şükela:  tümü | bugün
  • şöyle özetleyeyim: kitap okurluğu çoğaldıkça kaliteli eserler azaldı. peki neden böyle oldu? çünkü shakespeare, dostoyevski, tolstoy, victor hugo, mark twain, oscar wilde gibi 20. yüzyıldan önce tarihe damga vurmuş yazarlar ilhamlarını başka yazarların kitaplarından değil, bizzat kendi hayal güçlerinden aldılar. 20. yüzyıl ve sonrasında doğan yazar nesli ise demin saydığımız yazarların eserlerini hatmederek büyüdüğü için selefleri kadar büyük yazar olamadı.

    bugün bize 100 tane büyük yazar say dediklerinde bunların 90 tanesini 20. yüzyıldan önce eser vermiş adamlardan seçiyorsak bunun yegane sebebi 20. yüzyıl'dan önce doğan yazarların kendi kendilerini okuma şansları olmamasıdır. hülasa teknoloji arttı, iletişim arttı, okur yazarlık arttı ama kalite azaldı. kanıtlarıyla gördüğünüz üzere kitap okumak hayal gücünün en büyük düşmanıdır. evinizde bir dostoyevski yetişsin istiyorsanız çocuklarınızın hayal gücüne güvenin ve ne yapın edin onları kitaplardan uzak tutun. dünyada hiçbir dimağın ikame hayal gücüne ihtiyacı yok. saygılarımla.
  • 'tarihe damga vurmuş yazarlar ilhamlarını başka yazarların kitaplarından değil, bizzat kendi hayal güçlerinden aldılar.'
    herkes her şeyi bilecek diye bir şey yok da bari biraz mantıklı olun ya da bilmediğiniz konularda susun. nasıl fikir, bence güzel.
  • "uzağı diğerlerinden daha iyi görebilmek için devlerin omzuna çıkmak gerekir."
  • katılamadığım önerme zira yeşil içinde belirtilen yazarların hepsinin psikolojik sorunları, toplumla uyuşmazlıkları var. bununla ilgili en yakın zamanda sözlükte bir şeyler yazmak istiyordum, bu da üstüne geldi.

    insanlar zamanında girdiği buhranlardan, sanrı nöbetlerinden kurtulabilmek için gerçeklikle bağlarını koparıp kendi comfort zone'larını dile getirmişler. bir nevi kendi alternatif dünyalarını tasvir edip, arkadaş olmak istedikleri, esasında parçası olmak istedikleri hayatları aktarmışlar. tolstoy o kitapları kendinden yıllar sonra bir tane liseli amcık ağızlı "gılgamış destanı mübarek, oku oku bitmiyor" desin diye yazmadı. new york times bestseller'de 1 numara olmak için yazmadı. yazması gerekiyordu, bir şekilde içinde bulunduğu gerçeklikten kopup kendi gerçekliğini oluşturmak istiyordu.

    tıpkı instagram'da verilen sahte pozlar, fake gülüşler gibi. günümüzde gerçeklikten kopmak çok kolay. bir iphone aracılığıyla istediğin kişi olabiliyorsun. bir yıl boyu köpek gibi çalışıp, bir haftalık yaz tatilinde çektiğin video/resimlerle kendini istediğin gibi pazarlayabiliyorsun. üzgünsen "ahahahaha" içerikli bir tweet atıp üstesinden gelebiliyorsun ama eskiden öyle değilmiş işte, eskiden insanlar bende sizdenim demiyormuş. ben farklıyım ve bakın bu da kendimi ait hissettiğim yer yani "suç ve ceza" diyorlarmış. sen ise dahil olup, kim tarafından belirlendiği belli olmayan standartlara erişmeye, erişemiyorsan bile erişmiş gibi görünmeye çalışıyorsun. burada da devreye self marketing giriyor.

    mevzu çok derin. kafka, nietzche, paulo coelho, dostoyevski derken uzar gider hikaye. ama ana tema aynı.

    yoğun istek üzerine edit : konuyu en başından ele alacak olursak, yazmak eylemi başlı başına bir kaçıştır. yazabilmek için bir şeylerden kaçmanız gerekir; insanlardan, toplumdan, aşktan, kendinizden kaçmanız kopmanız gerekir. topluma entegre olmuş, kaçtığı şeyler olmayan, rutine sadık hiçbir birey "yazmak" denen belaya bulaşmamıştır. belki de başındadır bu bela kitabının ama tam anlamıyla eline kalemi alıp bir şeyler anlatmaya çalışmamıştır. içeriğinden bağımsız olarak pembe kapaklı kitabı aşk ismiyle piyasaya sürmek, esasında "aşk" her zaman satar klişesiyle girişilmiş "yazmak" eylemiyle uzaktan yakından alakası olmayan bir pazarlama tekniğidir. kişisel gelişim adı altında, çok özel deneyimler sonucunda elde edilmiş gibi sunulan verilerin saman kağıtlarını zehirlemesi olayına hiç girmiyorum.

    yazmak, sadece yazar ve mürekkep vasıtasıyla yaktığı ağıtının kağıtlarda bırakabildiği iz kadar kurtulmaktır. yazabilmek için çok kitap okumuş olmanız gerekmez, dünya klasiklerini ezbere bilmeniz gerekmez, sadece yakabileceğiniz bir ağıt ve bu ağıtı yaktığınızda iz bırakabilecek bir kağıt her şeye yetecektir.

    sorun yazmak eylemine girişmeden önce bütün yolların denenmiş olmasıyla ilgilidir biraz da, yazma evresine gelene kadar bütün kitaplar okunmuş, bütün hikayeler dinlenmiş, bütün filmler izlenmiş ve kaçış sonlandırılamamıştır. yazma fikri, yazarın kendinden ve fikirlerinden kaçmaya çalıştığını anlamasıyla belirir. dile getirilemeyen arzular, atlatılamayan travmalar, özlenenler, unutulanlar, hiç bir lisanda karşılığı olmayan hisler bir şekilde kağıtlara izler bırakmaya başlar. attığı kazık unutulamayan eski bir dost, hırsız olarak belirir sayfalarda ve sonunda idamla cezalandırılır. eski sevgili, aynı hikayede müptezel bir fahişedir. yani bütün hayat birkiminin akla sığmayan bir kompozisyonudur yazılanlar.

    neden mi yazamıyoruz ? çünkü kaybetmek istemiyoruz. çünkü yazmanın aslında ne kadar acınası bir eylem olduğu gerçeğini iliklerimize kadar biliyoruz. kaybetmiş olma gerçekliğiyle yüzleşemeyip kazanan pozlara bürünüp, kazanmış gibi davranıyoruz. bir nevi standartlara oynuyoruz, aynı maskeyi takıp, aynı telden çalıyoruz, farklıysak bile dışlanma korkusuyla bunu dile getiremiyoruz, elimize tutuşturulan akıllı olduğu iddia edilen bir cihaz ve içindeki sahtelikle kendimizi uyuşturuyoruz. öyle bir kaybetmişiz ki, gerçeklerden kaçıp kendi dünyamızı bile dile getiremiyoruz, öyle bir ezilmişiz ki dayatılanlar karşısında değil sesimizi çıkarmak daha fazlasına sahip olabilmek için birbirimizi yiyoruz. bu şartlar altında orjinal eserler çıkmaması çok doğal, bunun sebebi geçmişte yazılan eserlerin okunması değil. geleceğe dair fikirler üretmesi gereken beyinlerin uyuşturulmuş olmasıdır. giydiklerimiz bile aynıyken nasıl farklı şeylerden bahsedebiliriz ki ?

    yaktıkları ağıtlarla zihinlere kazınan "farklı" olanların, yazmak eylemini bir kaçış olarak görenlerin, iz bırakanların, en iyi yazanların, en güzel kaybedenlerin hikayeleri.

    fyodor dostoyevski : epilepsi hastasıydı. hayatının çok büyük bir dönemi depresyonla geçti, kumar bağımlılığıyla mücadele etti.

    friedrich nietzsche : hayatı boyunca çok şiddetli depresyon ve ihtihar eğilimiyle yaşadı. frengiye yakalandıktan sonra akli dengesini tamamen kaybetti.

    william blake : psikozlar geçirip gerçeklikle bağları koptuğunda şiir yazmaya başladı, gördüğü halüsinasyonlar en büyük ilham kaynağı oldu.

    mark twain : bütün ömrü boyunca kronik depresyonla mücadele etti. girdiği melankoli nöbetlerini eğlenceli eserleriyle bastırdı.

    franz kafka : hayatı boyunca sağlık sorunlarıyla mücadele eden kafka, sosyal anksiyete ve depresyon hastasıydı. imsomniayla mücadele etti, stressiz bir gün geçirmedi. eserlerinin büyük kısmı ölümünden sonra, yakın arkadaşı max brod tarafından yayınlandı. kafka eserlerini max brod'a ölümünden sonra yakılmasını isteyerek teslim etmişti.

    lev nikolayeviç tolstoy : varlıklı bir aileden gelip maddi durumu iyi olmasına rağmen inzivaya çekilip, münzevi bir hayatı tercih etti. depresyonun pençesindeydi. sık sık evden kaçtı. intihar etmeye cesareti olmadığı için kendinden nefret etti. bir tren istasyonunun görevlikulübesinde öldü.

    sylvia plath : hayatı boyunca mental sancılar çekti ve antidepresan kullandı. ileri derece bipolar bozukluk hastasıydı. 1952'de intihar girişiminde bulundu ve akıl hastanesine yatırıldı. 1963'te kafasını fırının içine sokarak intihar etti.

    paulo coelho : gençken ailesi tarafından üç kez akıl hastanesine yatırıldı. sorunlu bir çocukluk geçirdi. eserlerinde bu yanını sergilemekten hiç çekinmedi. veronika ölmek istiyor kitabını bu süreci özetlemek niyetiyle yazdı.

    jack london : gelmiş geçmiş ilk milyoner yazar olan jack london, bipolar bozukluk yaşıyordu, intihar girişimlerinde bulundu. hastalığını tedavi etmek için kendince geliştirdiği bir karışımı kullandı. karışım civa, eroin, afyon gibi kimyasal maddeleri içeryordu, bir süre sonra böbrekleri iflas etti.

    virginia woolf : son romanını yazdıktan sonra majör depresyona girdi. 1941 yılında ceplerini taşlarla doldurup nehre atlayarak intihar etti.

    ezra pound : 13 yıl akıl hastanesinde yattı, ilerleyen yıllarda şizofreni teşhisi konuldu.

    ernest hemingway : hayatı boyunca paranoya, depresyon ve alkolizmle mücadele etti. av tüfeğiyle intihar ederek sancılı hayatına son verdi.

    charles baudelaire : sistemin çarkları arasında ezilen baudelaire bohem yapısıyla dikkat çekti. bipolar bozukluk ve frengiyle boğuştu.

    (bkz: beşir fuad)
    (bkz: nilgün marmara)
    (bkz: metin kaçan)
    (bkz: yavuz çetin)
    (bkz: ilhami çiçek)
    (bkz: kaan ince)
    (bkz: david foster wallace)

    ve elbet, yaşananlar yazılanlardan daha gerçektir.
  • "bugün bize 100 tane büyük yazar say dediklerinde bunların 90 tanesini 20. yüzyıldan önce eser vermiş adamlardan seçiyorsak bunun yegane sebebi"

    bana sorarsan en iyi yazarlardan biri ayn rand'dir. size sorduklarında 90 tanesinin 20. yüzyıl... vs. çıkmasının sebebi, kendi cevabınızı verecek emeği ve zamanı okumaya ayırmamanızdır. onun yerine otoritelerin "en büyük" dedikleri yazarları işaret edersiniz. çünkü kolaydır. kolaydır ama tabi yanlış da değildir. iyi yazarlardır ama milan kundera da iyidir. nabokov da iyidir.

    ortaya atmış olduğun bu düşünceyi tartışmak, cem yılmaz'ın şakasını tartışmaya benziyor. ayrıştığı nokta ise seninkinin komik olmaması.

    dostoyevski'nin vs etkisinde kaldıkları için daha iyi yazamadılar önermesi de saçma. matba 1400'lerde icat edildi. dostoyevski 1821'de dünyaya gelmiş. her yıl 1 milyon kitap basılsa - ki daha fazla basılmıştır. dostoyevski okumayı söktüğünde dünyada 400 milyon kitap vardı zaten. etkilense o da etkilenirdi. ve bence zaten etkilenmiştir.
  • açılan başlık ile savunulan tez birbirinden tamamen farklı şeyler. bu tezin başlığı yada bu başlığın tezi bu olmamalı.

    ben yaratıcılığın doğuştan gelen bir yetenek olduğuna inananlardanım. yani bu yetiyi herhangi bir şeyin körelteceğine veya geliştireceğine inanmıyorum. bir insan yaratıcıdır veya değildir. kitap okumak bir insanın ufkunu genişletebilir veya perspektifini değiştirebilir veya tam tersini de yapabilir ama bu bir insanın yaratıcılığına etki etmez. iyi olduğuna dair genel kabul görmüş bütün klasik eserleri okuyan bir insan günlük yaşantısında yine aynı şeyleri yapmaya devam edebilir. kitap okumak size daha iyi bir kitap yazma yeteneği kazandırmaz. bu kadar sığ değildir kitabın olayı. kitap okumak size sadece farklı fikirleri duyguları lanse eder. bu lansmanda sizin çıkarımınız sizin aldıkalrınız önemlidir. artık daha iyi bir yazar mı olursunuz, daha iyi bir şarkıcı mı olursunuz veya zanaatkar bir insan mı olursunuz bilemem ama kitap size doğrudan etki eden bir eser değildir. olmadı da.
  • kitabı okuyanın zihin yapısı ve kapasitesiyle ilgilidir.

    okuduğu kitabı içeriğini bir adım öteye taşıyor, zihninde ve iç dünyasında yeni ufuklar açıyorsa, yaratıcılığını öldürmek şöyle dursun geliştirir.

    bağnaz, donuk veya analitik olmayan zihin yapısına sahip kişilerde ise yaratıcılığını geliştirmek bir yana kemikleşmiş düşüncesini daha da katı hale getirir.
  • bu önermenin sonu gelmez... hele mantığını esas alırsanız hele hele hiç gelmez...
    örneğin günün sanatçılarının yaptıkları resim, heykellerinin sergilerine gitmenin yaratıcılığı öldürdüğü gibi bir önerme de çıkarabiliriz peşinden...
    bu gün hangi yazarın gelecek kuşaklarda kült haline geleceğini şimdiden kestiremezsiniz... "kitap okumanın yaratıcılığı öldürdüğü" önermesi doğru ise klasikleri okuduğumuz da geçerli olacak demektir...
    yaratıcılığına pek hevesliyseniz klasiklerden başka elinize kitap almayın o zaman...
    ha günümüzde iletişim teknolojisinin gelişimi karşısında kitap okumak azalıyor, onun yerini görsellik almaya başladı derseniz belki bunu anlarım...
    ya boş verin bu önermeyi kitap okumaya devam edin...
  • bu durumda dostoyevski, shakespeare, goethe, wilde... kitap okumadan kitap yazdılar.

    başlığı açan müthiş saçmalamış, dayanaksız argümanları var.

    • neymiş kitap okumak yaratıcılığı öldürürmüş. bilakis kitap okumak hayal gücüne hizmet eder ve bu da yaratıcılığa sebep olur.
    büyük yazarlar okudular ve daha büyük muhayyilelelerle büyük yapıtlara imza attılar.

    • dostoyevski okuduysanız kitaplarında daima gogolden, turgenyevden, muhtelif rus şairlerden bahseder, alıntılar yapar, onları okuduğunu belli eder. turgenyevin nihilist bazarovu olmasa dostoyevski ivan fyodoroviçi yaratabilir miydi?

    • neden büyük yazar çıkmıyor sorusunun da cevabı basit: oğuz atay bile hak ettiği değeri yeni yeni görüyor. şu an 21. yüzyılı yaşıyoruz ve 22. yüzyıl bu yüzyılın parlayanlarını okuyacak. belki rus edebiyatından yeni gogol'ler bizden yeni tanpınar'lar çıkacak.

    • freud: "dostoyevski olmasaydı, dünya psikanalizi daha çok beklerdi" derken de bu sözde gerçekliği çürütür. freud için ufuk açmıştır fyodor m.d.

    • misal, aristo niye bu kadar büyük bir filozof? platon ve sokrat okuduğu, doğa filozoflarının bilgisine haiz olduğu ve hayal gücü, muhakeme konusunda sıkıntısı olmadığı için.

    olmayan gerçektir.