlar. cisim artık görünür bölgede de em yaymaya başlamıştır. aslında sadece kırmızı bölgede ışık yaymakla kalmaz kızılötesi bölgede de yaymaya devam eder ancak insan gözü kızılötesi ışığı algılayamaz. demir parçasını daha da ısıtmaya devam edersek kırmızıdan sarıya kaymaya devam eder ta ki eriyene kadar. eğer demirin erime noktası 15000 °k'ya kadar çıkabilseydi rengi sarıdan maviye kayabilirdi. bu durum bize mavi yıldızların neden mavi olduğunu da açıklar. mavi yıldızlar çok sıcaktır öyle ki yüzey sıcaklıkları 15000 °k'ya kadar çıkabilir. peki demir parçası ısıtıldığı için mi em yani ışık yayıyor? tabii ki hayır başta söylediğim gibi -273,15 °c olan mutlak sıfırda bile cisimler em yayar. yaydığı ışık infrared bölgede olduğu için gözümüzle göremeyiz ancak ürettiğimiz termal kamera gibi araçlarla bu ışımayı algılayabiliriz. termal kameralar daha çok 15 ila 8 mikrometre arası dalgaboylarını algılar bu da yaklaşık -50 ila 500 celcius derece arası bir sıcaklığa denk gelir. insan vücudu ortalama 32 °c'dir ve termal kameralar tarafından rahatlıkla algılanabilir.