şükela:  tümü | bugün
  • böceklerin, karıncaların, sineklerin hiç kimse tarafından önemsenmemesine bağlı olarak gerçekleşen durum.
    mesela, neden kimse üstüne bastığı ve sakatladığı karıncayı alıp da veterinere götürmez? ya da diyelim götürdü, veteriner o karıncayı neden tedavi etmeye çalışmaz hatta götüren kişiye deli gözüyle bakar?
    neden sokaklara büyük hayvanlar için su bırakılır da diğer canlılar düşünülmez, neden arılar için de bir iki damla şekerli su bırakılmaz?
    foklar için, kediler, köpekler, kuşlar için eylem yapanlar neden kıyıma uğrayan hamam böceklerine seyirci kalır?
    hayvan severler neden bu duruma bu kadar sessiz kalır yoksa onların da hayvan sevgisi sadece estetik üzerine mi kuruludur?
  • tüm dünyadaki böcekler yok olsa üzülmeyecek bir hayvansever olarak haklı bulmadığım isyan. elime hamamböceği denen mahluğu alıp veterinere götürüp bir de para mı vereyim.
  • sözde hayvan severlerin ne kadar da iki yüzlüce davrandığını yeniden gösteren yapmama hali.
  • tüm dünyadaki böcekler yok olsa kendisi de yok olacağını görmezden gelen, algısının menzili düşük hayvanseverler tarafından icra edilen (ya da edilmeyen) durum.

    ama haklılar. çünkü evrim gereği algılayabildiğimiz mesafeler var. gerek zaman içerisinde, gerek uzaklık olarak, gerek sevgi gösterebildiğimiz canlı yakınlığı ve boyutu açısından beynimiz sınırlanarak evrilmiş halde. 1 milyon sene öncesi ile 1 milyar sene öncesi arasındaki farkı algılayamadığın gibi, virüs ile bakteri boyut farkını da algılayamıyorsun. ya da zürafa ile hipopotamın senden evrimsel uzaklığını da. hepsi uzak işte. çok eski, çok minik, çok farklı. analitik olarak anlayabiliyorsun, ama algılayamıyorsun.

    insan hayvanı mesela köpeğe de inekten daha çok empati besleyebiliyor, çünkü köpek dediğin, 40 bin senedir yüz ve vücut dilini okuyabileceğin şekilde modifiye ettiğin sakat bir kurt. simbiyoz kurduğun ilişki içerisinde daha çok bağlısın. böcek ile aranda ise daha fazla basamak var, ve tür olarak hayatta kalabilmek için bu menzil darlığına ihtiyacın var ki doğrudan, bir basamak ötede sana faydası olan hayvana, yeni doğurduğun yavruya, kafana düşmek üzere olan ağaca falan odaklanasın.

    yoksa termitlere baktığında aphid güdüp, küf ekiyorlar. çünkü onların hayatta kalması için gerekli mesafede o var. ki zincirde aşağıya doğru gidince bakterilere, yukarıya doğru takip edince insanlara ulaşıyorsun.

    fakat termitler "biz neden bakteri kolonilerini alıp da doktora götürmüyoruz" demiyor.

    çünkü termitler konuşamaz ve doktor olmazlar.

    not: hazır beğenilmişken şımarayım ve şu aklıma geleni de ekleyeyim.

    iş dönüp dolaşıp algılanabilir faydaya geliyor. iki yüzlülük falan değil, tamamen türüne sağladığı fayda meselesi. yoksa olay sadece benzerlik ve yakınlık olsa, en fazla sevgi duyup empati kurduğumuz canlının şempanze olması lazım. fakat aksine şempanzenin yarattığı pozitif duygu, köpeğe duyduğun yakınlığın yakınından geçemeyecekken kimi insanda tiksinti bile yaratabiliyor maymunlar.

    burada da aşırı insan gibi olup, tam da insana benzememesi yüzünden görme merkezinin nasıl bir okuma yapması gerektiğini karıştırıp ölüm, hastalık gibi bağlantıları tetiklemesi devreye giriyor bence (bkz: uncanny valley). yoksa yakınlıksa yakınlık. halbuki köpek binlerce sene tarlanı korumuş. maymunsa [evrimsel tarihte] çok yakınlarda kaynak paylaşmak zorunda kaldığın bir hayvan. evrimsel olarak bu mesafelerde kafa karışıklıkları başlarken, hamamböceğine bakıp duygulanmak çok zor.

    ben de böcek bulduğumda evde bardakla alıp camdan atıyorum öldürmek yerine. fakat bu bilinçli bir hayvan olarak, çıkarım yaparak elde ettiğimiz bir hassasiyet. evrilerek gelen değil.
  • aslında teori de doğru neticede bir böceğin canıyla memeli bir hayvanın canı arasında değer olarak bir fark yok. ama anatomik olarak tedavi edilmeleri biraz zor o yüzden beynini kullanabilen insan evlatlarının doğa da var olan herhangi bir canlının yaşamına eşit derece de saygı duyması şarttır.
  • beynini kullanabilen insan evladı olduğunu iddia eden kişilerin ayırmaması gereken tüm de'leri ayırıp noktalama işaretleri kullanmaya gerek görmeden entry girebildiği bir dünyanın gerçeğidir.
  • hamam böceğine kadar bana mantıklı ve haklı gelmiş tespit. ama sonrasına hamam böceği fobimden dolayı katılamayacağım.
  • hayvanseverlerin aslında türcü olduğunu gösteren başlık.
  • zeka, evrimsel süreç olarak ileri, dünya dışı canlılar da bize böcek muamelesi çekmesin sakın. lan carl sagan'ın "voyager golden record" unu geri alın uzaydan. ışık hızını aşabilecek teknolojiye ulaşmış canlılar bizim gibi primitif olamayacağından, ne işgal, ne yok etme, ne işkence, ne asimilasyon v.s bunların hiç biri olmaz diyordum. biz böceğe göre ses hızını aşmış canlılarız ama muamele berbat. beni düşünmeye sevk eden başlık sahibi suseri kutlarım. kaliteli başlıklar icin artik kutlama ve tesekkur ibaresi mutlaka entry ime ekliyorum cunku bu kusagin kiymetli ile kiymetsizi ayni kefeye koyup kavramlarin icini bosaltip degersizlestirme aliskanligi ile kiymetliyi kacirma sonucundan bıktım.