şükela:  tümü | bugün
  • merkezinde 3 dev karadelik bulunan gök ada keşfedildi.

    bilim insanları merkezinde sadece bir tane değil üç tane dev karadelik bulunan bir uzak gök ada keşfettiler.

    bilim insanlarına göre bu yeni buluş birbirlerine yakınca bağlanmış bu dev karadelik kümelerinin daha önce düşünülenden daha yaygın olduğunu ve onları bulmanın daha kolay bir yolunu ortaya koyuyor. güneş'in kütlesinin milyarlarca katına sahip olan dev karadelikler, evrende bulunan tüm büyük gök adaların kalbinde bulunmaktalar.

    çoğu gök ada merkezinde sadece bir tane dev karadelik bulunduruyor. bunun yanında, gök adalar birbirleriyle birleşerek evrim geçiriyorlar ve birleşmiş gök adalar zaman zaman merkezlerinde birden fazla dev karadelik bulundurabiliyorlar.

    astronomlar alfabe çorbasını anımsatan sdss j150243.09+111557.3 ismindeki bir gök adayı gözlemlediler. beklentilerine göre bu gök ada birden çok dev karadeliğe sahip olabilirdi. bu gök ada dünya'dan 4,2 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunuyor, araştırmanın başında bulunan ve güney afrika'daki cape town üniversite'sinde radyo astoronom olarak çalışan roger deane "evrenin genişliğinin üçte biri uzaklıkta" diyor.

    bu gök adayı araştırmak için bilim insanları birbirlerinden 10.000 kilometre uzaklıkta konumlanmış büyük radyo antenlerini kullandılar. kısace vlbı adı verilen bu teknikle araştırmacılar hubble uzay teleskobu ile görülebilenden 50 kat daha fazla detayı görebildiler.

    iki astronom beklentilerine ters bir şekilde gök adanın iki yerine üç tane dev karadeliğe ev sahipliği yaptığını fark ettiler. bu üçlü karadelikten iki tanesi birbirine oldukça yakın, işte bu yakınlık nedeniyle önceden bunu tek bir karadelik olarak düşünmüşler.

    bilim insanlarının detaylı çalışması nature dergisinde yayımlandı.

    kaynak: http://mashable.com/…lack-hole-trio-distant-galaxy/

    çağatay eren / bilim.org
  • hakkındaki teoriler sürekli değişen deliktir. aslında gerçek anlamda delik bile değildir. ışığı bile yutabilen çekiminden dolayı görmüyoruz ama çevreye uyguladığı kuvvetten dolayı orada olduğunu biliyoruz. aşk gibi.
  • kara delik nedir, neye denir?

    kaçış hızı (her cismin belli bir kütlesi bulunduğundan kütle çekim alanı yaratır ve cisimleri kendine çeker. bu kütle çekim alanından kurtulmak için geçen süre de kaçış hızı ile ifade edilir.) ışık hızından fazla olan uzay cisimlerine kara delik denir. ışığı bile kendilerine çektiklerinden ve ışık yaymadıklarından "kara" olarak adlandırılırlar.

    kara delikler ilk ne zaman konuşulmaya başlanmıştır, kim ortaya atmıştır?

    1700'lerin sonuna doğru insanlar kurtulma hızı ışık hızından fazla olan cisimler var mıdır diye merak etmeye başlamıştı. ilk bahsi bu zamanlarda geçer. ciddi ciddi konuşulmaya başlanması ise 1900'lerde albert einstein ile başlar. kara delik kelimesi ise ilk defa kip thorne isimli fizikçi tarafından kullanılır. ondan önce kara deliklere "kapalı yıldız " ya da "schwarzschild cismi" denmektedir.

    kara delikler nasıl oluşur?

    yaşam süresini tamamlayan bir yıldız nötron yıldızına (protonlar elektron yakalayarak nötrona dönüşür, böylece yıldız dev bir atom çekirdeği halini alır) dönüşür. (kara delik öncesi dönem hakkında konuşuyorum, yaşam süresini tamamlayan bir yıldızın dönüşebileceği başka biçimler de vardır.) fakat büyüklüğüne bağlı olarak bu seviyede kalamaz. {schwarzschild yarıçapına göre;

    rs = 2gm / c2

    rs: sch. yarıçapı
    g: kütle çekim sabiti (6,67x10-11)
    m: cismin kütlesi
    c: ışık hızı

    eğer cismin kütlesi çıkan rs sonucuna kadar sıkıştırılabilirse kara delik olması kaçınılmazdır. buna göre güneşimizin rs yarıçapı 3km, dünyamızın ise 9mm idir.}

    kendi içine çöker ve kara delik halini alır. çok büyük kütleye sahip olduğundan güçlü bir kütle çekim alanı yaratır ve yaklaşan her şeyi içine çeker.

    kara deliklerin yoğunluğu?

    yoğunluk, "kütle/hacim" den hesaplandığından; kara delikler büyük bir kütleye sahiptir ve sıfır hacimli kabul edilir. bu yüzden yoğunlukları da sonsuz kabul edilir.

    kara delikler kaç boyutludur?

    hacimsiz kabul edildiklerinden üç boyutlu görülmezler. onun dışında kaç boyutlu olduğu hakkında farklı fikirler vardır.

    kara delikler gerçek midir?

    kara deliklerin varlığı hemen hemen tüm bilim insanları tarafından kabul edilmiştir ve doğrudan gözlenmese dahi çeşitli parametreler tarafından gerçekliği kanıtlanmıştır.

    saçsızlık kuramı nedir?

    werner ısrael'in ortaya attığı "saçsızlık kuramı"na göre kara delikler sadece açısal momentum, (dönüş hızı) yük ve kütleleri tarafından ayırt edilir. bu üç değişkeni aynı olan ve biri maddeden diğeri antimaddeden yapılma iki kara deliği izleyen bir dış gözlemci bu ikisinin ayrımına varamayacaktır.

    kara deliklerin içinde zaman nasıldır?

    kütle çekim zamanı yavaşlatır. büyük kütleli cisimlerin yakınında zaman daha yavaş geçer. bu sebeple kara deliklerin içinde zamanın durduğu yahut çok yavaş geçtiği kabul edilir.

    kara delikler gözlenebilir mi?

    kara deliklerin sadece saçsızlık kuramında bahsi geçen üç özelliği gözlenebilir. ve de bıraktığı etkiler. (yol açtığı yerçekimsel bükülmeler, içine çektiği cisimler ve benzeri.)
    tekillik sebebi ile kara deliklerin içinde dönen olayları gözlemlememiz şu an için mümkün değildir.

    tekillik nedir?

    olay ufkuna sahip kara deliklere verilen addır.

    olay ufku nedir?

    ışığın ve maddenin artık kaçamadığı bölge sınırına "olay ufku" denir. bu bölgeye yaklaşan bir gözlemci kara deliğe çekileceğinden artık kara deliği dışarıdan gözlemlemek mümkün değildir. bunu savunan görüşe de kozmik sansür hipotezi denir.

    olay ufku olmayan kara delikler var mıdır?

    kuramsal olarak vardırlar ve çıplak tekillik diye de bilinirler. henüz gerçeğine rastlanmamıştır.

    hawking ışınımı nedir?

    kara deliklerin yaydığı radyasyonun nasıl olup da kara deliğin kütle çekim alanından kaçabildiğinin formülalilete edilmesinden sonra bu radyasyonların aldığı isimdir.

    solucan deliği nedir?

    einstein rosen köprüsü olarak da bilinir. kuramsal olarak kara delikler, girişin mümkün olduğu ama çıkışın mümkün olmadığı kozmik cisimlerdir. beyaz delikler ise çıkışın mümkün, girişin mümkün olmadığı cisimlerdir. bu ikisi arasındaki köprüye de solucan deliği denir.

    beyaz delikler?

    "kara deliğe düşen bir maddenin evrenin başka bir yerinde yeniden ortaya çıktığı noktalardır. başka bir zamana veya başka bir evrene açılabilir."

    en büyük kara delik nerededir?

    en büyük kara delik dünyadan 220 milyon ışık yılı uzaklıktaki perseus takım yıldızı'nda bulunur.

    kara delikler hakkında bazı görüşler:
    *evrenimiz kendisi bir kara deliktir.
    *kozmik radyasyon big bang öncesi büyük kara deliklerin birbiri ile çarpışmasıyla oluşmuştur.
    *kara delikler zamanda yolculuğu sağlayabilir.
    *kara delikler uzayda yolculuğu sağlayabilir.
    *kara delikler evrenler arası yolculuğu sağlayabilir.
    *her kara delik yıldızsal kara delik değildir. (yıldızların kendi içine çökmesi ile oluşmaz, farklı maddelerin de kendi içine çökmesi ile oluşabilir.)
    *genişleyen big bang parçacığı bir kara deliktir.
    *kara delikler hawking ışıması ile çok yavaş da olsa enerjilerini kaybeder ve ölürler.

    bazı kara delik gifleri

    http://upload.wikimedia.org/…/blackhole_lensing.gif
    http://media.giphy.com/…dia/inavjrajcjeue/giphy.gif
    http://ircamera.as.arizona.edu/…s/stellaraccret.gif
  • hakkında er geç tüm kara delikler buharlaştığında kara deliklerin içindeki muhtemel evrenlere ne olacak? olay ufkunda yazılı olan bilgi bizzat kara delik yok olursa ne olacak? gibi yumurta deliğe ulaşmışçasına çılgın sorular sordurtan bir paradoks vardır.
    (bkz: enformasyon paradoksu)

    teorik fizikçilerin ve astrofizikçilerin "kesinlikle var böyle şeyler" dediği, çok büyük bir kütleye ve dolayısıyla çok büyük bir çekim kuvvetine sahip, kara (yani ışık saçmayan) deliklerdir. doğrudan gözlemlenememekle birlikte içinde zamanın yavaş aktığı ve belki de hiç akmadığı düşünülür.
  • olay ufkunun ötesinde neler yaşandığı sanırım bir hayli uzun süre daha bilinmez olarak kalacak oldu.

    kendi fikrim ve tahminim; 3.boyut dışında ve bizim kullanıp kavrayabildiğimiz fizik kurallarından ötesinde olaylar yaşanmakta.

    biz çözemez bile ilerde bu sorular cevabını bulacaktır hatta dünya bir kara delik tehdidinden kurtulabilecek teknolojiye sahip olacak aksi halde dünya da bir kara delik kurbanı olmaya şimdiden aday bile.
  • günümüzde popüler uzay bilim konuları konuşulmaya başlandığında en dikkat çekici öğelerin başında karadelik gelir. şimdiler de ise, karadelik ile ilgili çeşitli varsayımlar birbiri ardına üretilmeye başlanmıştır. bunlardan bazıları şöyle:

    -karadelikler başka bir evrene açılan kapı olabilir.
    -evrenin tüm bilgisi karadeliklerin içerisinde saklanarak kodlanmaktadır.
    -evren yaşayan bir varlıktır ve kara delikler evrenin gebe kalması sonucu doğacak yeni evrenlerin rahmidir.
    -karadelikler büyük kütleli güneşlerin yakıtlarının bitmesi sonucu çekirdeğini sıkıştırarak oluşan gök cismleridir. olay ufkundan geçen herşeyi içine çeker buna ışık dahildir.
  • ömrünü dolduran bir yıldızın kendi içine çökmesiyle oluşan, çapı 0,1 ile 400 astronomik birim arasında değişen kozmik cisim.

    görme yetimiz ancak ışığın aktif olduğu ortamlarda işlevseldir. kara delikler yüksek çekim güçleriyle ışığı emebildikleri için gözlemlenebilmeleri günümüz fiziğiyle imkansızdır. fakat yaydığı x-ışınlarının takibiyle ve emdiği cisimlerin aldığı şeklin gözlemlenebilmesiyle, bir kara deliğin varlığı anlaşılabilir. ''görme yetimiz ancak ışığın aktif olduğu ortamlarda işlevseldir'' mantığıyla tekrar yola çıktığımız zaman fark edeceğimiz diğer bir nokta ise kara deliklerin kendi ışıklarını dahi uzağa kaçamadan emmekte olduklarıdır. bu da, bu kozmik cisimlerin ''kara delik'' ismini nereden aldıklarını tam anlamıyla açıklamaktadır.
  • hakkında –henüz- fazla bir şey bilmiyor oluşumuzdan ve bildiklerimizin de hepsinin teori düzeyinde olmasından mütevellit üzerinde efsane döndürmeye çok müsait bir konudur. evrenin sırlarının saklı olması, başka evrenlere açılan bir kapı olması, buradan geçebilenlerin paralel boyutlara geçiş yapabiliyor olması, zamanda yolculuğu mümkün kılması gibi. islamik yaklaşımla cinlerin paralel evrende yaşadığını ve karadelikler ya da solucan delikleri vasıtası ile bizim dünyamıza gelerek insanlara musallat olduklarını söyleyeni bile duydum.

    cinler(üç harfliler) karadeliklerden falan geçerek evren evren gezebiliyorlarsa bana da bir uğrayarak sırlarını anlatmalarını isterim, şahsen.
  • einstein’a göre kara delik, uzay-zamanın, içinden hiçbir şeyin kaçamayacağı derecede eğrilmiş bir bölümüdür.
  • felaket hastayım. 10 yıldır görmediğim arkadaşlar istanbulda toplaşmışlar yanlarına bile gidemiyorum.
    bütün kaslarım yazmamam konusunda ısrarcı.

    ama ben sözlük yazarlarının ufkunu açmayı görev bildiğimden görevime sadakatle devam ediyorum. kıymetinizi bilin.

    feza da bi dalga dümen dönüyor, bir şey patlar gibi oluyor ama patlamıyor onun yerine ufalıyor, sonra da kütleçekim tavan yapıyor, her şeyi emiyor, hep bana hep bana, ruh hastası gibi takılıyor fezada.
    iyi de nasıl oluyor da oluyor.
    buyrun anlatim.

    öncelikle kütleçekim dediğimiz şeyi anlamamız lazım ki daha önce anlanmışı var buyrun: #46168322

    bir de ışık hızı dediğimiz bir olay var. hadi arada anlatim.
    bilinen en hızlı şey olduğu söylenir ama ondan hızlı karanlık var, her zaman ondan öndedir ve ışığı beklemektedir (kaynak (bkz: douglas adams))
    bu ışık denen şey çok hızlı, feci. kaç beygir?, 0 - 100 kaç saniye de çıkıyor gibi şeyler sorulmaz, cahil sanarlar sormayın. tutsan tutulmuyor, atsan atılmıyor (böylece yüksüz ne demektir onu anlamış oldunuz)

    terminoloji ve ek bilgiyi verdiğimize göre konuya girebiliriz.

    kütleçekim konusunda ne dedik, her şeyin bir şeyi (kütleçekimi) vardır. iyi demişim elime sağlık.

    şimdi kafayı anlaması zor olan, gezegenler, uzay-zaman bükülmesi gibi hadiselerle doldurmaya gerek yok. zira dünyamızdan örneklerle bu işi rahatça çözeriz ey sevgili okur.

    bizim şimdilik potansiyel kara deliğimiz kredi kartımız. kütlesi var mı? var, çekim gücü var mı? var ki gidip çatır çatır alıyoruz bankalardan.

    bu gezegenimizin enerjisini aylık ekstrelerden alıyor. biz her ay paşa paşa ekstreyi ödedikçe denge kurulmuş oluyor. ama bir gün maaş gecikiyor, işten çıkarılıyoruz, işçiler grev yapıyor, müşteri faturasını ödemiyor bir şeyler ters gidiyor ve dengede bozulmalar yani enerjinin sürekliliğinde bir sorun çıkmaya başlıyor (star wars da ki güçte bir ibnelik seziyorum derken kast edilen şey bu, ki bütün jedi'lar bankacıdır teorimi başka zaman elbet anlatacam o zamana kadar bu kadarla yetinin).
    gezegenimizin enerjisinin dengesini bozduk, bundan sonra yapmaya başladığımız şey, dengeyi toparlamak adına genellikle asgari ücreti ödemek. fakat gezegen hala çalışmaya devam ettiği için (çekim gücünden çıkamadık) bu dengesizlik büyümeye başlıyor. evet kimi zaman yeni iş bulunur, geciken maaşlar ikramiyeyle yatar, grev yapan işçiler geri döner, ödenmeyen faturalar ödenir bir şey olur denge eski haline döner ama bu her gezegen için geçerli değildir (hatta ilerde dengeyi tutturan gezegenlerde tekrar bozulma riski olabilir).

    dengeyi tutturamıyoruz ve sonunda banka kredi kartını iptal ediyor (ahanda yakıtı bitirdik patlattık gezegeni). ne oldu kart birden yok oldu artık gözle göremiyoruz (yani ufaldı, kocaman şey nerdeyse hiç oldu). lakin çekim gücü birden inanılmaz şekilde arttı (banka bastı faizi donumuza kadar alacak).

    şimdi göremediğimiz bir şey var ve sürekli bizden bir şeyler alıyor yani aslında hala var. görememizin sebebi ise namussuzun ışığı bile içine çekmesi.
    hocam burda bizim ışığımız paramız. para geliyor ve birden hop yok oluyor göremiyoruz bile, bize geri gelmesi de mümkün değil, niye çatır çatır içine içine çekiyor kara deliğimiz.
    ne yapıyoruz arkadaşlardan bize borç para havale etmesini istiyoruz ama o parayı bile göremiyoruz, para banka hesabımıza düştüğü an (işte milletin arayıp da hala çözemediği, teleport olayı, yani nesneyi bir yerden bir yere ışınlama mevzusunu bankacılar çoktan çözdü de bize söylemiyorlar, fakat yemeyiz) para yok olup gidiyor. yukarda ışık hızını anlattım ya, tutamıyoruz bile, anında kaçıp gidiyor. fakat karadelikten güçlü değil, onun çekiminden kaçamıyor.

    bu arada kara delik boş durmuyor, çekimi artıyor. biz borcumuzu ödemeye başka yerlerden borç aradıkça, taksitlerin ödenmesinin gecikmesinden dolayı borç büyüyor, yani önceden ödediğimiz paralar, sadece kara deliğin kütlesinin artmasına yardımcı oluyor ve ne dedik kütleçekim de, böyle durumda çekim gücü giderek artar. yani faizler yine biner. bu da eşimiz dostunun parasını alıp kara deliğe kaptırmakla devam eder.

    bu iş nereye kadar giriyor sorusuna fizikçiler kem küm şeklinde cevaplar verse de, esas fizikçi olan bankacılar işi çözmüşler. haciz gönderip, her şeyi bir kerede çekiyorlar ve kara delik kendi kendine yok oluyor. ha galaksiye (hayatımıza) kötü etkileri oluyor ama en azından sürekli bir kaybediş hadisesi bitiyor.

    fezadaki karadeliklerin hacmen bizim kredi kartından bir hayli büyük olduğunu düşünürsek, bunların doymaları öyle kısa sürede olacak bi cacık değil. en fazla bütün galaksileri topyekün yutarlar rahat ederler.

    bir dersin daha sonuna geldik.
    ben hasta yatağıma dönerken, siz de yunan mitolojisinin zeytincilik sektörüne faydalarını çalışabilirsiniz (hep fizik nereye kadar)