şükela:  tümü | bugün
  • notos kitap'ın klasikler serisi kapsamında yayınladığı turgenyev romanı.

    üç haftalık ömrü kaldığını öğrenen çulkaturin hayatını kaleme almaya karar verir. basit, ağdasız cümlelerle kendini kendine anlatır bir hali vardır. kendini "gereğinden fazla lüzumsuz" olarak nitelendiren çulkaturin, içindeki konuşmasına müsaade etmeyen, davranışlarını yapmacıklaştıran asmalı kilidi yüzünden bol bol susar, kıskançlığını en hat safhada yaşar, öyleki iç organlarını kemirir kıskançlığı, kendini durmaksızın başkalarıyla kıyaslar, gün içinde yaşadığı olayları en iyi ayrıntısına kadar inceler ve nefesini kesen düğümleri kendi parmaklarıyla dolar boynuna. kendi deyimiyle kuruntulu, pimpirikli, kasıntı bir tip olan çulkarin'in ölüm öncesi günlüğüdür.

    buradan notos'u tebrik etmek gerekir diye düşünüyorum. çeviri kitapların olmazsa olmazı ama nedense türk yayın evlerinin pek ciddiye almadığı çevirmen bilgisini eklemeyi atlamamışlar. her ne kadar hakkında yalnızca bir cümle yazılmış olsa da. bununla kalmamış yazarın hayat kronolojisini ayrıntılı bir biçimde çevirmişler. ama en güzeli yazarın hayat kronolojinin yanı sıra dönemin kronolojisine de yer vermişler. böylece yazarın yaşadığı dönemi koklama imkanı bulabilecek meraklı okurlar.
  • ivan turgenyev'in notos kitap'tan oğuz tecimen çevirisiyle çıkan kitabı.

    --- spoiler ---

    iki hafta ömrü kalmış ve kendini herkes gibi lüzumsuz hisseden bir adamın son günlerinde tuttuğu günlükten oluşmakta kitap. ayrıca başında turgenyev'in hayatının kronolojisinin olması ve dönemin toplumsal, edebi olaylarla açıklanması da ayrı bir güzel olmuş.

    kitaptan altını çizdiğim birkaç cümle ise şöyle;

    "kör bir adam kırmızıyı trompet sesi olarak hayal eder."

    "büyük ihtimalle doğa bu dünyaya gelişimi hesaba katmadı ve bundan dolayı da bana davetsiz misafir muamelesi yapıyor."

    "tanrı sizi inandırsın ölüyorum ve ölümün eşiğindeki birinin, nasıl bir mahluk olduğunu öğrenme isteğinin mazur görülebileceğini düşünüyorum."

    "bilindiği üzere bir adam mutluyken kafası pek çalışmaz."

    "yalan en az hakikat kadar yaşamın bir parçasıdıri belki daha bile fazla."

    "ah insanlar! gerçekten ne acınası bir soy."

    "çocuklar bunun için var - anne babaları sıkılmasın diye."

    herhangi bir ismi olmayan lüzumsuz adam biraz oblomov'u, biraz bay c'yi, biraz selim ışık'ı andıran bir karakter.

    --- spoiler ---
  • kendi kuşağının kaygıları ve umutlarının yanı sıra iradesiz aydınları anlatan eserin basım yılı 1850'dir.

    rus edebiyatı’nda yaygınlıkla görülen zayıf iradeli aydınlara yönelik lüzumsuz adam ya da fuzuli adam sözünü ilk kez ivan turgenyev kullanmıştır.

    --- spoiler ---

    "benim hakkımda söylenebilecek bir şey yok; ben yalnızca lüzumsuzum. gereğinden fazla, hepsi bu. büyük ihtimalle doğa bu dünyaya gelişimi hesaba katmadı ve bundan dolayı da bana davetsiz misafir muamelesi yapıyor. tüm hayatım boyunca sürekli yerimin alındığını fark ettim, belki de aramış olmam gereken konumu bulmaya çalışmadığımdan." lüzumsuz bir adamın günlüğü
    --- spoiler ---
  • ivan turgenyev'in 1850 tarihli eserinin oğuz tecimen çevirisiyle notos yayınlarından çıkmış hali. turgenyev'in rudin'le beraber rus aydınına bakış açısını özetlediği, dostoyevski'nin yerlatından notlar'ın isimsiz kahramanı, puşkin'in onegin'i, goncarov'un oblomov'u ile benzerlikler kurabileceğimiz aydının topluma uyum sağlayamama, yaşamın getirdiklerini yerine getirememe, bilememe sonucu lüzumsuz bir adam haline gelmesini bir aşk hikayesini arka plana alarak anlattığı kitabıdır.

    turgenyev rus aydınları arasında batıcılardan olup, rus aydınının batılı düşünce ile rus geleneksel kökleri arasında sıkıştığından ne toplumuna ne de kendine faydalı olamayacağını anlattığı gibi, romanlarında bu tip aydınların her seferinde ölümünü de bize göstermiştir (bkz: bazarov) (bkz: rudin). bu ölüm kavramının da yarım kalmış aydınların çağının, aynı rus çarlığının sonu gibi, bitişi olarak görüldüğünü söyleyebiliriz.

    türkçe'ye çok geç çevrilmiş olduğu gibi rusça aslından değil ingilizce üzerinden çevrilmiştir. notos yayınları kitabın bu eksikliğini başına turgenyev'in yaşadığı dönemin kronolojisini ve ellen chances'in "rus edebiyatında lüzumsuz adam" başlıklı yazısını vererek kapatmıştır.

    --- spoiler ---

    anlatıcı çalkaturin ölüm döşeğinde iken, kendi lüzumsuzluğunu, yaşamı ve kendini anlayamama ile her davranışını kendi zararına gerçekleştirmesi olarak tanımlamıştır.
    --- spoiler ---
  • doktorundan öleceğini öğrenen çulkaturin'in, dünyaya bırakabileceği şey anılarıdır. aslında çulkaturin'in anıları o kadar da önemli değildir, çünkü o sıradan hatta lüzumsuz bir adamdır. kendini lüzumsuz bir adam olarak tanımlayan çulkaturin, yapacak bir şeyi olmadığından yine de günlüğünü tutmaya devam eder. rus ve dünya edebiyatında bir 'lüzumsuz adam' yaklaşımının da yaratıcısı olur. çulkaturin'in kendisini lüzumsuz bir adam olarak görmesinin altında yatan neden ise, sevdiği kadın tarafından 'yok sayılması' vardır. hatta sevdiği kadının sevdiği adam tarafından da ciddiye alınmaz çulkaturin...