şükela:  tümü | bugün
  • seddülbahir cephesi’nde girişilen, osmanlı kuvvetlerinin dikkatini yarımadanın güneyine çekmeyi amaçlayan bir yanıltma taarruzudur. 1915 yılının ağustos ayı başında, arıburnu cephesi’nde bir taarruz harekatı ve suvla koyu çıkarması planlanmıştı. müttefiklerin söz konusu taarruzu, bir anlamda bu harekatları örtme amacı taşımaktadır. kirte bağları muharebesi, 6 ağustos 1915 günü müttefik taarruzuyla başlamış olup çatışmalar 13 ağustos 1915 tarihine kadar sürmüştür.

    öncesi
    müttefik kuvvetlerin çanakkale kara harekatı’ndaki baştan beri stratejik hedefleri, kilitbahir platosu’ndaki osmanlı topçu mevzilerinin ele geçirilerek, çanakkale boğazı’nın birleşik donanma’ya açılmasıydı. arıburnu ve seddülbahir cephe’lerinde yapılan çıkarmalardan sonra ağırlık seddülbahir cephesi’ne verilmesi dolayısıyla bu cephedeki müttefik kuvvetlerin hedefi, stratejik hedefe uygun olarak, kirte köyü – alçıtepe hattından ilerleyerek kilitbahir platosunu ele geçirmekti. ancak çıkarma günü olan 25 nisan 1915 tarihinden temmuz ayı sonuna kadar girişilen taarruzlarda (birinci kirte, ikinci kirte, üçüncü kirte, birinci kerevizdere, zığındere ve ikinci kerevizdere) bu hedeflere ulaşılamamıştır.

    mayıs ayı içinde, arıburnu cephesi’ndeki anzak kolordusu komutanı general birdwood, kendi cephesinden bir taarruzla, kilitbahir platosu’nun ele geçirilmesini esas alan bir planı gündeme getirmişti. seddülbahir cephesi’nde izleyen başarısız girişimler, bu planın daha ciddi incelenmesine yol açmıştır. sonuçta üzerinde karara varılan plan, hem general birdwood’un planını uygulamak, hem cepheye yeni ulaşan takviyelerle üçüncü bir cepheyi suvla koyu’ndaki çıkarmayla açmak, hem de bu iki operasyon için bir yanıltma taarruzu olarak kirte bağları muharebesi’ni meydana getiren taarruzu yapmak olmuştur.

    taarruz planı
    uygulamaya konulacak olan taarruz, esas itibariyle bir yanıltma taarruzu olduğuna göre, taarruz planı da, osmanlı komutanlara, seddülbahir cephesi’ndeki müttefik kuvvetleri baştan beri izledikleri operatif hedefe yönelik bir taarruz görünümünde olmalıdır. bu amaçla general sır ıan hamilton, müttefik cephesinin orta bölümündeki osmanlı girmesine karşı bir taarruz planlar. böylece osmanlı tarafına, müttefiklerin cephenin merkez bölümünü düzeltmeyi amaçladıkları, ardından da alçıtepe yönünde yeni bir taarruza geçecekleri izlenimi verilecektir.

    hazırlık ateşinde yeterli etkinlik sağlanabilmesi için harekat iki kademede planlanmıştı. ilk kademede 29. ingiliz tümeni’nin 88. tugay’ı, 6 ağustos 1915 gününün öğleden sonrasında, 42. tümen ise bir sonraki günün sabahında taarruz edeceklerdir.

    seddülbahir cephesi komutanı general hunter-weston’un hastalığı dolayısıyla ingiltere’ye gitmesi nedeniyle harekatı, kurmay başkanı general h.e. street yönetecektir.

    savaş
    ingiliz 88. tugay’ının saat 15:50’de başlayan taarruzu, ilk anda direniş görmemiştir. siperlerden 25 metre kadar ilerdeki fundalıklar kayıp verilmeden ele geçirilmiştir. osmanlı tarafının ilk hat siperlerine yaklaşıldığında yoğun bir ateş altında kalan bu kıtalar geri çekilmek zorunda kaldılar. cephenin merkez bölümünde bazı osmanlı siperleri ele geçirildiyse de karşı taarruz sonucu terk edilmişti. bu taarruza girişen 800-900 kişilik ingiliz taburundan sadece 12 kişi geri dönebilmiştir. ingiliz 88. tümen'inin gece saatlerine kadar sürdürdüğü taarruzlar, 3.000 mevcutlu tugayın üçte iki kayba uğramasıyla tümüyle sonuçsuz kalmıştır.

    ikinci gün olan 7 ağustos taarruzu, general w.r. marshall komutasındaki 42. tümen tarafından saat 09:40'da başladı. ingiliz taarruzu gün sonunda kirte köyü'nün güney batısındaki bir bağ alanında başarılı olmuş, diğer taarruz bölgelerinde geri atılmıştır. 12 ağustos'a kadar bu bağ önlerinde süren çatışmalarda bağın bir bölümü osmanlı kuvvetlerinin eline geçmiştir.

    sonuçları
    sınırlı hedeflere yönelik, üstelik de bir yanıltma operasyonu olan ingiliz taarruzunun bu denli kayba rağmen başarısız olması üzerine general sır ıan hamilton, seddülbahir cephesi'nde hiçbir askeri harekata girişilmemesi emrini vermiştir. gerçekten de bu tarihten itibaren seddülbahir cephesi'nin tahliyesine kadar müttefiklerin büyük çaplı bir taarruz girişimi olmamıştır.

    kaynak