şükela:  tümü | bugün
  • sarı bayır harekâtı’nın bir parçası olarak 7 ağustos 1915 tarihinde anzak birliklerince osmanlı mevzilerine yönelen taarruzdur. muharebenin sonucunda anzak birlikleri ağır kayıplar vererek saldırıyı durdurmak zorunda kalmışlardır. müttefik yazınında "nek muharebesi" olarak geçen taarruz, çanakkale savaşı’nın en dramatik olaylarından biri olarak kabul edilir. hazırlık ateşine komuta eden topçu komutanıyla taarruza komuta eden komutanın saatleri arasındaki 7 dakikalık fark, taarruza katılan birliklerin ağır kayıplara uğramasına yol açmıştır.

    harekât öncesi
    conkbayırı’nı işgal etmiş olan yeni zelanda birliklerinin düztepe’ye kuzeyden girişecekleri taarruzu desteklemesi öngörülen sarı bayır harekâtı, kocaçimen tepesi – besim tepe – conkbayırı ve düztepe hattının işgal edilmesini hedeflemektedir. planı hazırlamış olan anzak kolordusu komutanı general birdwood, harekâta katılacak birliklerin iki kol halinde ilerlemesini öngörmüştü. kollardan biri kocaçimen tepesi ve besim tepe’yi işgal ederken diğer kol da conkbayırı’nı alacaktır. düztepe’nin işgali içinse conkbayırı’na taarruz eden birlikler görevlendirilmiştir. conkbayırı’nın gün doğmadan -03:30 dolaylarında- işgal edilmiş olacağı düşünülmektedir.

    general birdwood, sarı bayır harekâtı’yla hedeflenen tepelerin ele geçirilmesini sağlamlaştırmak amacıyla, düztepe’nin işgalinin hemen ardından girişilecek bir başka taarruz daha öngörmüştür. bu taarruz, yükseksırt – cesaret tepe hattı üzerinden kılıçbayır’ın işgal edilmesini hedeflemektedir. esasen kılıçbayır’daki osmanlı mevzileri, arıburnu cephesi’ndeki en güçlü tahkim edilmiş mevzilerden biridir. öte yandan arazi yapısı, savunmacılar açısından avantajlar sağlamaktadır. kılıçbayır’a yapılacak bir taarruzun tek yaklaşma yönü cesaret tepe'dir. iki tepe arasında sadece 80 metre genişlikte, iki yanı uçurum olan bir sırt bulunmaktadır. taarruz, zorunlu olarak bu sırttan yapılacaktır.

    taarruz planı
    cephenin çok dar olması nedeniyle taarruz, albay frederic g. hughes komutasındaki 3. light horse tugayının 600 askeri tarafından, 150’şer kişiden oluşan dört dalga halinde yapılacaktır. her dalga, bir öncekinden 2 dakika sonra taarruza kalkacaktır. taarruza katılan 8. ve 10. light horse alayları, önce cesaret tepe’yi işgal edecek, daha sonra da kılıçbayırı'ndaki osmanlı siperlerini ele geçirecekti. ilk üç dalgadaki askerlere, osmanlı siperlerine ulaştıklarında siperlere dikmeleri için kırmızı ve sarı renkli ufak flamalar verilmiştir. dördüncü dalga ise kazma ve kürek dahil olmak üzere çeşitli istihkam malzemeleri taşıyacaktır.
    bu cephe taarruzlarını desteklemek için bombasırtı üzerinden de bir taarruz planlanmıştır.

    taarruz
    taarruz planına göre açıkta demirli gemilerden yapılacak hazırlık topçu ateşi 7 ağustos 1915 sabahı 04:00’da başlayacak, 04:30’da sonlanacaktır, taarruzda görevli birlikler de top ateşi kesilir kesilmez taarruza kalkacaklardır. ancak hazırlık ateşini yöneten komutanın saati, taarruzu yöneten komutanın saatinden 7 dakika geridir. dolayısıyla bombardıman taarruz birlikleri yönünden 7 dakika erken başlamıştır. bu sorun değildir ama bombardıman 7 dakika erken bitecektir. sonuç olarak taarruz kuvvetleri, bombardımanın sonlanmasından 7 dakika sonra taarruza kalkmışlardır. oysa bombardımanın başladığından gerideki siperlere çekilen osmanlı savunmacılar, bombardıman biter bitmez ön hat siperlerine yeniden yerleşmek için yeterli zamanı bulmuşlar ve taarruzu yoğun bir ateş altına almışlardır.

    8. light horse alayı askerlerinden oluşan 150 kişilik ilk taarruz dalgası, osmanlı siperlerine ulaşamadan kırılmıştır. ilk iki dalgayı oluşturan alayın komutanı ve dokuz subayı ölenler arasındadır. iki dakika sonra ileri atılan ikinci dalga eratından ise birkaç asker osmanlı siperlerine ulaşıp kırmızı bir flama dikmeyi başarmıştır. ilk iki dalganın kırılması üzerine 10. light horse alayının komutanı yarbay noel brazier, taarruzun durdurulmasını önermiş fakat alayların bağlı olduğu tugayın kurmay başkanı john antill, bu öneriyi reddetmiştir. gerekçe ise osmanlı siperlerinde bir kırmızı flamanın görülmüş olması, bu nedenle taarruzun takviye edilmesi gereğidir. taarruza kalkan üçüncü dalgadaki askerler bu kez ileri atılmak yerine doğrudan yere yatarak hareketsiz kalmıştır. dördüncü dalga siperlerden çıkmadan frederic hughes devreye girmiş ve taarruzu durdurma emri vermiştir ancak yanlış anlaşılma nedeniyle dördüncü dalgadaki askerlerin bir kısmı taarruza kalkmıştır. saat 04:45 itibariyle cesaret tepe, tamamen avustralyalı ölü ve yaralılarla kaplanmıştır.
    tüm bu taarruzlarda muharebeye katılan 600 avustralyalı erat ve subaydan 372'si ölmüş ya da yaralanmıştır. osmanlı tarafının kaybı ise yoktur.
    bombasırtı üzerinden yapılan taarruz da osmanlı siperlerinden kuvvetli bir ateşle karşılaşır ve daha ilk dalgada hücum iptal edilir.
    esasen kılıçbayır taarruzu, conkbayırı’nı işgal etmiş olan yeni zelanda birliklerinin düztepe’ye kuzeyden girişecekleri taarruzu desteklemek amaçlıdır. kılıçbayır, düztepe’nin güneyine düşmektedir. oysaki kılıçbayır taarruzu başladığında yeni zelanda birlikleri henüz conkbayırı’na dahi ulaşmış değillerdi.

    kaynak
  • anzak güçleri tarafından ''the nek(boyun)'' olarak isimlendirilen kılıçbayırı iki yanı uçurum olan, yüksek sırt ile düz tepeyi birbirine bağlayan dar bir sırttır.
    anzak güçleri 25 nisan günü burada tutunabildiler ve daha fazla ilerleyemediler.
    kılıçbayır konum
    sarı bayır harekatı planı
    6 ağustos 1915 tarihinde başlayan sarı bayır harekatı kapsamında kılıçbayırı mevkiinden destek birlik olarak 3. hafif süvari alayı conkbayırın'a taarruza geçeceklerdi fakat küçük bir saat farkı yüzünden bütün plan çökecektir.
    3. hafif süvari alayı sırtın sadece 80 metre genişlikte olmasından dolayı 4 hat şeklinde saldırıyı yapacaktı. her hatta 150 adam bulunacak ve toplam 600 adam türk siperlerine taarruza geçecekti. 7 ağustos günü saldırı başladı.
    saat 04:00'da yarım saat sürecek olan hazırlık ateşi başlatıldı ama topçu subayı ile boyundaki anzak albay'ın saatleri arasında 7 dakikalık bir fark bulunur. topçu subayı albaya göre hazırlık ateşini 7 dakika erken bitirir. bu boşluktan faydalanan türk 19. tümen askerleri hemen bombalanmış ve dağılmış olan siperlerine geri döner. saat 04:30'da ilk hat saldırır. siperlerinden çıkar çıkmaz anzak askerleri bir bir yere düşmeye başlar. ilk hattın saldırısı sonrası ikinci hatta saldırır fakat durum aynıdır. tüm askerler bağıra çağıra yere düşer. ilk iki hatta ne olduğunu gören yarbay noel brazier saldırının durdurulmasını istemiş ama bağlı olduğu tugayın kurmay başkanı john antill türk siperlerinde bir anzak flaması görüldüğünü, saldırının devam etmesi gerektiğini söylemişti. bunun üzerine üçüncü hat da saldırıya geçer ve yine aynı durum tekrarlanır. istihkam birliği ve son hat olan dördüncü hat ta saldırıya geçmiş fakat değişen hiçbir şey olmamıştır. saldırı anzak kuvvetleri açısından tam bir fiyaskoydu ayrıca saldırı başladığı anda conkbayırın'a saldıracak olan yeni zellanda gurka birliği conkbayırı'nda bile değildi.
    bu saldırı sonucu anzak güçleri 372 ölü ve yaralı verirken türklerin neredeyse yoktur.
    anzak onbaşı ted matthews bu saldırı için günlüğüne şunları yazacaktır:
    bu lanet olasıca britanyalı aptallar oturup piknik yapmaya başladı, kupalarca çay içtiler ve öylesine uzun süre futbol oynadılar ki türkler bu arada takviye kuvvetlerini toplamayı başardı.
    anzak siperlerinden türk siperlerine bakış 1919. ileride 19. tümen anıtı
    türk siperlerinden kılıçbayırına bakış 1919
    the nek(boyun) mezarlığı 1923
    kılıçbayırının günümüz hali