şükela:  tümü | bugün
  • birinci haçlı seferinden ilk safhasında keşiş pierre tarafından örgütlenmiş olan halk haçlı seferine katılan fransızlar ile bir anadolu selçuklu ordusu arasında gerçekleşen muharebe. bu sefere katılan haçlıların tümüyle elimine edilmesi ile sonuçlanmıştır.

    pierre l'ermite ile esas birinci haçlı seferi'nin başlangıcı olan halk haçlı seferi'ne katılan fransızlar ile birlikte 12 nisan 1096 tarihinde köln'den ayrılmıştı. daha önce bazı walter sans-avoir komutasında ki alman haçlılar da macaristan üzerinden yola çıkmışlardı. italya üzerinden adriyatik denizi'ni geçen bir haçlılar grubu da balkanlara girmiş konstantinopolis üzerine yürümekteydi. bizans idaresine karşı (özellikle belgrad ve niş'de) bazı ciddi sorunlar yaratarak çatışmalara neden olan bu haçlılar, önce almanya ve macaristan üzerinden gelenler; sonra balkanlar üzerinden gelen franklar ve italya'dan gelen haçlılar temmuz 1096'da konstantinopolis'e eriştiler.
    bizans ımparatoru ı. aleksios komnenos bu büyük ve hiç askeri tecrübesi,disiplini olmayan haçlı guruhunun konstantinopolis'te kalmasını istemedi. onları hemen anadolu yakasına sevketmek istedi. imparator bu haçlı kafilesinin selçuklu ordusuyla hemen savaşmamasını ve düzenli haçlı ordularının (baronlar haçlı ordularının) gelişini beklemesini tavsiye etti. bunu kabul etmeyen bu kafile liderleri 6 ağustos'ta istanbul boğazı'nı geçerek asya yakasına ulaştı. pierre l'ermite'nin grubu, walter sans-avoir'in grubu ve italyanların grubuyla birleşerek köylere saldıra saldıra nikomedia'ya (modern izmit)'e kadar ulaştı. nikomedia'yı ele geçiren haçlılar bu şehri bizanslılara teslim ettiler.

    nikomedia'da fransız grup ile alman-italyan grup arasında kavga çıktı. franklar ve alman-italyanlar ayrıldılar pierre l'ermite'nin önderliği yitirildi. haçlılar genel olarak rainald breisli önderliğindeki alman-italyan grup ve geoffrei burel önderliğindeki fransız grup olmak üzere ikiye ayrılıp arka arkaya ayrı olarak ilerlemeye devam ettiler. iki ayrı güruh halinde haçlılar izmit körfezini dolanıp yalova yakınlarında "cibotos" adlı eski bir bizans mevkinde ayrı ayrı bölgelerde iki orduğâh kurup yerleştiler.

    frank haçlılar ordugah etrafını talana başladılar. eylül ortasında birkaç bin kişilik bir frank haçlı ordusu selçuklu başkenti iznik yakınına kadar ulaşan bir talan akınına çıktı. bu akında iznik yakınlarında yaşayan halktan onların değerli eşyalarını, zahire stoklarını ve hayvan sürülerini ellerine geçirip onlara büyük zararlar verdirdiler ve cibotos'a geri döndüler. talan ettikleri malları kamptaki diğer haçlılara, hatta bu kampa yakın bulunan rum denizgüçleri tayfalarına, sattılar. bu talana gıpta eden 6.000 kişilik rainald breisli komutasındaki alman-italyan haçlılar birliği eylül sonunda kendi ordugahından ayrıldı. iznik yönünde etrafından ganimet toplayarak yürüyüşe başladılar. bu yolda bulunan "kserigordon" adli bir kaleyi ele geçirdiler. bu kalede bol miktarda iaşe ve tedarik stoku bulunduğu için etrafa yapacakları talan saldırılar için bir üs olarak kullanmak amacı ile bu kaleye yerleştiler. bu birlik hakkında haberler cibotos'a yalan yanlış yetişmekte idi.

    kırkgeçit'e doğru seferin başlaması
    cibitos'ta ordugahta bulunan çoğu frank haçlılar, alman-italyan birliği hakkında kserigordon adlı kaleyi alıp burada yerleşme haberini ancak ekim sonunda aldılar. ordugahta bu birlik hakkında değişik söylentiler dolaşmaktaydı. bunların başında iki türk casusu tarafında yayılan "haber" bu birliğin iznik'i ellerine geçirip büyük ganimet topladığı idi. bu frank haçlılari kıskandırdı. bu grup içindeki rütbesiz haçlılar kendilerin de biran evvel selçuklu başkenti iznik saldırıya geçme talepleri önem kazanmaya başladı. bu birliğin başında bulunan ama komuta gücünü kaybeden pierre l'hermite bizans ımparator'undan destek almak niyetiyle konstantinopolis'e gitmişti. ordugahta bulunan yönetici subaylar bir savaş meclisi topladılar. önce bu mecliste pierre l'hermite'nin geri gelmesini bekleme kararı alındı. tam bu sırada kserigordon kuşatması sonucu ve buraya giden alman-ıtalyan haçlılar birliğinin elemine edilme haberi ordugaha ulaştı. ayrıca büyük sayıda askerle selçuklu birliklerinin cibotos'a gelmekte olduğu haberi de geldi. franklar arasından önemli bir rol oynayan godfreei burel adında bir haçlı subay devam etmekte olan savaş meclisinde haçlılarin kserigordon'da elemine edilen haçlılara ordusunu intikamının alınmasını ve selçuklular ordusunu ordugahta beklemelerinin korkaklık olacağını iddia etti ve rütbesiz haçlı askerlerinin isteklerini de dile getirdi. bu şekilde ordugahtaki haçlı ordusu kurmaylarınin bir karşı harekata geçmesi kararı alınmasına neden oldu. hareket halindeki haçlı ordusu

    21 ekim 1096'da 20.000 kişiyi aşkın haçlılar piyade ordusu önlerinde az sayıda ağır süvari şövalyeler ile cibotos'daki ordugahtan ayrıldı. ancak kamp takipçisi ihtiyarlar, kadınlar ve çocuklar ve bazı papazlar ordugahda geride bırakıldı. harekata geçen bu haçlı ordusunun hedefi iznik idi.
    yalova-iznik yolu cibitos kampının yaklaşık 5 km ilerisinde bir dağlık kenarları ağaçlıklı vadiye girmekte idi. bu vadiye "kırkgeçit" veya rumca adı ile "drakos" geçiti adı verilmekte idi. bu geçitte selçuklular ordusu bir pusu kurmuş haçlıları beklemekte idi. illüstrasyon

    kırkgeçit muharabesi
    haçlı ordusu bu geçitte fazla temkinli olmadan başta bir ufak şövalye süvari birliği, arkasında büyük sayıda piyadeler olarak ilerlemeye başladi. birdenbire öncü ağır süvari şövalyeler birliği ağaçlar arasında pusu kurmuş selçuklu birliğinin ok ateşine maruz kaldı. bunlar atları ürküttüler ve bu hücumu beklemeyen şövalyeler atlarını konrol edemediler. bazı süvariler çatışmaya karar verdiler ama bir kısım şövalyeler öldürüldü. ama önemli bir şövalye grubu atlarının kontrollerini kaybettil ve hızla geriye doğru kaçmaya çalıştılar. bunlar şövalyeleri takip etmekte olan haçlı piyadeleri arasına girdi. bu süvarileri yanlış anlayan piyadeler de geri dönüp kaçmaya koyuldular. bu haçlı ordusu içinde bir panik başlamasına neden oldu. birkaç dakika içinde haçlılar gayet düzensiz olarak cibotos'a kaçmaya başladılar.

    ordunun gitmesinde sonra cibitos ordugahında kalan takipçiler için sabah işleri yeni başlamıştı ve bazı papazlar ilk sabah ayinine başlamışlardı. birden selçuklu hafif süvarilerinin kovaladıkları ve onlardan korkup kaçmakta olan haçlı ordusu güruhu ordugaha girmeye başladı. fakat onları takipte olan selçuklulara hiçbir etkin haçlılar direniş olmadı. ordugah selçuklular eline geçti ve kaçamayan haçlı askerler öldürüldüler. kaçmaya yeltenen askerler, takipçileri kadınlar ve papazlar etraftaki ağaçlıklı arazilere kaçmaya çalıştılar ama yakalanıp öldürüldüler. haçlı ordusunun böylece elimine edilmesi ile o gün öğleyin çarpışmalar sona erdi.

    bazı yazarlara göre bu muharebe sonunda 60,000 kişilik haçlı ordusu ve takipçileri hayatlarını kaybetmişlerdir.) kırkgeçit vadisi; ordugah ve denize kadar uzun yol haçlılar ölüleri ile dolmuştu. birçok haçlı subaylar da (örneğin walter sans-avoir) ölüler arasında idi. ama bu felakete neden olan godfrey of bouillon kendini kurtarabildi.

    3000 kadar sayıda haçlı sahilde metruk olan bir kaleye sığındı ve büyük bir çaba ile bu metruk kaleyi savunabildi. ertesi gün onlara yetişen bizans donanmasının gemileri görününce selçuklular bu metruk kale kuşatmasını bıraktılar. hayatta kalanlar bizans gemileri ile konstantinopolis'e geri taşındılar. kendilerine şehrin varoşlarında bir askeri kamp tahsis edildi ama ellerindeki silahlar alındı.

    modern bir tarih otoritesi olan runciman bu muharebenin sonucu olarak şunu belirtmektedir:
    (böylece) "halkın haçlı seferi" sona ermiştir. bu sefer binlerce kişinin canlarına kaybetmesine sebep olmuştur. bizans ımparatoru ı. aleksios ve bizanslı halkın batılı haçlılardan gına getirmelerini ortaya çıkartmıştır. hiç bilinçli ve bilgili olmadan ve disiplinsiz olarak sadece inanca dayanan (avrupalı) haçlılar kudüs yolunun açık olmadığını öğretmiştir.
  • çoğu köylü,çiftçi vs çapulcu grubundan oluşan haçlıların yenilgiye uğratıldığı savaştır. bir nevi aşı görevi görmüştür. dorelion'da da aynı kuvveti bulacağını zanneden selçuklu ordusu 6 bin süvarisinin yarısını savaş meydanında bırakarak mağlup olmuştur.