şükela:  tümü | bugün
135 entry daha
  • (13 mart 1910 - 21 nisan 1973) türk romancı, yazar, düşün adamı, senaryocu.

    kemal tahir'in mayk hammer çeviri-uyarlamalarını, başkalarından duyduğunu yazdı denilen anadolu kırsal romanlarını okuyun. nasıl bir lezzet, nasıl bir söz akıcılığıdır o. kendisi de son osmanlı aydın kuşağına sokulabileceği, hele düşünsel olarak saraycı ve osmanlı özlemcisi olduğu halde akıttıkları ne güzel türkçedir. bunu açıklayacak bir kavram düşünebiliyorum; yazmanın şehvetiyle yazması, o özel öykü anlatıcı kabilesinden olması, sapkınlık derecesinde yazı ve kağıt severlik. bütün romanları onun sarı defterindeymiş ya. herhalde o defterler samanlığı, sarayı ve sığınağıydı. evi aynı zamanda kültür ve söyleşi merkezi olmasa belki toplumda hiç görünmeksizin aynı kitapları sıraya dizebilecekti. özgün tarih görüşü, niş bir bölge sahibi yapıyor, düşüncesine ister katıl ister katılma sinema gözlüğüyle seansa girmek gibi kendini kemal tahir'e anlatma-ötme izni vermiş buluyorsun.

    (silahı ömür boyu yanında taşırsın, bir kez gerek olur.) kemal tahir, galiba rahmet yolları kesti'de bu mealde söylüyor. tam anımsamadığımdan ayraç içinde.

    (yiğit bu dünyada nam için yaşar.) tam kendi sözlerini buluncaya kadar konuşma işareti içine almayayım.

    "bu dünyada üç mahluka katiyen insaf etmeyeceksin: bindiğin ata, sevdiğin karıya, bir de cebindeki paraya." (rahmet yolları kesti)

    onun gibi kıvrak yazarken sanatsal olabilen türkçe kalem az görülür. skandalöz, ensestiyöz, arzulu cinsellik kemal tahir'in bütün kitaplarının özel damgasıdır. onda bidiğiniz aşkı fazla beklemeyin; kemal tahir seks satar'ı erkenden keşfetmiş, kendi nişini yaratmayı bilmiştir.

    benim edebiyat dahisi gibi gördüğüm yusuf atılgan farklı, kemal tahir gibi değil. atılgan müthiş ama akıcı değil, hızlı değil. çok dikkatle imbikten geçirme onun romanı ve öyküsü. kemal tahir tipleri hafifçe 19. yüzyıl görünse de daha türk insanı; deli dolu, gazla çalışır* görünen bir tip. yalnız kemal tahir'in ciddi tarihsel ve entelektüel birikimi, çelişmekten çekinmeyen özgün tezleri var. yusuf atılgan'ın ise toplumsal siyaseti ile felsefesi ve ruhsallığa dair inançları var; onları arka plana yediriyor.

    kemal tahir'in türk insanında betimlediği sallapatilik, ordan oraya savrulmak, kendini kandırmak ve kandırılma ihtiyacı/kapasitesi, ani çıkışlarla var olma, özgürlük eğiliminin kendi yırtık donundan bile çıkıvermesi, yorgun savaşçılık zamanmekanda belki hala sürmekte.

    geleceği karanlık okumadığımdan bu tipolojiye "sürmekte" demeliyim. türkiye'nin geleceği karanlık olsa 'kemal tahir de, tipolojisi de, güncel türkiye de öldü, allah rahmet etsin,' derdim.

    romanlarının tadını, dokusunu çok severim, o tatlar hala damağımdadır. ince memed'e karşı tez romanı gibi olan ama belki daha önceden yazılı romanı rahmet yolları kesti örnek alınabilir. eşkıyaya hayranlığı yanlış bulmasıyla ilgili bir kitaptır. ne ki, karşı çıktığı adamı bile müthiş bir donda yaratmıştır. ilklerimden biri olan körduman da unutulmazdır.

    bir yerde beni onunla tanıştıran ise beklenmeyecek bir adam; has şehir çocuğu ve aristokrat ruhlu, sonradan akademisyen olan, daha lisedeyken davacı ve yüksek ideal adamı birisi. olasılıkla onun favori kitabı kurt kanunu (atatürk'e karşı izmir suikasti ve ittihat ve terakkiciler hakkında). kurt kanunu'nu olasılıkla attila ilhan da pek severdi; okumadan, bilmeden yaptığım bir tahmin. [başka konudan kurt kanunu çağrışımı; ilgimi ingiliz kemal'in kara kemal ve dramalı rıza bey'den çetecilik dersi alması çekti. tam kemal tahir'e göre karaktermiş. (bkz: ingiliz kemal/@ibisile)]

    neredeyse kitap okumaktan zevk alamayacak olursam hazır/hızır olur diye, ileriki yıllara okunmadık birkaç kitabını bilerek bıraktığım yazar.

    karılar koğuşu'ndaki istanbullu murat bey benim hissime göre, nazım hikmet'le mektuplaşmakla birlikte aynı anda hem nazım hikmet hem kemal tahir kimliğindedir. kemal tahir belki bu karakteri aracılığıyla hayran olduğu nazım hikmet'le birleşmiş oluyor. şimdilik son okuduğum kitabı olan karılar koğuşu aynı anda hem solcu, hem anadolulu (ağırlıklı olarak malatyalı), hem edebiyat tarihi gibiydi ve değerinin bilincinde bir kemal tahir'i yansıtıyordu. dünyayı, dünya edebiyatını da izlediğini, bildiğini belli ediyordu. belki iddialı olacak, evrensel edebiyat yapma kurallarını, yöntemini öğrenmiş ve neyi bildiğini bilen bir kemal tahir. yaptığının düşünsel değeri bir yana edebiyat olduğunu bilen adam.

    (bkz: karılar koğuşu/@ibisile)
    (bkz: yusuf atılgan/@ibisile)
    (bkz: özgürlük/@ibisile)
    (bkz: rahmet yolları kesti/@ibisile)
    (bkz: körduman/@ibisile)
    (bkz: bereketli topraklar üzerinde/@ibisile)
    (bkz: yaşamak zor/@ibisile)
    (bkz: yamören), yamukören, sağırdere
49 entry daha