şükela:  tümü | bugün
  • evrenin izafi yani gözlemciye ve konumuna bağıl dış sınırını belirten gözlenebilir evren veya gözlemlenebilir evren kavramının tersi olup geçmişe yönelik biçimidir.
    yani evrende uzağa bakmak ışığın bir hızı sonlu hızı olduğu için geçmişe bakmak anlamına da geldiği için ne kadar daha geriye bakılabilir sorusunun cevabını oluşturur.
    bu, big bang teorisi ve teoriyi destekleyen bulgular eşliğinde big bang olayından 380 000yıl sonrasına tekabül eder. yani hiçkimse ve hiç bir ileri teknoloji big bang i tarihsel bir milat tayin edersek m.s 380 000 den öncesine bakamaz demektir.
    neden?
    çünkü evren görüşe kapalı bir benztme yaparsak fotonlar yani evrenimizdeki yegane bilgi(enformasyon) taşıyıcıları açısından sislidir. evrenin epey ama en sıcak olmadığı bu evrede serbest elektronlar ve fotonlar arasında çarpışma ve saçılmaya bağlı bir kısr döngü mevcuttur. evren genişlemektedir ama ortada görüntü yoktur. evren "yeterince" genişledikten sonra sis dağılmış olur yani fotonlar uzayda yayılabilir hale gelmiş ve elektronlar da artık atomlardadır, yani artık atomlar vardır.
    artık izleyip keyfibi sürebilen gözlemciler de türeyebilir ama daha öncesi daima belirsiz ve sislidir.