şükela:  tümü | bugün
  • estimi dagitan, kodumu oturtan sert ruzgar
  • saatte 451 km hızla ilerleyebilen, bundan ötürü görüldüğü vakit "kaçın kaçın uranyum var" misali arka dönüp kaçmanın, araba ile tam gaz gitmenin hiç bir yararı olmayan, rüzgardan öte oluşum..
  • (bkz: firtina)**.
  • duruma bagli olarak bir kelebegin kanat cirpmasi sonucu olusabilen doga olayi

    (bkz: kaos teorisi)
    (bkz: kelebek etkisi)
  • 1950lerden once amerika'da kasirgalarin adlandirilmasi olu$tugu yil ve sirayla alfabeden bir harf ekleyerek yapilirdi. sonradan kasirgalara insan isimleri verilmeye ba$landi. her bir sonraki firtina sezonu icin bir isim listesi hazirlanmaktadir. q, u, x, y, z harfleri, bu harflerle ba$layan isim pek bulunmadigindan dahil edilmemi$tir.
  • 8 eylül 1900 cumartesi günü, texas’ın galveston kasabasını yerle bir etmiş ve küba ile amerika arasında bir meteoroloji çekişmesine sebebiyet vermiş doğa olayı.

    galveston, aslında, ticaret ve kültür açısından new orleans’a rakip olabilecek raddedeydi. meteoroloji görevlisi isaac cline, daha 1891’de galveston, kötü bir fırtınadan sonra ayakta kaldığında, galveston news gazetesine verdiği demeçte, “olayların nedenlerini tam bilmeyen kişilerin, galveston’un bir gün bir doğa afetinden zarar göreceği görüşü, tamamen absürd bir inanış” diyordu. meteoroloji bürosu, halkı tedirgin etmemek amacı ile, “hortum” gibi kelimelere tahminlerinde yer vermiyorlardı. meteoroloji bürosu, doğal afetlerin, itibarlarına gölge düşürdüğünü düşündükleri için, kötü hava tahminlerini halka hafifleterek açıklıyorlardı. kasırga, fırtına gibi kelimeleri kullanmamaya da özen gösteriyorlardı. mesela, ciddi bir fırtına, tahminlerde, “denizlerde mutedil çalkantı” veya “hafif sağanak yağış” şeklinde geçebiliyordu.

    meteoroloji bürosu’nun bir sıkıntısı da, küba kökenliydi. bunun sebebi, küba’nın özellikle kasırga tahminlerinde çok isabetli olmasıydı. daha 1870’lerde, eğitimli ve disiplinli elemanları ile ciddi bir hava tahmin şebekesi kurmuşlardı ve küba’daki meteoroloji müdürü benito vines hayatını bu işe adamış bir adamdı. halbuki amerikalı meslektaşlarının, kendilerine daha fazla boş zaman kalması için, hayal mahsulü meteorolojik ölçümler açıkladıkları biliniyordu. mesela, 1875 ve 1886 senelerinde indianola kasabası iki büyük fırtınaya maruz kalmıştı; bunlardan ilkinde, kasaba nüfusunun yüzde yirmisi kayıp verilmiş, ikincisinde ise, kasaba, haritadan silinmişti. halbuki meteorolojiye göre, bunlar, hafif hasarla sonuçlanan rüzgarlardı. beceriksiz görünmemek adına, halkın gözündeki itibarlarını korumak amacı ile, kübalı “yoldaş”larının başarılarının duyulmaması için, meteoroloji, küba’nın amerikanın askeri telgraf sistemi vasıtası ile hava tahminleri iletme uygulamasını durdurmaya kadar verdi.

    kübalılar bu duruma çok bozulmuşlardı. sonuçta, kasırga tahminlerinde başarılı olan kendileriydi ve amerika’nın, bu başarılarına gölge düşürmeye çalıştığını hissettiler. tam da bu meteorolojik entrikaların üzerine, nisan ayında, meksika körfezi için büyük bir tropik kasırga sinyalleri geliyordu. küba yine bunu haber vermek için can atıyordu, ancak doğrudan mesaj iletmeleri de yasaktı. amerikan meteoroloji idaresi yaklaşmakta olan bu kabusu tahmin edebilmiş bile olsa, çok çok, “şiddetli fırtına” olarak duyuracaktı.

    galveston’da hava bozmaya, deniz çalkalanmaya, rüzgar şiddetlenmeye başladıkça, halkın tedirginliği de artıyordu. ama galveston news gazetesindeki resmi meteoroloji tahminine göre, “texas’ın batısı, cumartesi ve pazar yer yer yağışlı ve rüzgarlı olacak, doğusu cumartesi yer yer yağışlı olacak, rüzgar kuzeyden şiddetli esecek, pazar yağışın ardından açık hava beklenmekte”ydi. (halbuki gerçekçi bir tahmin simülasyonu şöyle olabilirdi: “cumartesi gecesi ve pazar günü sel baskınları, şiddetli yağmur ve saatte 150 mile ulaşan fırtına; ardından oluşan nehirlerde yüzen enkaz ve cesetler”).

    cumartesi akşam üzeri patlayan fırtınanın ilk söktükleri arasında, önce meteoroloji istasyonunun çatısındaki ekipmanı da vardı. kısa süre içinde gazetenin basıldığı matbaa da sular altında kaldı. kısa süre içinde şiddetlenen sel ve fırtına, binaların çatılarını sökmeye başlamıştı, evlerin içine kadar giren su, ne bulursa sürüklüyordu: kap kacak, mobilya ve hatta insanları dahi. pazar gecesine gelindiğinde, galveston bir enkaz haline gelmişti. enkazdan ötürü, kasabaya altı milden daha fazla yaklaşamayan bir şehirlerarası tren ile seyahat edenler, kent dışından olup da durumu öğrenen ilk kişilerdi.

    şehrin içinde ise, insanlar yollarda suların içinde, arkadaşlarının, akrabalarının akıp giden cesetlerine rastlıyordu. resmi makamlar, cesetleri toplayarak denize taşıdılar, üzerlerine taş, demir, beton gibi, bulabildikleri enkaz parçalarını bağlayarak, denize attılar; gerçi bu işi alelacele yaptıkları için, cesetler daha ertesi sabah sahile vurdu.

    bu sefer, cesetleri yakma yoluna gittiler ve bir hafta boyunca, kasabadaki alevler durmadı.

    galveston için fırtına, başka bir yıkıma da yol açmıştı. seneler boyu, galveston ve houston, güneyin pamuk limanı olma yolunda bir rekabet içindeydiler, ama bu fırtına, galveston'un kaderini tayin etti. galveston’da o gün 6000 kişi öldü, kasabanın yarısı tamamen yıkıldı. ve uzunca bir süre, ticari rekabetten çekilerek, yaralarını sarmak zorunda kaldılar.

    (kaynak: erik larson'un "isaac's storm: a man, a time, and the deadliest hurricane in history" isimli kitabı)
  • 1979 yılına kadar tum kasırgalar isimlerini kadınlardan almıstır ve buna gerekce olarak da: "the storms' temperament certainly seemed female enough, shifting directions at a whim on a moment's notice. in 1979, male names were inserted to alternate with the female names,to the delight of women's-libbers everywhere." yani kadınların sinirli ve değişken hali gösterilmis daha sonra feministlerin memnuniyeti için (!) erkek isimleri eklenmiştir.
  • çoğu zaman kadın isimleriyle adlandırılan doğa olayı.
  • kendisine verilen adlar şöylece belirlenen doğanın bir işi, gücü..

    ''amerikan ulusal kasırga merkezi'nin 1953'ten beri her yıl hazırladığı resmi kasırga listesine göre, ophelia'dan sonra sırasıyla philippe, rita, stan, tammy, vince ve wilma kasırga ve tropik fırtınaları bölgeyi etkileyecek. 1979'dan beri alfabetik sırayla kadın-erkek isimlerinden karma liste yapılıyor.

    toplam 6 adet liste bulunuyor ve bunlar rotasyon usulüyle her yıl yeniden onaylanıyor. yani 2004 listesi, 2010'da tekrar kullanılıyor. ancak bir kasırga çok yıkıcı olduysa o kasırganın bulunduğu listeye sıra geldiğinde, dünya meteoroloji örgütü ile eşgüdüm halinde, söz konusu kasırga ''emekliye'' sevk ediliyor.

    örneğin, geçen yılki charley, frances, ivan ve jeanne'in ardından bu yıl katrina kasırgası ''emekliye'' ayrılmak zorunda kalacak. kasırgalara yazılı ve konuşma dilinde ayırt edici kısa ve kolay isimler verilmesi, bu kasırga ve tropik fırtınaları özellikle kıyı üsleri ve denizdeki gemilerin tanımlaması sırasında önemli kolaylık sağlıyor.''
    kaynak: sabah
  • küçük budaların bir daha oynamayacaklarına yemin etmeleri gereken bir oyun, bir iyon bombardimani:

    "şimdi biz böyle oynarken evrende, yıldız tozu filan dağıtıyoruz ya ona buna... bazen taşları elimizden kaçıyoruz, göktaşı da oluyorlar hani. hani küçüğüz biz, ellerimiz de ufak mı ufak ya... tutamıyoruz kendimizi. düşüyorlar onlar. ve biz de peşlerine düşüyoruz. sonra annemiz bize çok kızıyorr... babamız ateş püskürüyor... ve sizde de kasırga oluyor. verdiğimiz rahatsızlık için özür dileriz. aurora borealis size sesleniyoruz! bizi tutun!"

    (bakmayın edebiyata... bir keresinde de beni önüne katıp süpürüp geçmişti. adı aşkmış. sonradan öğrendim.)