şükela:  tümü | bugün
  • 27 mayıs devriminden sonra yeni anayasayı hazırlamakla görevlendirilen meclis. üniversitelerden, sivil toplum kuruluşlarından ve dp dışındaki siyasi partilerin üyelerinden oluşturulmuştu.
  • yeni bir devlet ya da anayasa düzeni kuran meclislere verilen ad. (bkz: birinci tbmm)
  • anayasa yapmak uzere halk tarafından secilerek oluşturulmuş,
    demokratik kuruculuk sahibi meclistir.anayasa yapım sürecinin demokratik olabilmesi için bu meclisin referandumla belirlenmesi lazım gelir.

    ulkemizde darbe zamanları bunlara rast gelinir.
  • kurulması durumunda anayasa'nın değişmez maddelerinin dahi konuşulabileceği meclistir.

    not: bunu diyen bir genel başkan.
  • yakında gündemimize girecekmiş gibi hissediyorum.
  • zamanında türkiye cumhuriyetini oluşturan ilk kurucu meclis orada yer alan ilk vekillerinin ifadeleriyle * "yüksek meclis görüşme ve tartışma makamıdır, onay makamı değildir. buradan millete emrolunmaz. millet burdan isteklerini beyan eder" şeklinde açıklanmıştır.-
    hatta kimi vekiller * meclisin şahıs ve şahsiyetler üstü bir kurum olduğunu şu sözlerle ifade etmiştir: "burada -tbmm'de- kim ki kendisini üyelerin üzerinde görerek, daha yüksek, daha vatanperver derse ben onu vatan haini sayarım. paşa hazretlerini -mustafa kemal- severiz fakat emrimize -tbmm'nin emrine- uymakla severiz, aksi takdirde parçalarız. o da iftihar etsin."

    edit:imla
  • kurucu meclisler yeni bir rejim için yeni bir anayasanın temellerini atmak için kurulurlar. kurucu meclisler iktidarı ele geçirmiş ya darbeci bir yönetimin ya da devrimci (sivil darbeci) bir yönetimin direktifiyle kurulurlar. istendiği gibi bir anayasa, halkın çoğunluğunun gönüllü olarak destekleyebileceği bir anayasa olmayacağı için çeşitli bahanelerle bu meclis için adil bir genel bir seçim yapılmaz ancak toplumun temsil edildiği görüntüsünü vermek için yeni rejime aykırı gitmeyecek sivil toplum temsilcilerinden kurulur veya genel seçim yapılacaksa yeni rejime sıkıntı çıkarmayacak izin verilen partilerin meclise girebildiği yeni meclis kurulur buna da kurucu meclis denir.
  • konvansiyon olarak da adlandırılır. kurucu meclis, anayasa yapımı için oluşturulan tbmm'den ayrı bir meclistir. böylece normal meclisten harici bir meclis oluşturulur. bu meclisin görevi sadece anayasa yapmaktır. görevleri bittikten sonra dağılırlar.

    kurucu meclis birileri tarafından atanabilinir veya halk tarafından seçilebilinir. halk tarafından seçilmesi daha bir demokratiktir.

    türkiye'de son iki anayasa kurucu meclisler tarafından oluşturulmuştur. 1982 anayasası darbeden sonra kurulmuş danışma meclisiyle ( bu meclis 40 mgk üyesi 120 de diğer illerden üye bulunduran 160 kişilik bir meclisti) 1961 anayasası ise yine darbeden sonra oluşturulan bir kurucu meclis ile (kurucu meclis 6 ocak 1961'de 2 parçadan oluşturuldu: bir parçası millî birlik komitesi, diğer parçası da tbmm yetkilerine sahip olan temsilciler meclisi idi. bu meclisin üyelerinin bir kısmı çift dereceli seçim sistemi ile; bir kısmı siyasi partilerin vekilleri ile; bir kısmı da gazeteler, barolar, sendikalar, yargı mensupları, öğretim görevlileri ve üniversiteler, gençlik ve esnaf dernekleri, ticaret ve sanayi odalarının temsilcilerinden oluşuyordu) oluşturuldu.

    kurucu meclis modelinin olağan meclis ile anayasa yapım modeli'ne göre birkaç pozitif tarafı vardır.

    şöyle ki; kurucu meclis sadece anayasa yapmak ile sorumlu olduğu için konu üzerinde daha titiz olunabilir, daha dikkatli kararlar alınabilir ve konuların kesinliği daha da yerleşmiş olur. ancak olağan meclis ile yapım modelinde tbmm bizzat görev aldığından taraflar olaylara vakıf olamayabilirler, siyasi çatışmalar çıkabilir vs.