1. 8. yüzyılda batı ve orta avrupa’ya hakim olan franklar, ünlü kralları charlemagne döneminde topraklarını daha da genişleterek, avrupa’nın en güçlü devletini kurmuşlardır. charlemagne, bir cermen prensliğinden roma anlamında bir imparatorluk yaratmıştır. kendini kutsal roma-cermen imparatoru ilan etmiştir. birleşik bir avrupa’nın kurulması ve batı kültürünün temellerinin atılması bakımından önem taşıyan bu döneme “karolenj rönesansı” adı verilmiştir.
    bu dönemin en tipik mimarlık örneği başkent aachen’daki imparatorluk kilisesi”dir. çevresi daha sonraları gotik üslupta yapılarla kuşatılmış olan bu kilise, sekizgen gövdeli, yüksek kasnaklı, dilimli kubbeli bir yapıdır. çevresindeki yapılardan ayrı düşünülürse, anıtsal bir görünüm taşıdığı hemen anlaşılır. charlemagne’ın kurdurduğu bu merkezi planlı yapıya ravenna’da bulunan 546 tarihli bir bizans kilisesi olan san vitale’nin
    http://images.google.com/…e=iso-8859-9&q=san vitale
    örnek olduğu düşünülmektedir. aachen şapeli’nin iç yapısı da ilginçtir. sekiz masif ayağı dayanan kubbeli orta mekan iki katlıdır. bu mekan altta bir koridor, üstte ise sütunlu galerilerle çevrilidir. yapının dış görünümündeki anıtsallık, damarlı ve renkli mermerlerle kaplı iç mekanda daha da belirgindir.
    http://images.google.com/…&lr=&ie=utf-8&sa=n&tab=wi
    http://www.jfks.de/…france2000/aachencathedral.html
    http://freepages.family.rootsweb.com/…henchapel.htm
    http://home.att.net/…n01/aachen/photos/im_dom01.jpg
    http://home.att.net/…n01/aachen/photos/im_dom02.jpg
    http://home.att.net/…n01/aachen/photos/im_dom03.jpg
    http://home.att.net/…n01/aachen/photos/im_dom04.jpg

    karolenj imparatorluğu 10. yüzyılda ikiye bölünmüş, doğu kesimi kral büyük otto’nun yönetimine geçmiştir. yeni bir canlanışa sahne olan bu dönemin ve yörenin sanatı, “otto sanatı” diye tanımlanır. bu dönemin mimarlık yapıtlarına örnek olarak 11. yüzyılın ilk yarısında yapımı tamamlanan hildesheim’daki saint michael manastırı gösterilebilir. bu kilisede bazilika planı uygulanmıştır. vatikan’da bulunan san pietro kilisesi’nin 16. yüzyılda çizilmiş eski bir resmi, bazilikal plan tipinin ana hatlarını göstermesi bakımından önemlidir. bu çizimde görüldüğü gibi, erken örnekleri geç roma ve bizans’a dayanan bazilikal plan tipinde uzunlamasına ana mekan, sütunlara dayanan kemerlerle yan mekanlara açılmaktadır. bu yan mekanlara orta ve yan nefler denir. orta nefte, girişin karışsındaki duvar, yarım daire biçiminde dışarı taşırılmıştır. dini törenlerin yapıldığı, ilahilerin okunduğu bu bölüme “apsis” adı verilir. genellikle apsis yönünde nefleri dik olarak kesen uzun bir mekan daha yer alır. kral galerisinin ve kilise orgunun bulunduğu bu mekana ise “transept” denir. saint michael kilisesi’nde olduğu gibi bazen giriş yönüne de ikinci bir transept eklenir, orta nefle transeptin kesiştiği bölümler, birer kuleyle yükseltilirdi. yuvarlak kemerlerin, masif ayakların ve kalın duvarların kullanıldığı bu yapılar, daha sonraki yüzyılda görülen romanesk mimarinin öncüleri olmuştur.
    http://www.muc.muohio.edu/…eim/pages/structure.html
    gerek charlemagne gerekse otto döneminde el sanatları ve kitap resimleri alanlarında da ilginç örneklerle karışlaşılır. dini törenlerde kullanılan 8. yüzyıla ait kutsal bir şarap kabı olan tassilo kalisi (kremsmünster manastırı) hem biçim hem işçilik bakımından dönemin yetkin bir örneğidir. iii. otto incili’nin (bayerische staatsbibliothek, munich) altın kaplamalı ve değerli taşlarla süslü cilt kapağının ortasında yer alan fildişi kabartma da dönemin ince el işçiliğini gösteren güzel bir örnektir. bu kabartmada “meryem’in ölümü” konu edilmiştir.

    erken dönemde duvar resminin yanı sıra minyatür adı verilen kitap resmi de yaygınlık kazanmıştır. bu dönemin minyatür sanatında görülen özellikleri başarıyla yansıtan örneklerden biri de 845 tarihli bamberg incili’nde (staadliche bibliothek, bamberg) yer alan adem ile havva kompozisyonudur. bu minyatürde adem ile havva’nın yaradılışından, şeytana uyup yasak meyvayı yemelerine, cennetten kovulmalarına ve yeryüzünde çileli bir hayat sürmelerine kadar geçen olaylar anlatılmaktadır. basit ve şematik bir anlatım söz konusudur. bütün bu olaylar şerit halindeki sahnelerde bir yazı okur gibi izlenebilir. bu özellik, ortaçağ resminde yaygın bir anlatım biçimidir. otto dönemine ait kitap resimlerinde ise daha ileri bir aşamaya tanık olunur. kral otto’ya sunulan bir kitabın (musée condé, chantilly) ilk sayfasında hıristiyan dünyasının hakimi olarak tahtında oturan kral ve buyruğundaki eyalet prensleri gösterilmiştir. sahne, dengeli bir kompozisyon düzeni ve başarılı bir renk uyumu içinde resimlenmiştir.
    kaynak
    ortaçağ sanati
    bati sanati
    üçüncü bölüm
    ünsal yücel - tarcan yılmaz

    http://www.istanbul.edu.tr/…/guzelsanat/ortacag.htm

    not: linkler buradan çalışmaz ise "explorer" e copy paste yaparak deneyiniz.

karolenj sanatı hakkında bilgi verin